Մոսկվայի և Բաքվի հարաբերություններում պայթյունավտանգ իրավիճակ է ստեղծվում. «Կոմերսանտ»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ՌԴ ԱԳՆ-ն պատասխանել է դաշնակցային հռչակագիրը խախտելու Ադրբեջանի մեղադրանքներին։ Մոսկվան վստահեցրել է, որ հարգում է հանրապետության տարածքային ամբողջականությունը, սակայն կրկին կոչ է արել Բաքվին խաղաղ ճանապարհով լուծել Ղարաբաղի հարցը և անվտանգության երաշխիքներ տալ այնտեղ ապրող հայերին։ Օրերս այս նույն խոսքերը «տարակուսանք ու հիասթափություն» առաջացրեցին Ադրբեջանի ԱԳՆ-ում, քանի որ, ինչպես նշել էին, հենց Բաքուն է գործնական քայլեր ձեռնարկում Հայաստանի հետ հաշտության պայմանագիր կնքելու համար։ «Կոմերսանտ»-ի սյունակագիր Մաքսիմ Յուսինի կարծիքով՝ Ռուսաստանի և Ադրբեջանի հարաբերություններում վերջին տասնամյակների ընթացքում ամենալուրջ ճգնաժամն է առաջացել։
«Հարավային Կովկասը կարող է հայտնվել դրամատիկ իրադարձությունների շեմին։ Դա պարզ դարձավ Ռուսաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարությունների միջև աննախադեպ կտրուկ հայտարարություններով փոխանակումից հետո։
Սկզբում ՌԴ ԱԳՆ-ն մտահոգություն էր հայտնել, որ իրավիճակը Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ զարգանում է բացասական սցենարով, այն է՝ հումանիտար ճգնաժամը սրվում է, տեղի բնակչությունը սննդի, դեղորայքի, առաջին անհրաժեշտության ապրանքների սուր պակաս է զգում և գործնականում զրկված է էլեկտրաէներգիայից և գազամատակարարումից։ Սրանք բոլորը մեջբերումներ են ՌԴ ԱԳՆ հայտարարությունից։
Ու թեև փաստաթուղթը չի պարունակում ուղղակի հարձակումներ Բաքվի դեմ, սակայն տեքստից պարզ է դառնում, որ Ադրբեջանի կողմից Ղարաբաղի փաստացի շրջափակումը դարձել է ճգնաժամի պատճառ։ Բաքվի պատասխանն ակնթարթային էր և աննախադեպ կոշտ ստացվեց։
ՌԴ ԱԳՆ-ի դիրքորոշումն անընդունելի է որակվել, ընդ որում՝ անհամապատասխան Բաքվի և Մոսկվայի դաշնակցային համագործակցության մասին հռչակագրին, որն անցյալ տարվա փետրվարին ընդունվել էր նախագահներ Վլադիմիր Պուտինի և Իլհամ Ալիևի կողմից։
Եվ ահա Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի հայտարարությունից ամենահետաքրքիր հատվածը. «Հայկական զինված կազմավորումների մնացորդների դուրսբերումն Ադրբեջանից մինչ այժմ չի ապահովվել։ Ավելին, այդ կազմավորումներին աջակցություն է ցուցաբերվում ռուսական խաղաղապահ կոնտինգենտի հսկողության ներքո»։
Այլ կերպ ասած, Բաքուն ուղղակիորեն մեղադրում է Մոսկվային 2020 թվականի նոյեմբերի պայմանավորվածությունները, որոնք դադարեցրել են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունները, չկատարելու և չկատարելու մեջ, և, ի լրումն, հաստատում է իր վճռականությունը՝ հասնելու Ղարաբաղից այսպես կոչված՝ «հայկական զինված կազմավորումների մնացորդների» դուրսբերմանը։
Հայերն այս «կազմավորումներն» անվանում են Արցախի պաշտպանության բանակ, որը ստեղծվել է դեռևս 1992 թվականին և ապահովում է Ղարաբաղի այն հատվածի անվտանգությունը, որը մնում է հայկական վերահսկողության տակ։
Եվ այստեղ հիմնական հարցն այն է, թե որքան ժամանակ է այն մնալու այս վերահսկողության տակ։ Բաքվից եկող օրեցօր ավելի վճռական հայտարարությունները կասկած չեն թողնում, որ նախագահ Ալիևը և նրա թիմը պատրաստ են արագացնել իրադարձությունների զարգացումը և կարող են չսպասել մինչև հինգ տարվա ավարտին, որի ընթացքում Լեռնային Ղարաբաղում կարգուկանոնն ու ստատուս քվոն պետք է պահպանվեն ռուս խաղաղապահները։
Ինչպես հետևում է Ադրբեջանի ԱԳՆ հայտարարությունից, այս խաղաղապահներն այլևս չեն համարվում Բաքվում չեզոք կողմ, ինչը նշանակում է, որ հավանականությունը, որ նրանց ներկայությունը չի խանգարի ադրբեջանական բանակին «մաքրել» Ստեփանակերտը և շրջակա տարածքները «զինված կազմավորումների մնացորդներից», չի բացառվում։
Բաքուն հույսը դնում է այն բանի վրա, որ Հայաստանը, որը գտնվում է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության ներքո, չի միջամտի (իսկ եթե նույնիսկ միջամտի, ապա ուժերի դասավորվածությունը ակնհայտորեն Բաքվի օգտին է)։ Ինչ վերաբերում է Արեւմուտքին, ապա նա այսօր եւս պատրաստ չէ հանդես գալ ի պաշտպանություն Ղարաբաղի հայերի։
Միակ բանը, որը տեսականորեն կարող է զսպել Բաքվի ռազմատենչ եռանդը, տնտեսական պատժամիջոցների սպառնալիքն է՝ առաջին հերթին նավթի ու գազի դեմ։ Բայց Արևմուտքը չի կարող իրեն թույլ տալ դա։ Նրա համար հիմնական հակառակորդը Մոսկվան է, իսկ ադրբեջանական էներգակիրները դիտարկվում են միայն որպես այլընտրանք ռուսականին։
Դե, իսկ ինչ վերաբերվում է Կրեմլին, Բաքուն կարծես թե առանձնապես չի վախենում նրա արձագանքից։ Նրանք, ըստ երևույթին, կարծում են, որ Ռուսաստանը չափազանց խորը ճահճացած է Ուկրաինայում և չունի ոչ ուժ, ոչ կարողություն, ոչ էլ ցանկություն՝ բացելու մեկ այլ ճակատ՝ Հարավային Կովկասում»,– ասված է հոդվածում։
