Քաղաքագետները վիճել են ամերիկյան զորավարժություններին մասնակցելուց Հայաստանի հրաժարվելու դրդապատճառների շուրջ
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kavkaz-uzel.eu-ն գրում է, որ Հայաստանը չի մասնակցի Defender 2023 զորավարժություններին, սակայն կմասնակցի Եվրոպայում ԱՄՆ-ի երկու այլ զորավարժություններին: Այդ մասին հայտնել է երկրի պաշտպանության նախարարությունը։
2019 թվականի հոկտեմբերին ԱՄՆ-ը հայտարարեց Եվրոպայում զորավարժություններ անցկացնելու համար ուժեր տեղակայելու մասին։ «Պաշտպան Եվրոպան կուժեղացնի ռազմավարական պատրաստվածությունը և փոխգործունակությունը օգտագործելով ԱՄՆ բանակի կարողությունը արագորեն ԱՄՆ-ից Եվրոպա տեղափոխելու մեծ, մարտականորեն վստահելի ուժեր և սարքավորումներ իր դաշնակիցների և գործընկերների կողքին պոտենցիալ ճգնաժամին արագ արձագանքելու համար»,- ասվում է Եվրոպայում ԱՄՆ բանակի պաշտոնական կայքում։
«Պաշտպան Եվրոպայի» զորավարժություններին մասնակցելուց Հայաստանի հրաժարվելը քաղաքագետ Արմեն Վարդանյանը համարում է ռուսական ճնշման հետևանք։ Նրա խոսքով Հայաստանի իշխանությունները վախենալով ճնշումներից իրենց որոշումներից շատերում նայում են Ռուսաստանին։ «Զորավարժություններին մասնակցելու Պենտագոնի հրավերը վկայում է, այդ թվում Հայաստանին ռազմական օգնություն տրամադրելու ԱՄՆ պատրաստակամության մասին՝ անկախ ՀԱՊԿ-ին նրա անդամակցությունից,- ասել է նա «kavkaz-uzel.eu»-ի թղթակցին։
Եթե Հայաստանը մասնակցեր «Պաշտպան Եվրոպայի» զորավարժություններին, ապա նրա հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ կվատթարանյին, կարծում է քաղաքագետը։ «Փոխգործակցության նման ձևաչափը, անշուշտ, կբերի սրման: Ռուսաստանը նախանձախնդիր է, երբ Հայաստանը փորձում է այլընտրանք գտնել իր անվտանգության համակարգին»,- պարզաբանել է Վարդանյանը: Նա չբացառել, որ Հայաստանը կարող է սկզբից մասնակցության հայտ ներկայացնել, ապա հրաժարվել Ռուսաստանից որեւէ դիվիդենտ ստանալու նպատակով։ «Բայց դա բացասաբար կանդրադառնա ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների վրա։ Նման մարտավարությունը Հայաստանին կդարձնի անկանխատեսելի և անվստահելի գործընկեր։ Եվ կասկածելի է, որ հայկական դիվանագիտությունը հնարք է ցույց տվել իր չմասնակցելը Ռուսաստանին «վաճառելու» համար։ Հայաստանը չունի ռեսուրսներ նման զորավարժությունների համար, բացի այդ, նման քայլը կունենա հակառակ արդյունք»,- ասել է քաղաքագետը։
Քաղաքագետ Անդրիաս Ղուկասյանը ֆենոմենալ է անվանել զորավարժություններին մասնակցելու ԱՄՆ առաջարկը։ Նրա խոսքով, կարևոր է, որ Հայաստանը, ի տարբերություն Ադրբեջանի, ստացել է Վրաստանի և Մոլդովայի հետ հավասար առաջարկ: «Հրավերը տեղավորվում է Հայաստանի հետ ԱՄՆ հարաբերությունների ռազմավարության մեջ: Համագործակցության ռազմավարությունը հրապարակվել է անցյալ տարվա մայիսին, թեև այդ փաստաթուղթը լայն լուսաբանում չի գտել Հայաստանի ԶԼՄ-ներում: Ռազմավարության շրջանակներում ԱՄՆ-ը մտադիր է մեծացնել Հայաստանի պաշտպանունակությունը»,- ասել է նա «kavkaz-uzel.eu»-ի թղթակցին։
Զորավարժություններին մասնակցելուց հրաժարվելը կապված չէ Կրեմլի ճնշման հետ, այլ կանխորոշված է Հայաստանի իշխանությունների քաղաքականությամբ, որն է սպասարկել Ռուսաստանի շահերը և սատարել նրան համաշխարհային ասպարեզում, հավելել է քաղաքագետը։ «Արևմուտքը և, մասնավորապես, ԱՄՆ-ը հասկանում են, որ Փաշինյանի կառավարությունը Կրեմլի արբանյակն է, բայց երկրների հարաբերությունների ռազմավարությունը ձևավորվում է ոչ թե կոնկրետ կառավարության համար, այլ որպես համագործակցության հնարավորություն»,- պարզաբանել է Ղուկասյանը։ Ռուսաստանն իր հերթին չի խառնվում Արևմուտքի հետ Հայաստանի հարաբերություններին, քանի որ հենց արևմտյան երկրներն են ֆինանսավորում Հայաստանին, ընդգծել է նա։ «Կրեմլը չի առարկում, որ Հայաստանը լինի Ռուսաստանի ռազմաքաղաքական դաշնակիցը, բայց գոյության համար փող ստանա Արևմուտքից։ Ռուսաստանն ինքը չի կարող հոգալ Հայաստանի ֆինանսավորումը։ Եվ վաղ թե ուշ այդ հակասությունը պետք է լուծվի, քանի որ երկիրը չի կարող լինել Ռուսաստանի դաշնակից, և ֆինանսավորվի Արևմուտքից: Իսկ եթե Հայաստանը կորցնի արևմտյան ֆինանսավորումը, դրան կհետևի տնտեսության փլուզումը իր բոլոր հետևանքներով»,- ասել է քաղաքագետը։
Քաղաքական դիտորդ Հակոբ Բադալյանը կարծում է, որ Հայաստանի իշխանությունները պետք է բացատրեն «Պաշտպան Եվրոպայի» զորավարժություններին մասնակցելուց հրաժարվելու պատճառները։ «Ցանկացած երկիր ընտրության իրավունք ունի, բայց պետք է հստակ արտահայտել իր դիրքորոշումը, եթե համաձայնել է, բայց հետո ինչ-ինչ պատճառներով ստիպել են փոխել կարծիքը, պետք է նշել պատճառները, հակառակ դեպքում գործ ունենք քաղաքական անլուրջության հետ. »,- ասել է նա «kavkaz-uzel.eu»-ի թղթակցին։
Բադալյանը կապ չի տեսնում զորավարժություններին Հայաստանի մասնակցության և ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Նենսի Փելոսիի՝ ռազմաքաղաքական օգնություն ցուցաբերելու պատրաստակամության մասին հայտարարության հետ։ «Փելոսիի հայտարարությունը դեկլարատիվ էր, ինչպես նրա այցը: ԱՄՆ Կոնգրեսի ընտրությունների նախօրեին պայքար էր գնում հայ ընտրողների ձայների համար: Իսկ Պենտագոնը ռազմական օգնություն ցուցաբերելու պատրաստակամության մասին հաղորդագրություն չի տարածել: Մեծ հնարավորություններ ունեցող երկիր է և հաստատ ակնարկելու կարիք չունի»,- ընդգծել է բադալյանը:
Նա նաև բացառել է Կրեմլի ճնշումը, որ Հայաստանը հրաժարվի զորավարժություններին մասնակցելուց։ «Եթե Կրեմլը ճնշում գործադրի, կճնշի, որ ՀԱՊԿ զորավարժությունները տեղի ունենան Հայաստանում: Հայաստանն, իհարկե, գործում է Ռուսաստանին նայելով: Սակայն Արևմուտքի հետ հարաբերությունները նույնպես կենսական նշանակություն ունեն Հայաստանի համար, հատկապես, երբ Կովկասում Ռուսաստանի անվտանգության գործոնը աշխատում է ընդհատումներով։ Եվ Հայաստանը պետք է հաշվի առնի այդ հավասարակշռությունը, որպեսզի ռիսկերը նվազագույնի հասցնի։ Հետևաբար, ավելի ճիշտ է խոսել «Կրեմլի արձագանքի» մասին։ Բայց նույնիսկ այդ դեպքում պատասխանատվությունը Հայաստանի իշխանությունների վրա է։ Եթե Հայաստանը հասկանում է Ռուսաստանի զգայունությունը, և, ի վերջո, Հայաստանի իշխանությունները չեն կարող կատարել զորավարժություններին մասնակցելու իրենց խոստումը, ապա կարիք չկար համաձայնություն տալու։ Պետք էր ժամանակին աշխատել Ռուսաստանի հետ, որպեսզի հետո չէ չասենք ԱՄՆ-ին»,- եզրափակել է Բադալյանը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
