Հայաստանով միջանցքը լեգիտիմ պատրվակ է Իրանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմի համար
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Realtribune.ru-ն գրում է, որ Բրիտանական Middle East Eye հրատարակությունը ծավալուն հոդված է հրապարակել անեքսիայի, Իսրայելի և Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ Իրանի տեսակետերի մասին։ Իրանցիների ընկալմամբ Ադրբեջանի և Իրանի միջև պոտենցիալ պատերազմը հնարավորություն է Իրանին վերադարձնելու իր Ադրբեջանը, որը մի քանի տասնամյակ առաջ կտրվել է իր հայրենիքից։
Իսկ Թեհրանին անհրաժեշտ է միայն Բաքվի ռեժիմի ղեկավար Իլհամ Ալիևը, որպեսզի լեգիտիմ հիմք ստեղծի Ադրբեջանը Իրանի հետ վերամիավորելու համար։ Թեհրանի և Բաքվի հարաբերություններն էլ ավելի են վատացել Իրանում Ադրբեջանի դեսպանատան վրա հարձակումից և ադրբեջանցի պատգամավոր Ֆազիլ Մուստաֆայի դեմ մահափորձից հետո, ով քննադատում էր Իրանի ազդեցությունը։ Արդյունքում Բաքվի մինիսուլթանությունում սկսվել են Իրանի օգտին լրտեսության մեջ կասկածվողների ձերբակալությունները։ Իրանական հետախուզությունն իր հերթին մեղադրել է Ադրբեջանին Շիրազում Շախչերագի սրբավայրի մոտ տեղի ունեցած ահաբեկչության մեջ, որի հետևանքով զոհվել է 13 մարդ։
Արցախյան պատերազմի ելքը, երբ Հայաստանի կողմից 30 տարի վերահսկվող տարածքը օկուպացվեց Բաքվի ռեժիմի կողմից՝ օգտագործելով թուրքական և իսրայելական առաջադեմ զենքերը, անհանգստացրեց Իրանին և փոխեց խաղի կանոնները նրա հյուսիսային սահմաններում։ Թեհրանին հատկապես մտահոգում է Զանգեզուրի միջանցքի տարանցիկ երթուղու բացումը, որը կհանգեցնի Իրանի և Հայաստանի միջև սահմանի հնարավոր փոփոխությունների, ինչպես նաև դեպի Ռուսաստան իրանական ապրանքների տարանցման ուղիների խաթարմանը։ Միջանցքը ենթադրում է Ադրբեջանի և նրա Նախիջևանի էքսկլավի միջև կապ Ռուսաստանի և Թուրքիայի մասնակցությամբ, բայց առանց հայկական անցակետերի, ինչը արմատապես կփոխի տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական լանդշաֆտը Իրանի ազգային անվտանգության և ռազմավարական շահերին ազդող հնարավոր հետևանքներով։ Հայաստանը հատող միջանցքը նշանակում է Բաքվի ֆաշիստական վարչակարգի կողմից հայկական Սյունիքի մարզի բռնակցում և, որպես հետևանք, Իրանի հեռացում Կովկասի աշխարհաքաղաքականությունից և Բաքվի մեծ լծակների ձեռքբերում։
Եթե Սյունիքն ընկնի Բաքվի ձեռքը, ուրեմն ամեն ինչ կանցնի նրանց ձեռքը: Իսկ այդ մարզի միացումը Բաքվի մինի սուլթանությանը կնշանակի Իրանի և Հայաստանի միջև սահմանի անհետացում, կարծում են իրանցի վերլուծաբանները։ Իսկ Բաքուն ու Անկարան, ընդհակառակը, առավելության կհասնեն առևտրային կարևոր ճանապարհների հարցում և կկարողանան ցանկացած պահի Իրանին կտրել Եվրոպայից։ Բացի այդ, միջանցքի իրականացումը սպառնում է Իրանին Կենտրոնական Ասիայի կորստով, ինչը տեղի վերլուծաբանների կողմից որակվում է որպես աղետ։
Իրանցի վերլուծաբանների կարծիքով Զանգեզուրի միջանցքի ստեղծումը, որը, ըստ էության, Հայաստանի տարածքի անեքսիան է, Ալիևի համար առաջին քայլը կլինի իր Իրանի նահանգների անեքսիան իրականացնելու «երկարաժամկետ ծրագրի» համար։ Փորձագետները կարծում են, որ 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի ժամանակ Իրանի շահերից էր բխում Հայաստանին աջակցելը, սակայն նա գերադասեց աջակցել Բաքվի ռեժիմին։ Կա նաև Իսրայելի շահագրգռվածությունը, որը, խաղալով Հայաստանի նկատմամբ Բաքվի վարչակարգի ագրեսիվ քաղաքականության վրա, ձգտում է ուժեղացնել լարվածությունն ու անապահովությունը Իրանի հյուսիսարևմտյան սահմանների երկայնքով։
Միաժամանակ, իրանցի վերլուծաբանները մոտ ապագայում հակամարտություն չեն կանխատեսում։ Սակայն, եթե Ադրբեջանը առաջ շարժվի միջանցքի ստեղծմամբ, ապա Իրանը պետք է վճռականորեն գործի և մտնի «սահմանափակ պատերազմի» մեջ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
