Լեռնային Ղարաբաղը մոտեցնում են Ադրբեջանին. Որքանո՞վ են Երևանն ու Բաքուն մոտ խաղաղության պայմանագրի ստորագրմանը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Kommersant.ru–ն գրում է, որ Հայաստանը պատրաստ է Լեռնային Ղարաբաղը ճանաչել որպես Ադրբեջանի մաս, բայց պայմանով, որն է` Բաքուն պետք է երկխոսություն սկսի Ստեփանակերտի հետ տեղի հայ բնակչության իրավունքների և անվտանգության շուրջ: Այդ մասին մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասել է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Նրա խոսքով, ավելի քան 86 հազար քառ. կմ տարածքով Ադրբեջանի մեջ է մտնում նաև չճանաչված ԼՂՀ-ն, սակայն այնտեղ հայերի վիճակը պետք է հաշվի առնել։
Մեկ ամիս առաջ էլ պարոն Փաշինյանն ասել էր, որ խորհրդային պետության սահմաններում Բաքվի և Երևանի միմյանց ամբողջականության փոխադարձ ճանաչումը հանրապետությունների միջև խաղաղության համար անհրաժեշտ պայման է։ Բայց արդյո՞ք Հայաստանի վարչապետի նոր հայտարարությունը խոսում է Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում իրական ճանաչման մասին, և որքա՞ն արագ կարող են կողմերը խաղաղության պայմանագիր կնքել։
Երևանի Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը կարծում է, որ գործընթացը դեռ ավարտված չէ: «Ընթանում է մի գործընթաց, որի արդյունքում Հայաստանը փորձում է հասնել առավելագույն անվտանգության և առնվազն նվազեցնել ռիսկերը Ադրբեջանի հետ սահմանին, որտեղ մշտապես կան որոշակի սրացումներ: Չճանաչված ԼՂՀ-ի և Ադրբեջանի ուղիղ շփումները դիտվում են որպես ղարաբաղյան խնդրի լուծում, բայց ներկայումս Բաքուն ակնհայտորեն չի պատրաստվում բանակցել պաշտոնական Ստեփանակերտի հետ։ Ադրբեջանին խաղաղություն պետք չէ, Ադրբեջանին պետք է Ղարաբաղը. Չեմ կարծում, որ կողմերը շատ մոտ են խաղաղությանը, քանի որ «խաղաղության պայմանագիր» բառերի տակ բոլորովին տարբեր բաներ են հասկացվում։ Մինչև վերջերս դա հասկացվում էր որպես գործընթաց, որը կորոշի նաև ԼՂ կարգավիճակը»,–ասել է նա։
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունների ֆոնին ընդգծել է, որ Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղ համաձայնագրի ստորագրումն անխուսափելի է։ Սակայն այս փաստաթուղթը պետք է համապատասխանի միջազգային նորմերին և սկզբունքներին, ասել է Ալիևը Վիլնյուսում իր լիտվացի գործընկեր Գիտանաս Նաուսեդայի հետ բանակցություններից հետո:
Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում ճանաչելու պատրաստակամության մասին Հայաստանի վարչապետի խոսքերը երկու կողմերին էլ մոտեցնում են երկարամյա հակամարտության կարգավորմանը, կարծիք է հայտնել քաղաքագետ Սամիր Մամեդովը: «Դա ակնհայտորեն Փաշինյանի երկար սպասված հայտարարությունն է, վաղուց ժամանակն էր ճանաչելու այս փաստը։ Եվ պետք չէր 30 տարի խնդիրներ ստեղծել խաղաղ բնակչության համար, այդ թվում Ղարաբաղի բնակիչների ու այնտեղից վտարված ադրբեջանցիների համար։ Սա խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման առաջին քայլն է։ Ժամանակային առումով դժվար է կանխատեսել, քանի որ կան բազմաթիվ նրբերանգներ, այդ թվում այդ համաձայնագրի տեքստը, բայց հարցը պետք է փակվի մոտ ապագայում։ Սկզբունքորեն, այն, ինչ ասել է Փաշինյանը Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում ճանաչելու մասին, վաղուց միջազգայնորեն ճանաչված փաստ է։ Փաստորեն, Հայաստանը, չճանաչելով Ղարաբաղը որպես անջատողական սուբյեկտ, դրանով իսկ ճանաչեց Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը»,–ասել է նա։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
