Ինչը դուր է գալիս Ադրբեջանին՝ ձեռնտու չէ Հայաստանին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ng.ru-ն գրում է, որ Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ Վալտեր Շտայնմայերի հետ հանդիպմանը Իլհամ Ալիևն ասել է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորման հիմքը բրյուսելյան հարթակն է, որը ստեղծվել է Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելի առաջարկով։ Ադրբեջանի ղեկավարն ասել է, որ Բաքուն Երևանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման կողմնակիցն ու նախաձեռնողն է։ «Այդ փաստաթղթի ստորագրման համար մենք առաջադրել ենք հինգ հիմնարար սկզբունքներ: Ներկայում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրման շուրջ շփումները շարունակվում են։ Բաքուն հավատարիմ է Շառլ Միշելի նախաձեռնած բրյուսելյան օրակարգին»,- ասել է Իլհամ Ալիևը։
Սակայն Նիկոլ Փաշինյանը դժգոհ է բրյուսելյան ձևաչափից: Երևանում կայացած մամուլի ասուլիսում նա ասել է, որ օրերս այդ հարցը քննարկել է «իր ընկեր Շառլ Միշելի» հետ։ «Քննարկումների արդյունքում և նույնիսկ դրանցից առաջ բրյուսելյան ձևաչափում մենք տեսանք հիմնարար խնդիր, մենք շատ բան պայմանավորվեցինք, բայց գործնականում ոչինչ չարվեց։ Օրինակ 2021 թվականի դեկտեմբերի 14-ին պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել Երասխ-Սադարակ-Օրդուբադ-Մեղրի-Հորադիզ երկաթուղու գործարկման մասին, որը պետք է գործեր երկրների (Հայաստան և Ադրբեջան) օրենքներին համապատասխան։ Բայց մինչ այժմ երկաթուղու շինարարությունը չի վերսկսվել, իսկ մեկ շաբաթ անց Ադրբեջանը հրաժարվեց ստորագրել համապատասխան պայմանագիրը»,- ասել է Փաշինյանը։
Նրա խոսքով, բրյուսելյան ձևաչափի շրջանակներում 10-ից ավելի պայմանավորվածություններ են ձեռք բերվել, այդ թվում գերիների ազատ արձակման և վերադարձի հարցով, սակայն ոչինչ չի իրականացվել։
«Երկրորդ նրբերանգը այն է, որ ենթադրվում է, որ երբ բանակցություններ չկան՝ սրացման ռիսկը մեծանում է, և դա ճիշտ է։ Բայց Բրյուսելը ցույց տվեց, որ կան այնպիսի բանակցություններ, որոնք նույնիսկ բարձրացնում են սրացման վտանգը։ Ուզում եմ հիշեցնել, որ 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ի լայնածավալ հարձակումը Հայաստանի վրա տեղի ունեցավ Բրյուսելում հանդիպումից մի քանի օր անց»,- ասել է Փաշինյանը։
Նա ասել է, որ Հայաստանը պատրաստ է աշխատել բրյուսելյան ձևաչափով, բայց պայմանավորվածությունները պետք է կատարվեն, այլապես ոչ մի իմաստ չկա։
Փաշինյանն ընդգծել է, որ ԵՄ միջնորդությունը Բրյուսելում անարդյունավետ է եղել: Իսկ ընդհանուր առմամբ, ասել է վարչապետը, բանակցային գործընթացում որոշակի առաջընթաց կա։ «Փետրվարի կեսերին մենք Ադրբեջանին հանձնեցինք մեր հաշտության պայմանագրի նախագիծը և պատասխան ստացանք… բազմաթիվ հիմնարար խնդիրներ են մնացել։ Բաքուն փորձում է հնարավոր համաձայնագրի միջոցով... տարածքային պահանջներ ձևակերպել Հայաստանի դեմ: Մեզ համար դրանք կարմիր գծեր են։ Մենք տեսնում ենք, որ... Ադրբեջանը փորձում է ստանալ Հայաստանի կողմից ստորագրված մանդատ Լեռնային Ղարաբաղում ցեղասպանություն կամ էթնիկ զտումներ իրականացնելու համար։ Մենք տեսնում ենք, որ Ադրբեջանը հետապնդում է այն նպատակը, որ մենք նույնիսկ երաշխիքների համակարգ չունենանք ստորագրված համաձայնագրի իրականացման համար»,- ասել է Փաշինյանը։
Հայաստանի վարչապետն ընդգծել է, որ առանցքային խնդիրը Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի իրավունքներն ու անվտանգությունն է։ Փաշինյանի խոսքով, անգամ այսօր արցախահայության իրավունքները կոպտորեն ոտնահարվում են Լաչինի միջանցքի շրջափակմամբ, որը Ղարաբաղը Հայաստանի և արտաքին աշխարհին կապող միակ ճանապարհն է։ Համաձայն 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության (Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների) Լաչինի միջանցքը պետք է գործի։ Նրա կարծիքով, Լեռնային Ղարաբաղում իրավիճակը կարգավորելու համար հիմնական երկխոսությունը պետք է տեղի ունենա Ստեփանակերտի և Բաքվի միջև։ «Ներկայիս գործընթացները թելադրում են եզրակացություն. առանց միջազգային մեխանիզմների և երաշխիքների անհնար կլինի առաջ գնալ…»,- ասել է Փաշինյանը ընդգծելով, որ Ադրբեջանին հանձնված խաղաղության պայմանագրի նախագիծը կետ է պարունակում Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ։
Նա ասել է նաև, որ մոտ ժամանակներս նախատեսված չէ հանդիպում Ալիևի հետ, սակայն Երևանը պատրաստ է մասնակցել Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի արտգործնախարարների բանակցություններին, որոնց կազմակերպումն այս օրերին մշակվում է Մոսկվայում։
Մինչդեռ, չճանաչված Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովը (Խորհրդարանը), «հայտնելով ժողովրդի կամքն ու դիրքորոշումը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանություններից պահանջում է հավատարիմ մնալ Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդի հուլիսի 8-ի որոշմանը և կասկածի տակ չդնել Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը»։
Ընդունված հայտարարության մեջ ասվում է, որ «խորհրդարանական բոլոր խմբակցությունները վերահաստատում են իրենց հավատարմությունը մեր ժողովրդի կամքն արտահայտող հիմնարար փաստաթղթերին և շարունակելու են առաջնորդվել դրանցից բխող գաղափարներով ու սկզբունքներով»։ Այսօր չճանաչված հանրապետության դիրքորոշումը կտրականապես մերժում է Բաքվի հետ վերաինտեգրման ցանկացած առաջարկ։ Տարբեր մակարդակներում Ստեփանակերտն ասում է, որ չի կարող վստահել ադրբեջանական կողմին, որը էթնիկ զտումների քաղաքականություն է վարում և արդեն ավելի քան երեք ամիս շրջափակել է Լաչինի միջանցքը:
Երևանում այցով գտնվող ՆԱՏՕ-ի նախկին ղեկավար Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենն այցելել է Լաչինի միջանցքի մուտք։ Հատուկ հայտարարության մեջ նա ընդգծել է. «ԵՄ-ն պետք է մեծացնի ճնշումը Ադրբեջանի վրա, քանի որ չնայած Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշմանը նա շարունակում է շրջափակել Լեռնային Ղարաբաղը»: Նրա խոսքով, ԵՄ-ն Ադրբեջանի հետ համաձայնության է եկել էներգետիկայի ոլորտում, եւ դա կարող է օգտագործվել որպես հարցի քննարկման քննադատական հարթակ։
«Հնարավոր է, որ նախագահ Իլհամ Ալիևը ավտոկրատ է, բայց ես չեմ կարծում, որ նա կցանկանար ճանաչվել որպես միջազգային ագրեսոր։ Այդ իսկ պատճառով ես Ալիևին ևս մեկ անգամ կոչ եմ անում դադարեցնել Լեռնային Ղարաբաղի շրջափակումը»,- ասել է Անդերս Ֆոգ Ռասմուսենը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
