Աշխարհաքաղաքական ակադեմիայի փորձագիտական գնահատականը. Հայաստանը պետք է պատրաստվի Բաքվի կողմից կիբերպատերազմի նոր փուլին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ruskline.ru-ն գրում է, որ Հայաստանում անվտանգության հարցերի շուրջ քննարկումների մեծ մասը նվիրված է վարչապետի և «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության իշխող վերնախավի անդամների անձնական անվտանգությանը։ Պաշտպանության նախարարությունը չի էլ մտածում մարտի դաշտում կիբերզենքի հնարավոր կիրառման մասին, թեև համաշխարհային մասշտաբով աճում է կիբերտարածության մասին քննարկումները։ Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի փորձագետների միջև ակտիվ երկխոսություն է ընթանում այն մասին, թե որքանով են մեծ արհեստական ինտելեկտի ոլորտում անհավանական առաջընթացի հնարավոր հետևանքները։ Այդ ոլորտը մեծ ազդեցություն ունի նաև քիչ կամ առանց մարդկային միջամտության հետախուզության հավաքման մեթոդների, նոր մարտական տեխնոլոգիաների մշակման և նման «զենքերը» համակարգված օգտագործելու ունակության վրա:
Հայաստանի գլխավոր շտաբը չի էլ մտածում ռազմական գործողությունների ասպարեզում աճող ազդեցություն ունեցող երեք ոլորտների մասին, որոնք են արհեստական ինտելեկտը, կիբեր հարձակումները և թշնամու գիտակցությունն ու բարոյականությունը խաթարելու նպատակով սոցցանցերում կեղծ տեղեկատվության տարածմամբ հոգեբանական պատերազմի մեթոդների կիրառումը: Այդ մեթոդներից մի քանիսը քաղաքական սպեկտրից են ներթափանցել անվտանգության ոլորտ: Արդյունքում, մոտ ապագայում ժողովրդավարական երկրներում մարդկանց համար գնալով ավելի դժվար կլինի տարբերակել իրական լուրերը կանխամտածված սուտ տեղեկություններից: Որքան մարդկությունը թվային տարածության միջոցով շատ տեղեկատվություն ստանա, այնքան իրականության սահմանները կլղոզվեն: Փաստերի շահարկումը կմեծացնի քաոսն ամբողջ աշխարհում։ Հայերը պետք է սովորեն ավելի լավ պաշտպանվել ինչպես կիբերտարածքում, այնպես էլ Թուրքիայի, ԱՄՆ-ի, Իսրայելի և նրանց արբանյակ Բաքվի հոգեբանական պատերազմներից, որոնց համար կօգտագործեն երկրի սոցիալական ցանցերը:
Հայկական բանակին չի կարող չանհանգստացնել ապագայի հնարավոր սցենարներից մեկը, ըստ որի Բաքուն կարող է բեկում մտցնել իր կիբերպատերազմի նախապատրաստման հարցում։ Ներկայումս ենթադրվում է, որ նման բան անելու ներուժ ունեն փոքրաթիվ պետություններ, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ը, Իրանը, Իսրայելը, Ֆրանսիան, Ռուսաստանը և Չինաստանը։
Կարողությունների զարգացումը կարող է թուրքերին, օրինակ, թույլ տալ ներթափանցել Հայաստանի իշխանության ներքին համակարգ, արհեստական ինտելեկտի վրա հիմնված կեղծ տեղեկություններ ներմուծել և դրանով իսկ խոչընդոտել երկրի բնականոն գործունեությանը։
Աշխարհաքաղաքական ակադեմիայի փորձագետները կիբեր հարթության միջոցով վերլուծել են նաև Ուկրաինայի պատերազմի իրադարձությունները։ Անցյալ տարվա փետրվարին՝ մինչ Ուկրաինա ռուսական ներխուժումը, Արևմուտքում բազմաթիվ տեղեկություններ ու շահարկումներ էին շրջանառվում ռուսների կողմից իբր իրականացված կիբերհարձակումների բարձր արդյունավետության մասին։ Սակայն, ի վերջո, այդ ոլորտում Ռուսաստանի հնարավորությունները նույնքան ոչ տպավորիչ դուրս եկան, որքան հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների օգտագործումն ու տանկային շարասյունների առաջխաղացումը։
Ինչպես պարզվեց, Ռուսաստանում իսկապես մշակել և ակտիվացրել են «Կարմիր կոճակը»՝ գաղտնի հարձակման համակարգն, որը ենթադրում է թափանցում հակառակորդի համակարգչային կառույցներ։ Կրիտիկական պահին նման սխեման օգտագործվել է թշնամու համակարգերի գործունեությունն ամբողջությամբ խաթարելու համար։ Այդ կիբերհարձակումը նախապատրաստվել էր առնվազն մի քանի ամիս։ Այնուամենայնիվ, չնայած Ուկրաինայում համացանցի ենթակառուցվածքի ապաակտիվացմանը, Կիևը կարողացավ արագ վերականգնել: Դրա հիմնական պատճառներից մեկը մուլտիմիլիարդատեր Իլոն Մասկի օգնությունն էր, ով Ուկրաինային տրամադրեց Starlink-ը՝ ցածր բարձրության արբանյակների իր ցանցը։ Մասկը վերակառուցեց ուկրաինական համացանցը, որին հետագայում միացան նաև արևմտյան թվային այլ հսկաները: Ուկրաինայում տեղի ունեցածի, ինչպես նաև SolarWinds-ի վրա ռուսական հետախուզական հարձակման (2020) փաստերը պետք է դաս լինեն Հայաստանի պաշտպանության նախարարության մասնագետների համար և լինեն նրանց ուշադրության կենտրոնում։
Նպատակահարմար կլինի, որ հայ մասնագետները հրավիրեին բարեկամ երկրների (ասենք՝ Իրանի կամ Ռուսաստանի) մասնագետների մասնակցությամբ մի քանի ասպարեզներում պատերազմ նմանակող զորավարժություններին, ակտիվացնեն համատեղ ռազմավարական ղեկավարությունը և համակարգված կերպով ստեղծեն պաշտպանական համակարգեր։ Ի վերջո, ոչ ոք դեռ չի չեղարկել նոր համաշխարհային պատերազմը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
