Ցեղասպանության իրականացումը խոչընդոտ չէ հարաբերությունների համար, իսկ ցեղասպանության վրիժառուների հուշարձանը խոչընդոտ է
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Infoteka24.ru–ն գրում է, որ Թուրքիան փակել է օդային տարածքը հայկական ավիաընկերությունների համար: Ավելին, նրանք դա արել են բավականին «թուրքական» ձևով, այսինքն առանց հայկական ավիաընկերություններին և Հայաստանին նախապես ծանուցելու։ Որոշումը քաղաքական է և Հայաստանի վրա ճնշում գործադրելու բացահայտ փորձ է։ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մևլութ Չավուշօղլուն այս մասին բավականին կոպիտ հայտարարել է. «Մենք փակել ենք օդային տարածքը Հայաստանից երրորդ երկրներ թռիչքների համար։ Եթե անհրաժեշտ լինի, մենք ինքնաթիռներ կթողնենք մեր երկիր, բայց թույլ չենք տա, որ ինքնաթիռները թռչեն մեր տարածքով, քանի դեռ Հայաստանի կողմից Թուրքիայի և Ադրբեջանի դեմ ուղղված սադրանքները շարունակվում են»։
Թուրքիան սադրանքների տակ հասկանում է Երևանում «Նեմեսիս» գործողության հուշարձանի տեղադրումը, որն անընդունելի է համարել նախարարը։ Եվ դա այն պայմաններում, երբ Հայաստանը, չնայած Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից շարունակվող սադրանքներին և ագրեսիվ հռետորաբանությանը, հայտարարում է այդ երկրների հետ հարաբերությունները կարգավորելու պատրաստակամության մասին։ Նման պատրաստակամությունը գոնե միջնաժամկետ է։ Քանի որ ո՛չ Ադրբեջանը, ո՛չ էլ, առավել ևս, Թուրքիան չեն պատրաստվում (գոնե տեսանելի ապագայում) դադարել գոյություն ունենալ, և հետևաբար նրանց հետ պետք է ինչ-որ կերպ յոլա գնալ։ Սակայն դա չի նշանակում, որ հայերին կարելի է ստիպել հրաժարվել իրենց պատմությունից։
Իսկ Թուրքիան Չավուշօղլուի բերանով հերթական անգամ փորձում է դա անել։ Թուրք նախարարը նաև ասել է, որ եթե «սադրանքները» շարունակվեն, Թուրքիան այլ քայլերի ևս կդիմի։ Այդ հայտարարությունը պետք է մեկնաբանել միայն որպես սպառնալիք։ Այսինքն Թուրքիան բացահայտ սպառնում է Հայաստանին (իսկ Հայաստանի վրա Անկարայի միակ լծակը Ադրբեջանի զինված ուժերն են)։
Իրավիճակն ինքնին նոր չէ, և Նեմեսիսի վրիժառուների հուշարձանը պարզապես պատրվակ է։ Ի վերջո, վրիժառուների կողմից ոչնչացված երիտթուրքերը մահապատժի էին դատապարտվել հենց Թուրքիայում։ Երևանի հետ հարաբերությունները բարելավելու Անկարայի անկեղծ ցանկությամբ թուրքական քաղաքական վերնախավը կարող է իր համար «Նեմեսիս» գործողությունը մեկնաբանել որպես «թուրքական դատարանի որոշման կատարում»։
Բայց քանի որ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված քայլերն անկեղծ չեն, օդային տարածքի փակումը պետք է ընկալել որպես հայկական կողմին զիջումների ստիպում։ Բացի այդ, սա մի տեսակ ցուցանիշ է, արդյո՞ք կարող է Հայաստանը իրեն թույլ տալ չգնալ զիջումների։ Եթե ոչ, և Երևանը սկսի ապամոնտաժել/վերանորոգել/փակել հուշարձանը, ապա Անկարան ավելի հեռուն կգնա և պատմության վերանայման այլ պահանջներ կլինեն, մասնավորապես 19-րդ դարի վերջ - 20-րդ դարի սկզբի, այսինքն Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիրի փակումը։ Այո, և դասագրքերում դրա հիշատակումը նույնպես, անշուշտ, կդիտվի որպես սադրանք։
Հայկական կողմից այս սպառնալիքին շատ ավելի համապատասխան պատասխան կարող է լինել թուրքական ապրանքների վրա դրված էմբարգոյի վերականգնումը: Ընդ որում ոչ սպոնտան, ինչպես եղավ 2021 թվականին, այլ ավելի շրջահայաց, գիտակցաբար այլընտրանքներ գտնելով թուրքական ներմուծմանը։ Թուրքիան, ամենայն հավանականությամբ, ֆինանսական առումով տարեկան չի նկատի քառորդ միլիարդ դոլարից մի փոքր ավելի կորուստը, քանի որ հենց այդ գումարի թուրքական ապրանք է ներմուծվում Հայաստան։ Սակայն դա կլինի հայկական կողմի ամենաթափանցիկ ուղերձը, որ, չնայած հարաբերությունների կարգավորման ցանկությանը, Հայաստանը չի պատրաստվում համակերպվել իր դեմ ուղղված սպառնալիքների ու վերջնագրերի հետ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
