Ռուսական խաղաղապահ առաքելությունը սեղմվում է բրյուսելյան ձևաչափով. Մերձդնեստրում և Լեռնային Ղարաբաղում հակամարտող կողմերը հիասթափված են երաշխավորներից
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ng.ru-ն գրում է, որ Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ առաքելությունը կասկածի տակ է դրվում հակամարտող կողմերի կողմից, որոնք նախկինում համաձայնվել էին դրա մուտքին թեժ կետեր։ Մոլդովան ՆԱՏՕ-ին խնդրել է բարձրացնել Մերձդնեստրում Ռուսաստանի ռազմական ներկայության հարցը։ Վիլնյուսում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում բանաձև է ընդունվել տարածաշրջանից ռուս զինվորականների դուրսբերման վերաբերյալ։ Եթե նախկինում խոսքը վերաբերում էր Պրիդնեստրովյեում տեղակայված ռուսական զորքերի օպերատիվ խմբին, ապա այսօր խոսքը գնում է նաև Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահների մասին, որոնց առաջարկվում է փոխարինել միջազգային քաղաքացիական դիտորդներով։ Առաջարկը գալիս է Քիշնևից և աջակցություն է ստացել ԵՄ-ում և ԱՄՆ-ում։
Քիշնևն առաջարկում է նաև փոխել ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի կարգավիճակը 5+2 բանակցային ձևաչափում (Մոլդովա, Մերձդնեստր, Ռուսաստան, Ուկրաինա, ԵԱՀԿ միջնորդներ, ԵՄ և ԱՄՆ՝ դիտորդներ) դիտորդից դառնալով միջնորդ։ Քիշնևը բացահայտ ասում է, որ մոտ ապագայում ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն են որոշելու Մերձդնեստրի ճակատագիրը։ Մոլդովայի վերաինտեգրման հարցերով փոխվարչապետ Օլեգ Սերեբրյանի կարծիքով ձևաչափը պետք է փոխվի ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի կարգավիճակը բարձրացնելով միջնորդների մակարդակի։ Եվ նաև պետք է լուծել Պրիդնեստրովիեից ռուս խաղաղապահների դուրսբերման հետ կապված հարցը։ Բայց, նշել է Սերեբրյանը, «մենք դա չենք քննարկի այսօրվա Ռուսաստանի հետ»։ Ռուսաստանը, որը ժամանակին դադարեցրեց հակամարտությունը Դնեստրում, դադարում է գլխավորը լինել բանակցային գործընթացում, նրանք ընդհանրապես փորձում են նրան դուրս բերել այդ գործընթացից:
Օրերս Մոլդովայի արտաքին գործերի և եվրոպական ինտեգրման նախարարությունը հայտարարություն է տարածել, որում Մոսկվային խնդրել է չմիջամտել հանրապետության ներքին գործերին և չմեկնաբանել որևէ հարց՝ եկեղեցի, լրատվամիջոցի, լեզվի, դիրքորոշման և այլի վերաբերյալ։
Ռուսական խաղաղապահ ուժերը դադարել են բավարարել նաև Լեռնային Ղարաբաղի կողմերին: Թեև, ի տարբերություն Մերձդնեստրի, որտեղ ՌԴ կապույտ սաղավարտները մուտք են գործել 1992 թվականին, նրանք Ղարաբաղում են 2020 թվականից։ Ավելին, եթե ավելի վաղ Ռուսաստանի Դաշնության դեմ հայցեր էին ներկայացնում հայերը, ովքեր կարծում են, որ ռուս զինվորները պետք է ավելի ակտիվ պաշտպանեն ղարաբաղցիներին, ապա վերջերս դա արել է նաև Բաքուն։ «Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունը Ղարաբաղի հայերին անվտանգության հստակ երաշխիքներ տալու, ինչպես նաև հայ-ադրբեջանական սահմանի սահմանազատման գործընթաց սկսելու մասին չի համապատասխանում երկու պետությունների միջև դաշնակցային համագործակցության մասին հռչակագրին»,-հայտարարել է Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն։
ՌԴ ԱԳՆ-ի հայտարարության մեջ ասվում է 2022 թվականի հոկտեմբերին և 2023 թվականի մայիսին Հայաստանը ճանաչել է Լեռնային Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի տարածք։ «Մենք հարգում ենք Հայաստանի ղեկավարության ինքնիշխան որոշումը, սակայն դա արմատապես փոխել է այն հիմնարար պայմանները, որի տակ ստորագրել են Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունում»,- ասված է ՌԴ ԱԳՆ հայտարարության մեջ։ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն հիասթափություն է հայտնել նման հայտարարության կապակցությամբ։ Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նշել է բրյուսելյան բանակցային ձևաչափի արդյունավետությունը: Հիշեցնենք, որ նախօրեին Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները հանդիպել էին Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելի ներկայությամբ։ Նիկոլ Փաշինյանը ևս դրական է արտահայտվել եվրոպական հարթակի շուրջ բանակցությունների մասին։ Մոսկվան հայտարարել է, որ պատրաստ է տրամադրել իր տարածքը կողմերի միջև բանակցությունների համար, սակայն այդ մասին առավել մանրամասն տեղեկատվություն դեռ չկա։
Նշենք, որ հակամարտող կողմերը թե՛ Լեռնային Ղարաբաղում, թե՛ Մերձդնեստրում հավակնություններ են հայտնում ոչ թե Կրեմլին, այլ ՌԴ ԱԳՆ-ին նրա կողմից արված հայտարարությունների հիման վրա։ Եթե սա մեր արտաքին քաղաքականության գերատեսչության կողմից լավ մտածված վարքագիծ է, ապա ի՞նչ է այն հետապնդում։ Խաղաղապահ առաքելության լուծարու՞մ, որը հաջողված է համարվել (և ոչ միայն Մոսկվայի կողմից): Հակառակ դեպքում, հավանաբար, պետք է այլ մոտեցումներ փնտրել այդ տարածաշրջանների նկատմամբ և փոխել մարտավարությունը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
