Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … կանացի տաբատ
ՖՈՏՈ
Ժամանակակից տաբատներն անփոխարինելի տարր են կանանց և տղամարդկանց զգեստապահարանում։ Հարմարավետությունը, կրելու հեշտությունը, ինչպես նաև տարբեր վերնազգեստների հետ համադրվելու հնարավորությունը տաբատներին ավելի ու ավելի հայտնի են դարձնում: Տաբատը համարվում է հագուստի տարր, որը ծածկում է մարմնի ստորին հատվածը, մասնավորապես յուրաքանչյուր ոտքը առանձին։ Դրանք կրում են գոտկատեղի և կոնքերի հատվածում, կարելի է ամրացնել կախոցներով, ժապավեններով կամ գոտիով։ Բայց թե ում համար է ստեղծվել առաջին տաբատը՝ տղամարդու, թե կնոջ, պատմաբանները դեռ չեն կարող ճշգրտությամբ ասել։ Թուրքերենից թարգմանված «շալվար» բառը նշանակում է «կրկնակի կիսաշրջազգեստ», սակայն տղամարդիկ սովոր են մտածել, որ շալվարը բացառապես իրենց զգեստապահարանից է։
Մոտ երեսուն դարի պատմություն ունեն Հյուսիսարևմտյան Չինաստանի Յանգայ գերեզմանատան պեղումների ժամանակ հայտնաբերված առաջին տաբատները, բայց պարզ չէ, թե դա տղամարդու է, թե կնոջ: Հռոմում կնոջը տաբատ կրելը խստիվ արգելված էր, իսկ անհնազանդներին խիստ պատիժ էր սպասվում։ Արևելքում տաբատները հայտնվել են հարեմի շալվարների տեսքով, որոնք կրում էին բացառապես զգեստների տակ։ Դրանք պետք է ամբողջությամբ ծածկեին ոտքերը։ Եվրոպայում տաբատն ի սկզբանե եղել է կանանց ներքնազգեստ, որոնց անվանում էին պանտալոն: Նրանք իրենց անունը ստացել են իտալական Պանտալեոնե կատակերգության կերպարից, ով կիպ տաբատ էր կրում։ Բայց պատերազմի տարիներին կանայք պետք է մտածեին ոչ թե գեղեցկության, այլ նաև հարմարության մասին։ Եվ կանայք ստիպված էին տաբատ և կոմբինեզոն կրել։ Տաբատը դարձել էր ոչ թե մոդայիկ տարր, այլ անհրաժեշտություն կանաց կողմից տղամարդկանց աշխատանք կատարելու ժամանակ։ Պատերազմից հետո կանայք շարունակեցին տղամարդկանց հագուստները վերցնել, ինչը վկայում էր սեռերի հավասարեցման մասին։ Իսկ որոշ ժամանակ անց էլ կանայք կարողացան լիովին գնահատել տղամարդկանց հագուստի առավելությունները, և կանացի զգեստապահարանում հայտնվեցին ոչ միայն տաբատներ ու կոմբինեզոններ, այլ նաև սմոքինգներն ու բրիջիները։
Առաջին կինը, ով հրապարակայնորեն առաջարկեց կիսաշրջազգեստները, զգեստներն ու գուլպաները փոխարինել հարմարավետ տաբատներով Ամելիա Բլյումերն էր: Իսկ շնորհիվ հայտնի Գաբրիել Բոներ Շանելի, ով հսկայական ազդեցություն է ունեցել նորաձևության զարգացման վրա, տաբատները դարձել են կանանց էական ատրիբուտ։ Կանացի էլեգանտ տաբատների և բաճկոնների մասսայականացումը եղել է բացառապես Շանելի շնորհիվ։ Նա ստեղծել է հարմարավետ և գեղեցիկ հանդերձանք, որը ցանկացած կնոջ ստիպում է իրեն գեղեցիկ զգալ: Նաև տաբատի հանրաճանաչության վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել կինոյի ու թատրոնի դերասանուհիները։ Սառա Բերնհարդը պարբերաբար տաբատ էր կրում թատրոնի բեմում, իսկ Մարլեն Դիտրիխը տաբատ ու բաճկոն էր կրում ոչ միայն կինոյում, այլ նաև առօրյա կյանքում։ 1930 թվականին «Մարոկկո» ֆիլմում Մառլենը հայտնվեց տղամարդու կերպարով՝ սմոքինգով և տաբատով, ինչը մեծ հետաքրքրություն և վեչեր առաջացրեց հանրության մեջ։ Դրանից մի քանի տարի անց նա արդեն հաճախ էր հայտնվում Շանելի էլեգանտ տաբատ կոստյումներով։ Արդյունքում 1965 թվականին տաբատի ավելի շատ մոդելներ կային, քան կիսաշրջազգեստների։ Իսկ նոր ոճերի, օրինակ հիպիների ի հայտ գալը կանանց հնարավորություն տվեց ընտրել իրենց համար ավելի հարմար տարբերակ։
Սակայն, չնայած աճող ժողովրդականությանը, տաբատներով կանանց շարունակում էին թույլ չտալ լինել բազմաթիվ պետական հաստատություններում: Իսկ 1966 թվականին Իվ Սեն Լորանի շքեղ հավաքածուն հանգեցրեց մեծ վեճի հասարակության մեջ, քանի որ նա առաջինը հավասարեցրեց իգական և արական նորաձևությունները: Հավաքածուի թողարկումից հետո գրեթե բոլոր աղջիկները մեծ հաճույքով և ոգեշնչված սկսեցին տաբատ կրել, չնայած այն բանին, որ դրանք արգելված էին բոլոր ուսումնական հաստատություններում։ Նորաձևության պատմության մեջ հսկայական ներդրում է ունեցել նաև ֆրանսիացի Պոլ Պուարեն։ Նրա շնորհիվ հայտնվեց «Կոնֆուցիական թիկնոցը», կազմվածքը գրկող տունիկան և, իհարկե, տաբատ- կիսաշրջազգեստը։ Բայց քանի որ նման նորույթը բողոքի փոթորիկ էր առաջացրել, միայն թույլ սեռի ամենահամարձակ ներկայացուցիչներն էին համարձակվում այն կրել։ Ժամանակի ընթացքում նման հանդերձանքը գնահատվեց հասարակության կողմից, ինչը թույլ տվեց կանանց ավելի ազատ կրել տաբատներ:
Նորաձևության աշխարհում որոշիչ ներդրումն էր նաև Ջորջիո Արմանիի կողմից գործարար կանանց համար կոստյումների ստեղծումը։ Նրա ստեղծած տաբատով կոստյումը դարձավ հաջողակ գործարար կնոջ խորհրդանիշ։ Այդ ժամանակվանից տաբատները կանանց համար արդեն ամոթալի բան չեն համարվում, այլ ընդհակառակը, իրենց արժանի տեղն են զբաղեցնել կանացի զգեստապահարանում։
Կ. Խաչիկյան
