Ռուսաստանը կորցնում է հայ-ադրբեջանական կարգավորման հարցում իր քաղաքական բացառիկությունը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Iarex.ru-ն գրում է, որ ԱՄՆ-ի և Եվրամիության ակտիվացման ֆոնին Ռուսաստանը կորցնում է իր քաղաքական բացառիկությունը հայ-ադրբեջանական կարգավորման հարցում: Այդ մասին գրել է ռուս միջազգայնագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը։
Վիլնյուսում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովը «կերավ» միջազգային տեղեկատվական ողջ օրակարգը, բայց որքան էլ կարևոր է Լիտվայի մայրաքաղաքի այդ համաժողովը, մյուս իրադարձությունները նույնպես լուրջ ուշադրություն են պահանջում։
Հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորումը երկար տարիներ դիտվել է որպես կատարյալ անհույս, իսկ ինչ-որ լուծումներ գտնելու ամենատարբեր փորձերը միայն կարճաժամկետ հետաքրքրություն են առաջացնում։ Մի երկու օր մեծ ակնկալիքներ, հետո նորից անհույս առօրյա կամ առօրյա անհուսություն։
Մինչդեռ Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի հուլիսի 11-ին «Ամերիկայի ձայն»-ի հայկական խմբագրությանը տված ծավալուն հարցազրույցը մտածելու առիթ է տալիս։ Նախ Գրիգորյանը Ադրբեջանի հետ հակամարտության կարգավորման գործընթացում առանցքային բանակցողներից է։ Դա նշանակում է, որ նա ոչ միայն գիտի օրակարգը, այլ նաև այն ձևավորում է։ Երկրորդ հերթին Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը հրապարակավ ակտիվ գործիչ է, և նա ճիշտ ժամանակին Հայաստանի կառավարության հրահանգներից շատերը փոխանցում է լայն հանրությանը։ Հետևաբար, պետք է ուշադրություն դարձնել նրա ասածներին:
Գրիգորյանի հիմնական գաղափարներներն են.
- Լեռնային Ղարաբաղում ռուսական խաղաղապահ զորախումբը չի արդարացնում սպասելիքները
-Ղարաբաղի հայերի խնդիրը ոչ թե տարածքների, այլ քաղաքացիական իրավունքների մասին է (իրականում ադրբեջանական պետության ներսում)
-Հայաստանի համար հատկապես կարևոր են հարաբերությունները ԱՄՆ-ի հետ, դրանք պետք է ամեն կերպ ամրապնդվեն ու զարգանան։
Չշտապենք եզրակացություններ անել: Բայց Գրիգորյանի ներկայացրած քաղաքական-դիվանագիտական կառուցվածքը ցույց է տալիս, որ Արևմուտքի միջնորդությամբ շրջանակային համաձայնագիրը մոտ է, քան նախկինում։ Խոսքը բովանդակային առումով հակամարտությունը լուծելու մասին չէ, այլ այն «փաթեթավորմանը», որով Հայաստանի և Ադրբեջանի վերնախավերը քիչ թե շատ հաջողությամբ կկարողանան «վաճառել» ներքին շուկայում։
Ռուսաստանի համար այս նորությունն այնքան էլ լավը չէ։ Ամեն ինչում, իհարկե, կարելի է մեղադրել Հայաստանի արևմտամետ քաղաքական գործիչներին, և նման քննադատական պաթոսը ինչ-որ կերպ արդարացված կլինի։ Ինչ-որ մեկը կհիշի (և իրավացիորեն) Ուկրաինայում Ռուսաստանի զբաղված լինելը։ Բայց օբյեկտիվության համար հարկ է նշել մեր աշխատանքը Կովկասի հետ ըստ «մնացորդային սկզբունքի» (և դա ոչ թե 2022 թվականից, այլ շատ ավելի վաղ), և տեղեկատվական աշխատանքի մեր բացերը («լռություն» այնտեղ, որտեղ անհրաժեշտ էր գոռալ): Մի խոսքով, բարդ խնդիր է։ Հայաստանը, նախընտրելով ԱՄՆ-ին Ռուսաստանի փոխարեն կարող է ավելի շատ կորցնել, քան շահել: Սակայն դա Ռուսաստանի համար մխիթարություն չի լինի։
Հիմա պետք չէ հիստերիկայի մեջ ընկնել, բայց պետք է գիտակցել, որ Ռուսաստանը կորցնում է (և օրեցօր ավելի ու ավելի շատ) իր քաղաքական բացառիկությունը հայ-ադրբեջանական կարգավորման հարցում։ Շրջանակային համաձայնագիրը ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի միջնորդությամբ, ավաղ, կամրապնդի այդ միտումը։ Մրցակցությունն, իհարկե, դատավճիռ չէ, այն կարելի է և պետք է հաղթահարել։ Բայց հիմա մենք խառնվում ենք այս մրցավազքին կորցնելով հավասարների մեջ առաջինը լինելու ոչ պաշտոնական կարգավիճակը։ Դա անդառնալի չէ, բայց անհանգստության պատճառներ կան։ Սխալների վրա լուրջ աշխատանքը չափազանց կարևոր է: Եվ դա այն պայմաններում, երբ ժամանակը չի սպասում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
