Ինչպես Կոնստանտին Օրբելյանը ստիպեց հայերին սիրել ջազը
ՄՇԱԿՈՒՅԹ
Vestikavkaza.ru-ն գրում է, որ Խորհրդային շատ կատարողներ ձգտում էին համագործակցել Կոնստանտին Օրբելյանի հետ, և նվագախումբը, որին նա նվիրել էր ավելի քան երեք տասնամյակ, դարձավ ԽՍՀՄ առաջատար ջազ խմբերից մեկը։
Բաքվի երիտասարդությունը
Կոնստանտին Օրբելյանը ծնվել է 1928 թվականին Բաքվում՝ ԱԽՍՀ Գերագույն դատարանի կոլեգիայի նախագահ Ագապարոն Սուլթանովիչի և տնային տնտեսուհի Սոֆյա Միխայլովնայի ընտանիքում։ Ապագա կոմպոզիտորն իր ստեղծագործական ուղին սկսել է տանը՝ հինգ տարեկանից։ Ընտանիքը հաճախ երաժշտություն էր նվագում, չնայած ոչ ոք երաժշտական կրթություն չուներ։ Կոնստանտինն ընդունվել է Բաքվի կոնսերվատորիայի շնորհալի երեխաների դպրոցը։
Սակայն դժբախտությունները մեկը մյուսի հետևից ընկնում էին Օրբելյանների տան գլխին։ Ութ տարեկանում Կոնստանտինը հրաժեշտ է տվել հորը, ով ձերբակալվել է քաղաքական հոդվածով, իսկ ավելի ուշ մայրն է ձերբակալվել։ Կոնստանտինը երկար տարիներ բաժանվել է եղել ավագ եղբորից՝ Հարրիից (Գարեգին), ում 1941 թվականին տարել են ռազմաճակատ։
Պատերազմի հենց սկզբում Բալաջարի երկաթուղային կայարանում եղբոր հետ բաժանվելը շրջադարձային պահ էր երիտասարդի կյանքում: Առանց փողի, մինչ այդ ժամանակ կոնսերվատորիայից հեռացված Օրբելյանը դաշնակահար է աշխատել Բաքվի ֆիզիկական դաստիարակության ինստիտուտում։ 1942 թվականին 8-րդ ՀՕՊ կործանիչ ավիացիոն կորպուսի ջազ խմբի անդամները լսել են տաղանդավոր երիտասարդի մասին, և Օրբելյանին հրավիրել զինվորական նվագախումբ։ Մեկ տարի անց Երևանում հյուրախաղերի ժամանակ դաշնակահարին նկատում է Հայաստանի առաջին պետական էստրադային նվագախմբի հիմնադիր Արտեմի Այվազյանը,իսկ սկսած 1956 թվականից այս նվագախումբը ղեկավարել է Կոնստանտին Օրբելյանը։
Այդ ամբողջ ջազը
Կոմպոզիտորը ստեղծել է մի քանի տասնյակ կամերային և սիմֆոնիկ ստեղծագործություններ, սակայն հեղինակի կիրքը միշտ էլ եղել է ջազը, որը, ինչպես գիտենք, հիմնված է իմպրովիզացիայի վրա։ Տարբեր երաժիշտների կատարած երկու ստեղծագործությունները չպետք է նույն կերպ հնչեն։ Օրբելյանի նվագախումբը, որը գոյատևել է մինչև 1991 թվականը, հայտնի էր իր յուրաքանչյուր անդամի այն ժամանակվա համար ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով և երաժշտական գործիքների յուրօրինակ կատարումներով։
Ջազային նվագակցության ռիթմը այդ նվագախումբը ուղեկցվում էր ազգային անսովոր համով։ Դա էլ ազդեց բուն Հայաստանում ջազի հանրահռչակման վրա՝ մեծապես երիտասարդացնելով նրա ունկնդրին։ Շատ սկսնակ հայ կատարողներ 1970-1980-ականների վերջին ձգտում էին համագործակցել Օրբելյանի նվագախմբի հետ:
Կինո և բեմ
Կոմպոզիտորը նվագախմբում աշխատանքին զուգահեռ հայտնի էր բեմում և կինոյում իր աշխատանքով։ Հիացած Լեոնիդ Ենգիբարովի աշխատանքով Կոնստանտին Օրբելյանը երաժշտություն է գրել մնջախաղի ծաղրածուի կյանքին ու գործունեությանը նվիրված երկու ֆիլմերի համար («Ճանապարհ դեպի ասպարեզ», «2-Լեոնիդ-2»)։ Ստեղծվել են «Երջանկության հարյուր ժամ», «Կեչու աղմուկը», «Սիրում եմ քեզ, իմ Մոսկվա», «Իմ Երևան», «Երգել նշանակում է ապրել», «Սերը չի ծերանում» քնարական երգերը հիմնված խորհրդային երիտասարդ գրողների և բանաստեղծների ստեղծագործությունների վրա։ Կոմպոզիտորն իր ստեղծագործությունն անվանել է «մարդկային տրամադրության ամենօրյա, ամենժամյա տեղեկագիր»։ Ժամանակը թելադրել է ոչ միայն թեման, այլ նաև երաժշտությունը, ուստի այն պետք է արձագանքի ամեն նորին ու կենսունակին, իսկ Օրբելյանի երաժշտությունը ռիթմիկ ու եռանդուն էր, բայց միևնույն ժամանակ մնացել է թեթև ու մեղմ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
