ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆԱՅՍՕՐԸ ( 05 մայիս)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ- Մանկաբարձի համաշխարհային օր, Հաշմանդամների իրավունքների պաշտպանության համաշխարհային օր, Եվրոպայի համաշխարհային օր, Դանիա՝ Ազատագրման օր, Նիդերլանդներ՝ Ազատագրման օր,  Ճապոնիա՝ Երեխաների օր, Ղրղզստան՝ Սահմանադրության օր, Ավստրիա՝ Ռասիզմի և բռնության դեմ պայքարի օր, Բելոռուս՝ Տպագրության օր, Ղրղզստան՝ Սահմանադրության օր, Մեքսիկա՝ Պուեբլի ճակատամարտի հիշատակի օր, Թաիլանդ՝ Թագադրման օր, Եթովպիա՝ Ազատության օր։

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1877–ռուս թուրքական 11-րդ պատերազմի (1877-1878) կովկասյան ճակատում ռուսական զորքերը գրավել են Արդահանը:

1899 –ծնվել է շուշեցի հայտնի դերասան Տիգրան Շամիրխանյանը։

1906 –ծնվել է արձակագիր, լրագրող Մկրտիչ Ասլանյանը։

1911 –ծնվել է երաժշտագետ, բանաստեղծ Մաթևոս Մուրադյանը։

1920-ազատագրված Բաքվում ստեղծվել է հայկական «Արևելյան թատերական ստուդիա», որի գլխավոր խմբագիր է դարձել թատերական գործիչ և կոմպոզիտոր Ա․Ս․Մաիլյանը։

1925 – ծնվել է մանկաբույժ Միքայել Ջոթյանը։

1936 –ծնվել է  գիտնական, տեսաբան- ֆիզիկոս Էդվարդ Չուբարյանը։

1972– վախճանվել է մեծանուն նկարիչ Մարտիրոս Սարյանը:

1993- վախճանվել է երկրաբան Արշալույս Գաբրիելյանը։

1994– Հայաստանի, Ադրբեջանի և Արցախի միջև ստորագրվել է հրադադարի մասին Բիշկեքյան արձանագրությունը:

2005-Գյումրիում բացվել է «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնը:

2006-Բելգիայում բռնկված հրդեհի արդյունքում այրվել է A320 մակնիշի հայաստանյան երկու ինքնաթիռ, որոնք տեխնիկական զննում էին անցնում Բելգիայում:

2013-Երևանում կայացել են ավագանու ընտրություններ: Ընտրությունների նախնական արդյունքներով հաղթանակ է տարել իշխող Հանրապետական կուսակցությունը:

2016-Ոստիկանություն դիմած պատգամավորը Տիգրան Ուրիխանյանի հաղորդման հիման վրա, որ իրենից ցանկացել են գումար շորթել, ձերբակալվել է «Անալիտիկ» լրատվական կայքի տնօրեն Անի Հովհաննիսյանը։

2017-Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հանդիսավորությամբ հանձնել է նորընտիր պատգամավորների մանդատները:

2020-Արգիշտի Քյարամյանն ազատվել է Քննչական կոմիտեում նշանակված պաշտոնից և նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ:

2022-«Դիմադրության» շարժման հանրահավաքի մասնակիցներից մի քաղաքացի սրտի կաթվածից մահացել է:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

553 —սկսվել է Երկրորդ Կոնստատինապոլիսյան եկեղեցիական ժողովը։

1260 - Խուբիլայը դարձել է Մոնղոլական կայսրության մեծ խան։

1494 - Քրիստափոր Կոլումբոսը հասնում է Ջամայկայի ափերը։

1599 —ծնվել է անգլիական հեղափոխության առաջնորդ, Անգլիայի լորդ-պրոտեկտոր Օլիվեր Կրոմվելը։

1751 —Պորտուգալիայի արտգործնախարար Սեբաստիան Պոմբալը հրատարակել է օրենք, ըստ որի Պորտուգալիայում աուտոդաֆ կարելի է իրականացնել միայն կառավարության համաձայնությամբ, որով իսկ Պուրտուգալիայում դադարեցվել է ինկվիզիցիայի իշխանությունը։

1788 — իսպանացի ծովագնաց Մարտինեսը Վանկուվեր կղզին (ներկայիս Կանադա) հայտարարել է Իսպանիայի սեփականություն։

1789 —ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս 16-րդը հրավիրել է Գերագույն խորհուրդ, որը չէր եղել 1614 թվականից։ Նիստերի ընթացքում փոխզիջումների չգալու հետևանքով սկսվել է Մեծ ֆրանսիական հեղափոխությունը։

1816- Կարլ Օգոստոս Սեկսեն-Վայմար-Էյզենխսկին ներկայացրել է առաջին գերմանական սահմանադրությունը։

1816- լույս է տեսել Ջոն Քիթսի առաջին սոնետը։

1818– ծնվել է գերմանացի նշանավոր փիլիսոփա, տնտեսագետ, Մարքսիզմի հիմնադիր Կառլ Մարքսը:

1821– վախճանվել է Ֆրանսիայի կայսր, զորական Նապոլեոն Բոնապարտը:

1921– Կոկո Շանելը հանրությանն է ներկայացրել Chanel -5 օծանելիքը:

1836 —Բելգիայում շահագործման է հանձնվել մայրցամաքային Եվրոպայի առաջին երկաթուղին, որը կապել է Մեխելեն և Բրյուսել քաղաքները։

1846 –ծնվել է լեհ գրող Հենրիկ Սենկևիչը։

1862 —Մեքսիկա ֆրանսիական ներխուժման ժամանակ տեղի է ունեցել Պուեբլեի ճակատամարտը, որի ժամանակ Շարլ դե Լորանսեի ղեկավարած ֆրանսիական բանակը պարտություն է կրել Իգնասիո Սարագոսայի ղեկավարած մեքսիկական բանակից։

1891 —Նյու-Յորքում բացվել է  Music Hall համերգային դահլիճը (ներկայիս Կարնեգի Հոլլ), բացման առաջին համերգի խմբավարն է եղել Չայկովսկին։

1912 — լույս է տեսել «Պրավդա» թերթի առաջին համարը։

1925 —ամերիկյան Դեյտոն քաղաքում (Թեննեսի նահանգ) ձերբակալվել է 24-ամյա դպրոցական ուսուցիչ Ջոն Սկոուպսը, որը համարձակվել է դասավանդել նահանգի օրենքներով արգելված Չարլզ Դարվինի էվոլուցիայի տեսությունը։ Այդ առիթով ընթացող դատավարությունը ստացել է «կապիկների դատավարություն» անունը և իր վրա է բևեռել ամբողջ աշխարհի ուշադրությունը։

1936 —Պիետրո Բոդոլոյի ղեկավարած իտալական բանակը գրավել է Եթովպիայի մայրաքաղաքը (Պողպատե կամքի երթ)։

1945-Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական զորքերը կապիտուլացիայի են ենթարկվել Հոլլանդիայում։

1949 – 10 եվրոպական երկրներ համաձայնագիր են ստորագրել Եվրոպայի Խորհուրդ ստեղծելու մասին:

1951– Մեծ Բրիտանիայում ցուցադրվել է հատուկ խաղերի համար պատրաստված առաջին Nimrod համակարգիչը:

1956 —Տոկիոյում սկսվել է Ձյուդոյի աշխարհի առաջին առաջնությունը։

1988 —կայացել է առաջին տեսահաղորդումը էվերեստի գագաթից։

1995 –վախճանվել է ծագումով հրեա ռուսաստանցի շախմատիստ Միխայիլ Բոտվիննիկը։

2004– Պաբլո Պիկասսոյի «Ծխամորճով տղան» կտավը աճուրդում վաճառվել է 104 միլիոն դոլլարով:

2009 – Վրաստանում ռազմական խռովության փորձ է իրականացվել:

Կ.Խաչիկյան