Հայաստանն ու Ադրբեջանը խաղաղություն էին ուզում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
360tv.ru-ն գրում է, որ Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի ընդլայնված նիստի գլխավոր իրադարձություններից մեկը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ելույթներն էին։ Կողմերը հայտարարել են իրենց փոխադարձ պատրաստակամության մասին ճանաչելու միմյանց տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը և սկսել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության շուրջ խաղաղության համաձայնագրի քննարկումը։ Բայց նրանց միջև դեռ չափազանց շատ չլուծված խնդիրներ կան։ Չճանաչված տարածաշրջանի շուրջ վեճերը կշարունակվեն, բայց հավանաբար առանց կռվի։
Փաշինյանը հաստատել է Երևանի պատրաստակամությունը «շրջափակելու բոլոր տրանսպորտային և տնտեսական կապերը տարածաշրջանում», ինչպես նաև բացել հաղորդակցությունները։ Ալիևը ևս մեկ անգամ նշել է Հայաստանի նկատմամբ տարածքային պահանջների բացակայությունը և խաղաղության պայմանագրի կետերը համաձայնեցնելու պատրաստակամությունը։
Փաշինյանի և Ալիևի հայտարարությունները վկայում են հասարակական կարծիքի պատրաստության մասին, որն է ճանաչել այն փաստը, որ Լեռնային Ղարաբաղն ամբողջությամբ անցնում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ, և այդ մասին է, ի թիվս այլ բաների, վկայում նախկին խորհրդային հանրապետությունների սահմանների տեղում անցակետի տեղադրումը, 360tv.ru-ին տված հարցազրույցում ասել է Հարավային Կովկասի հարցերով փորձագետ, քաղաքագետ Անդրեյ Արեշևը։ «Փաշինյանի իշխանության գալու ողջ տրամաբանությունը և նրա հետագա գործունեությունը վկայում էին հենց այն մասին, որ երկկողմ հարաբերությունների կարգավորում է լինելու։ Այլ հարց է այն, որ գործընթացը կարող է տևել ոչ մեկ ամիս»,- ասել է նա։
Փորձագետը հիշեցրել է, որ Հայաստանին և Ադրբեջանին հաշտեցնելու փորձերին մասնակցում են ոչ միայն Ռուսաստանը, այլ նաև արևմտյան երկրները, որոնք իրենց միջնորդ են ներկայացնում երկարամյա հակամարտությունը լուծելու համար, բայց առայժմ ոչ ոքի չի հաջողվել վերջնականապես լուծել հարցը, ընդ որում Ռուսաստանն ամենից հեռուն է գնացել։ Այսպիսով, այժմ մնում է միայն սպասել:
Այդ կարծիքի հետ չի համաձայնվել արևելագետ Ստանիսլավ Տարասովը։ 360tv.ru-ին տված հարցազրույցում նա ընդգծել է, որ Հայաստանի վարչապետն արդեն բազմիցս է հայտարարություններ արել Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ Ադրբեջանի վերահսկողության ճանաչման, ինչպես նաև Ալիևը հակամարտությունը դադարեցնելու խոստումների մասին։
«Կողմերը պարզապես դիտողություններ են փոխանակում, հայտարարություններ անում։ Բայց պայմանագիր չկա ու չկա»,- ասել է նա: Փորձագետի կարծիքով այդ ամենը դատարկ խոսակցություններ են, և քաղաքական գործիչները արագ կփոխեն իրենց կարծիքը։
Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունն իր գոյության տարիների ընթացքում ձեռք է բերել բազմաթիվ գործոններ, որոնք դեռ թույլ չեն տալիս ասել, որ այն կարող է հասնել իր տրամաբանական ավարտին։ Այդ մասին 360tv.ru-ին ասել է Ռազմաքաղաքական լրագրության կենտրոնի տնօրեն, քաղաքագետ Վլադիմիր Օրլովը։ Նա նշել է, որ երկու հանրապետություններում էլ կան բազմաթիվ այնպիսի շահագրգիռ կողմեր, որոնք դեմ կլինեն խաղաղ կարգավորմանը։ Բացի այդ, անհասկանալի է Լեռնային Ղարաբաղի դիրքորոշումը.
«Լավ է, որ երկու երկրների ղեկավարները հանդիպեցին նույն սեղանի շուրջ, բայց պատմությունը դեռ շատ հեռու է իր ավարտից»,- ընդգծել է Օրլովը։
Քաղաքագետը հավելել է, որ Փաշինյանի Լեռնային Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի տարածք ճանաչելու որոշումը չի փոխի իրավիճակը։ Նա մեծ թվով համախոհներ ունի Հայաստանի գյուղական բնակչության շրջաններում, բայց կա վտանգ, որ նա կպարտվի հաջորդ ընտրություններում, և իշխանության կգան նոր մարդիկ, ովքեր էլ կվերանայեն պայմանավորվածությունները։ Այդ ժամանակ հակամարտությունը կբռնկվի նոր թափով։
«Հուսով եմ, որ այս պահին Ռուսաստանը հստակ դիրքորոշում կունենա Լեռնային Ղարաբաղի հարցում։ Հուսով եմ, որ Ադրբեջանը նույնպես խոհեմություն կցուցաբերի,- ասել է Օրլովը,- ես այս իրավիճակից ելքը տեսնում եմ նրանում, որ Ռուսաստանը կարողանա այդ տարածքը վարձակալել ադրբեջանական կողմից բնակչության կյանքի նորմալացման երաշխիքներով»:
Նա հիշեցրել է, որ տարածաշրջանում և նրան հարակից տարածքներում պատերազմ է եղել, բնակչությունը հեռացել է այնտեղից և այժմ ամայություն է, որը վերականգնում է պահանջում, և դա էլ կարող է անել Ռուսաստանը անվտանգության երաշխիքների ներքո մի քանի տասնամյակ ժամանակավոր վերահսկողություն վերցնելով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
