«Ստեփանակերտը շարունակում է միայնակ պայքարել անկախության համար»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ng.ru-ն գրում է, որ հուլիսի 20-ին Բրյուսելում Եվրամիության (ԵՄ) երկրների արտգործնախարարները քննարկել են հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորման գործընթացը։ Նույն օրը Երևանում ՄԱԿ-ի և ԵՄ-ի ներկայացուցչությունների գրասենյակների մոտ տեղի է ունեցել հանրահավաք ի պաշտպանություն Լեռնային Ղարաբաղի։
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կառավարության նիստում անարդյունք է ճանաչել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ Բրյուսելում Լեռնային Ղարաբաղի ապաշրջափակման հարցի շուրջ կայացած բանակցությունները։ Նա ասել է, որ ինքը՝ Միշելը, իր վերջնական հայտարարության մեջ ընդգծել է Լաչինի միջանցքի ապաշրջափակման և Բաքվի և Ստեփանակերտի միջև երկխոսության միջոցով Ղարաբաղի հայերի անվտանգության երաշխավորման հարցը լուծելու անհրաժեշտությունը։ Սակայն Լաչինի միջանցքի բացման և Լեռնային Ղարաբաղում հումանիտար ճգնաժամի ավարտի առումով կոնկրետ արդյունքների հանդիպումը չի հանգեցրել։ Բրյուսելյան բանակցությունների ձեռքբերումներից են եղել Հայաստանի և Ադրբեջանի կողմից փոխադարձ տարածքային ամբողջականության հաստատումը, ասել է վարչապետը։ «Սահմանի սահմանազատումը պետք է տեղի ունենա 1991 թվականի Ալմա-Աթայի հռչակագրի հիման վրա, և մոտ ապագայում մենք պետք է հստակեցնենք սահմանագծման աշխատանքների քարտեզագրական հիմքերը»,- ասել է Փաշինյանը։ Նա նշել է, որ տարածաշրջանային հաղորդակցությունների բացումը պետք է տեղի ունենա կողմերի ինքնիշխանության, իրավասության և իրավահավասարության սկզբունքների հիման վրա։ Ինչ վերաբերում է հումանիտար խնդիրներին, ապա վարչապետն ընդգծել է, որ Ադրբեջանը շարունակում է դրժել միջազգային գործընկերներին այդ թեմայով տված խոստումները: Փաշինյանի խոսքով Ադրբեջանի հետ բանակցային գործընթացը պետք է լինի հնարավորինս ինտենսիվ փոխընդունելի լուծումներ գտնելու համար։ «Մեր խնդիրն է այս պահին դիվանագիտական մեթոդներով և միջազգային մամուլում և սոցիալական ցանցերում Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակի հնարավորինս լայն ու օբյեկտիվ ներկայացմամբ ավելի մեծ միջազգային ուշադրություն գրավել Լեռնային Ղարաբաղում զարգացած հումանիտար ճգնաժամի վրա»,- նշել է վարչապետը։ Նա կարծիք է հայտնել, որ ներկայումս էլ ավելի է սրվել Լաչինի միջանցք և Լեռնային Ղարաբաղ միջազգային փաստահավաք առաքելություն ուղարկելու անհրաժեշտությունը: Կանադան, կարծես լսելով Հայաստանի վարչապետին, ցանկություն է հայտնել մասնակցել Հայաստանում ԵՄ քաղաքացիական դիտորդական առաքելությանը։ Երևանում Օտտավայի նախաձեռնությունն ընդունել են մեծ ոգևորությամբ։
Ադրբեջանի դիրքորոշումը Լեռնային Ղարաբաղի շրջափակման և հումանիտար ճգնաժամի հարցում չափազանց պարզ է. տարածաշրջանն Ադրբեջանի մաս է, հետևաբար, դրա հետ կապված բոլոր հարցերը հանրապետության ներքին գործն են։ Փաստորեն, ընդունելով շարունակվող շրջափակումը, Բաքուն առաջարկում է ապահովել սննդի և այլ ապրանքների, այդ թվում դեղամիջոցների մատակարարումը մեկ այլ ճանապարհով՝ Աղդամով, որն իր վերահսկողության տակ է։
Բուն Ստեփանակերտում շարունակվում է անժամկետ համազգային ակցիան, որի պահանջն է դադարեցնել Ադրբեջանի կողմից տարածաշրջանի շրջափակումը։
Աղդամով մատակարարումների նախաձեռնությունը, որը դրական արձագանք է գտել ԵՄ ներկայացուցիչների կողմից, մերժվել է Ստեփանակերտի կողմից և առաջարկվել է Շառլ Միշելին և Հարավային Կովկասում Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարին ավելի ազնիվ լինել Արցախի հետ կապված հարցերում. «Եթե որևէ մեկը կարող է պայքարել անկախության համար, ապա ինչու՞ է դա անթույլատրելի Լեռնային Ղարաբաղի դեպքում: Եթե որևէ մեկին անընդունելի է թվում երկրորդ հայկական պետության առաջացումը, ապա պետք է հիշել, որ կան մոտ մեկ տասնյակ արաբական պետություններ, կամ կան Թուրքիան և Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը և այլն»։ Բաքվի Աղդամով առաքումների կոնկրետ առաջարկին ղարաբաղցիներն արձագանքել են և բետոնե սալերով փակելով այդ ճանապարհը։
Ներկայումս կարելի է ասել, որ իրավիճակը Լեռնային Ղարաբաղում արտաքուստ վերադարձել է նրան, ինչ կար ավելի քան 30 տարի առաջ։ Բայց էական տարբերություններով։ Եթե այն ժամանակ Ադրբեջանի քաղաքական վերնախավը թույլ էր և մասնատված, ապա այժմ դա նկատվում է Հայաստանում, որի ղեկավարությունը փաստացի հրաժարվել է Լեռնային Ղարաբաղին քաղաքական աջակցություն ցուցաբերել։ Իսկ Ադրբեջանում, ընդդիմության թուլությամբ, Ալիևի իշխանության ամուր լինելը կասկած չի հարուցում։ Եվ դա հատկապես Լեռնային Ղարաբաղում վերջին հաջող ռազմական արշավից հետո։ Նաև առկա է Թուրքիայի բացարձակ աջակցությունը։ Հայերը կարող են միայն երազել նման միանշանակ դաշնակցի մասին, քանի որ Ռուսաստանը չի ցանկանում փչացնել Բաքվի հետ առանց այն էլ վատթարացած հարաբերությունները։ Եվ ամենակարևորը, Ռուսաստանի հիմնական ուշադրությունն Ուկրաինայի վրա է:
Տնտեսական գործոնը ևս չափազանց կարևոր է։ Եթե 80-ականների վերջին 90-ականների սկզբին, երբ ղարաբաղյան հակամարտությունը իր գագաթնակետին էր, թե՛ Ադրբեջանը, թե՛ Հայաստանը մոտավորապես նույն մակարդակի վրա էին, ապա այսօր Ադրբեջանը թվում է շատ ավելի հզոր պետություն։ Այս բոլոր գործոններն ի նկատի ունենալով կարելի է ասել, որ Լեռնային Ղարաբաղն անկախության համար պայքարը շարունակելու համար կարող է հույսը միայն իր վրա դնել։ Եվ ինքնահռչակ հանրապետության 125.000 բնակչությունը միասնական է իր նպատակին հասնելու համար: Ստեփանակերտի ակցիային միացել են նախագահ Արայիկ Հարությունյանը և այլ քաղաքական գործիչներ։ Նրանց նման որոշումը Երևանում անհասկացողություն է առաջացրել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
