«Լեռնային Ղարաբաղը շրջափակման մեջ. մարդիկ գոյատևում են ինչպես կարող են»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Dw.com-ը գրում է, որ այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանն ամբողջությամբ շրջափակեց Լեռնային Ղարաբաղը, հասարակ բնակիչները դարձան ստեղծված իրավիճակի պատանդը։ dw.com-ը փորձել է պարզել, թե ինչպե՞ս են նրանք գլուխ հանում դրանից և ինչի՞ են սպասում:
Ադրբեջանի կողմից տարածաշրջանի շրափակումը շարունակվում է ավելի քան վեց ամիս, իսկ հունիսի 15-ից այն գրեթե տոտալ է։ Ղարաբաղը, որը տեղական իշխանությունների խոսքով, այժմ ունի մոտ 120000 բնակչություն, զրկված է կարևոր ռեսուրսներից, ներառյալ պարենից, գազից, էլեկտրաէներգիայից ու վառելիքից: Առկա է առաջին անհրաժեշտության ապրանքների պակաս և գների կտրուկ աճ, մարդկանց համար դժվարացել է անգամ անհրաժեշտ բուժօգնություն ստանալը։ Շրջափակումը կործանարար ազդեցություն է ունեցել նաև Լեռնային Ղարաբաղի տնտեսության վրա. բազմաթիվ ձեռնարկություններ ստիպված փակվել են, գործազրկությունն աճել է, հազարավոր բնակիչներ պայքարում են միայն ապրուստը հոգալու համար:
Ստեփանակերտի 26-ամյա բնակչուհի Արփինե Աղաջանյանը զգացել է Ադրբեջանի խստացված շրջափակման իրական հետևանքները, երբ բախվել է տեղի մթերային խանութների դատարկ ցուցափեղկերին: Քանի որ երկու երեխաների մայր Աղաջանյանն, իր իսկ խոստովանությամբ, ուշադրությամբ չի հետևել լուրերին, նա բաց է թողել այն հաղորդագրությունը, որ Ադրբեջանն ամբողջությամբ է արգելափակել երթևեկությունը Լաչինի միջանցքով։ «Ես գնացի խանութ աղ ու ձեթ գնելու, և տեսա միայն դատարկ ցուցափեղկեր», - dw.com-ին պատմել է Արփինեն, ով, ինչպես և Լեռնային Ղարաբաղի մյուս բնակիչները, այժմ ապրում է 2020 թվականի պատերազմից և 200 օրվա շրջափակումից հետո պաշարված ամրոցում։
Արփինե Աղաջանյանը և նրա ամուսինն ունեն իրավաբանի որակավորում։ Բայց շրջափակման պատճառով կինը գրեթե ամբողջությամբ դադարեցրել է իր մասնագիտական գործունեությունն, ինչպես և տեղի բնակիչների մեծ մասը: Մարդիկ հազիվ են ծայրը ծայրին հասցնում։ «Եղբայրս Հայաստանից բանջարեղեն ու մրգեր էր ներկրում, հաց էր վաստակում, հիմա դա անհնար է դարձել։ Ես փորձում եմ համացանցով գումար աշխատել՝ յոգայի գորգեր եմ վաճառում արտասահմանում առցանց խանութի միջոցով»,- ասել է Աղաջանյանը։
Ադրբեջանի կողմից Ղարաբաղի շրջափակման ուժեղացումից հետո հումանիտար իրավիճակի կտրուկ վատթարացել է, նշել է Ստեփանակերտի մեկ այլ բնակիչ՝ 34-ամյա լրագրող Հայկ Ղազարյանը։ Նրա խոսքով, նույնիսկ առաջին անհրաժեշտության ապրանքները, որոնք նախկինում հատուկ կտրոններով էին, միշտ չէ, որ լինում են։ «Հիմա կտրոններով կարելի է բրինձ, ալյուր, լոբի և կարտոֆիլ գնել: Այս անգամ, թվում է, թե իշխանությունները մի փոքր ավելի պատրաստված էին շրջափակմանը, սակայն այդ պաշարները նույնպես շուտով կարող են սպառվել, խանութներում երշիկեղեն, կիսաֆաբրիկատ մսամթերք և այլ տեսականի գործնականում չկա»,- dw.com-ին ասել է Ղազարյանը։
Տեղի բնակիչները դժգոհում են, որ խանութների ցուցափեղկերից անհետացել է նաև մանկական սնունդը։ Նրանք փորձել են այդ խնդիրը հասցնել ՄԱԿ-ին։ Հունիսի 23-ին ՄԱԿ-ի երևանյան գրասենյակի շենքի մոտ բողոքի ակցիա է տեղի ունեցել ի պաշտպանություն Լեռնային Ղարաբաղի երեխաների։ Խոցելի վիճակում են հայտնվել նաև ծանր հիվանդները: Ճիշտ է, հունիսի 25-ին Ադրբեջանը փոքր-ինչ թուլացրել է շրջափակումը թույլ տալով հիվանդներին Ղարաբաղից տեղափոխել Հայաստան և հակառակ ուղղությամբ։ Թույլատրվել է նաև Հայաստանից Ղարաբաղ դեղորայքի առաքումը ռուս խաղաղապահների կողմից։
Սկզբից Ղարաբաղից Հայաստան տանող միակ ճանապարհը փակվել էր Բաքվի կառավարության կողմից աջակցվող այսպես կոչված էկոակտիվիստների կողմից: Հետո ադրբեջանցի սահմանապահներն անցակետ տեղադրեցին Հայաստանի հետ սահմանին և դրանով իսկ առաջացրին Երևանի սուր արձագանքը։ Հայաստանի իշխանությունները դա համարում են 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հրադադարի համաձայնագրի «կոպիտ խախտում» և կշտամբում են Ռուսաստանին իր պարտավորություններից խուսափելու համար, ըստ որի Լաչինի միջանցքի նկատմամբ վերահսկողությունը նրանք պետք է իրականացնեն: Մոսկվայի նկատմամբ դժգոհություններ են արտահայտվել նաև Լեռնային Ղարաբաղում։ Ապրիլի 23-ին ԼՂՀ Անվտանգության խորհրդի արտակարգ նիստից հետո տարածված հայտարարության մեջ կոչ է արվում «եռակողմ համաձայնագրի կողմերին և հատկապես Ռուսաստանին անհապաղ սկսել շրջափակման վերացման շուրջ քննարկումները»:
Գրեթե բոլոր միջնորդները և բազմաթիվ միջազգային կառույցներ կոչ են արել Բաքվին ապաշրջափակել Լեռնային Ղարաբաղը։ Արդարադատության միջազգային դատարանը ևս Բաքվին հանձնարարել է ապահովել Լաչինի միջանցքով անխափան տեղաշարժը։ Սակայն Ադրբեջանը չի շտապում լսել նրանց։ Ավելին, Բաքուն մեկ անգամ չէ, որ ամբողջությամբ կամ մասամբ դադարեցրել է Հայաստանից Լեռնային Ղարաբաղ գազամատակարարումն, իսկ մարտ ամսից անջատել է էլեկտրամատակարարումը։ Գազատարն ու էլեկտրահաղորդման գծերն անցնում են Լաչինի միջանցքով և վերահսկվում են ադրբեջանական զինուժի կողմից։ Բաքվի գործողությունները հանգեցել են ամենօրյա անջատումների, քանի որ տեղական էլեկտրաէներգիայի արտադրական հզորությունները չեն կարողանում լիովին բավարարել ներքին պահանջարկը:
«Էլեկտրաէներգիան օրական երեք-չորս անգամ 2 ժամով անջատվում է: Դա մեծապես բարդացնում է կենսապայմանները: Բայց մենք դիմանում ենք, փորձում ենք հարմարվել: Մարդիկ արդեն պատրաստվում են ձմռանն, այստեղ աճեցվող բանջարեղենից և մրգերից պահածոներ են պատրաստում»,- պատմել է Հայկ Ղազարյանը:
Ղարաբաղում շրջափակման սկսվելուց հետո բենզինի և դիզվառելիքի գները բարձրացել են։ Ինչ-որ պահի դրանք հասել են լիտրը 1200 դրամի, մոտ 3 եվրո։ «Հիմա բենզինն անհնար է գնել, այն տրվում է միայն հասարակական տրանսպորտին»,- պարզաբանել է Ղազարյանը հավելելով, որ վառելիքի պակասի պատճառով քաղաքի մի ծայրից մյուսն ոտքով են գնում, որպեսզի պարզեն թե խանութներում կա՞ կարագ, կարտոֆիլ, բրինձ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
