Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ… նուշ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


Հավանաբար, կարելի է երբեմն հանդիպել սալորի և ծիրանի ջեմի բաղադրատոմսերի, որոնց մեջ պետք է ավելացնել սերմերի տապակած միջուկներ: Այդ միջուկների համը նման է յուրաքանչյուրի սիրած ընկույզի՝ նուշի համին: Եվ դա այն պատճառով, որ դրանք բուսաբանական հարազատներ են. նուշը ըստ էության ընկույզ չէ, իսկ կենսաբանության տեսակետից այն սալորորազգիների ընտանիքի ծառի կորիզի միջուկ է: Նուշի հայրենիքը Կենտրոնական Ասիան և Չինաստանն են, որոնք Մետաքսի ճանապարհի շնորհիվ տարածել են այդ անուշահոտ կորիզները ամբողջ Միջերկրական ծովով, հայտնի է հաստատապես, որ արդեն մ.թ.ա. 2-րդ դարից: Նշենին աճեցվել է Հռոմում  որպես մշակովի բույս: Եվ դա այն պատճառով, որ տապակած նուշը շատ օգտակար էր ճանապարհորդող  զինվորների և հասարակ մարդկանց համար:

Նուշը երկար ժամանակ է պահվում, այն սննդարար և համեղ է և հատկապես նախապես տապակելուց հետո: Նուշի հետ համեղ է չոր մրգեր և այլ սերմեր ուտելը, և ներկայումս էլ նուշը ընկույզով չոր մրգերի խառնուրդների բաղկացուցիչ մասն է կազմում և շատ սիրված է երեխաների կողմից:


Շատ երկրներում կան տխուր և ռոմանտիկ լեգենդներ համեղ սերմերով այդ փշոտ ծառի մասին: Ամենահուզիչներն, իհարկե, հունականներն են: Ըստ մի վարկածի, քաղցր նուշը հայտնվել է Աթենքի արքա Դեմոֆոնի որդու և Թրակիացի թագավոր Ֆիլլիդայի դստեր սիրո շնորհիվ: Տրոյական պատերազմից հետո Ֆիլլիդան սպասել է իր սիրեցյալին և հաճախ է գնացել ծովափ ցանկանալով տեսնել իր սիրելիի նավը: Սակայն նավի հատակի արտահոսքի պատճառով նրա ելքը դեպի ծով հետաձգվել է: Այդ ընթացքում Ֆիլլիդան մահացել է վշտից, և աստվածները նրան դարձրել են նշենի։ Այդ ծառի վրա տերևներն ու ծաղիկները չեն ծաղկել մինչև այն օրը, երբ Դեմոֆոնը վերջապես վերադարձել և կարոտելով կնոջը գրկել է ծառի բունը:


Պակաս տխուր չէ դառը նուշի պատմությունը: Միդաս թագավորի դուստրը իմացել է իր սիրելի ամուսնու մահվան մասին և դաշույնով խոցել է իր սիրտը վերածվելով նշենու: Վարդագույն կամ սպիտակ ծաղիկներով ծաղկած նշենին գարնանային այնպիսի գեղեցիկ տեսարան է և հաճելի է աչքին այնքան, որքան և համեղ է այդ ծառի պտուղը: Իհարկե, խոսքը քաղցր նշի մասին է. դառը նուշն ավելի շատ օգտագործվում է որպես դեղամիջոց, և մարդը չի կարող այն ուտել մեծ քանակությամբ նրա մեջ առկա եթերայուղերի և ցիանիդների պատճառով: Բանն այն է, որ ցիանիդի մեծ քանակը մահացու է մարդու համար: Արտաքին տեսքով այս երկու տեսակի կորիզները հեշտ չէ տարբերակել, բայց հոտով հեշտ է ոորշել՝ դառը նուշի բույրը շատ ավելի ուժեղ է:


Քաղցր նուշը լայնորեն օգտագործվում է խոհարարության մեջ: Բացի պատրաստի բաղադրատոմսերին ավելացվելուց այն հիմք է ծառայում նուրբ ֆրանսիական տորթերի համար: Նուշի ալյուրը գործնականում չի պարունակում ածխաջրեր և կարող է օգտագործվել դիետիկ սնուցման համար: Ներկայումս նուշ արտադրող  երկրներներն են Միջերկրածովյան երկրները, Չինաստանը, Միացյալ Նահանգները (Կալիֆորնիա), Կենտրոնական Ասիան, Արևմտյան Տյան Շանը, Ղրիմը և Կովկասը։ Նույնիսկ Տաջիկստանի Կանիբադ քաղաքը անվանում են «նուշի քաղաք»: Հայտնի է նշենու 40 տեսակ, որոնք  տարածված են Առաջավոր, Միջին և Հարավարևելյան Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայի հարավ-արևմուտքում և Կենտրոնական Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում: Նուշի վայրի տեսակներ են աճում Միջին Ասիայի, Անդրկովկասի չոր լեռնային և տափաստանային շրջաններում: Հայաստանում նուշ մշակվում է Նոյեմբերյանի տարածաշրջանում:

Կամո Խաչիկյան

Կառավարությունը 68 հազար դոլար է հատկացրել Ռուսաստանում անցկացված Հայ մշակույթի օրերի կազմակերպմանըՎան Գոգի «Ծաղկած շագանակենիները» կտավն աճուրդում վաճառվել է 190,4 մլն դոլարովՀաստատվել է կառավարության 2026-2031 թվականների գործողությունների ծրագիրըՄիջոցներ են հատկացվել դպրոցներում երկու դասագրքի ներդրման համարԻրազեկում․ փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներԿյանքից հեռացել է Մարինե Մարինոսյանը«Nissan»-ը Երևանի Սեբաստիա փողոցում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինՓաշինյանի գոռգոռnցը, վիրավnրանքները, այդ թվում՝ Սերժ Սարգսյանի հանդեպ, ոչ թե ուժի, այլ բացառապես սեփական դիրքորոշման խոցելիության վկայությունն են. Արմեն ԱշոտյանՀամեստ տղա էր, ուզում էր շարունակել ծառայությունը․ երեկ կյանքից հեռացած Նարեկը Գավառից էրՎրացի քաղաքագետ. «ԵՄ-ն աշխարհաքաղաքական թզուկ է, և լավագույնը Կրեմլին չզայրացնելն է»Թբիլիսիի բազմահարկ շենքում պայթյnւն է տեղի ունեցել. կան տnւժածներՀայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում. Արդյո՞ք եղանակը փոխվում էԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունը«Հայաստանի քաղաքական կարանտինը»Մեկնարկել է հետվճարների գործընթացը․ մանրամասներՄոսկվան նախազգուշացում է հղել ԵրևանինԹվային դարաշրջանի սրացող «համավարակը». ի՞նչ վտանգներով է հղի էկրանների առջև չափից ավելի երկար ժամանակ անցկացնելը. «Փաստ»Ձեր ստեղծածը թղթե տնակ է՝ գունազարդված ու գեղեցիկ փաթեթավորված․ ադրբեջանցnւ անխոչընդոտ անցումն ու բանակում շարունակվող մահվшն ելքերը՝ վկա. Տիգրան ԱբրահամյանՋուր չի լինի մինչեւ 18:00-նԸնդդիմությունը մեծ ռիսկեր է տեսնում, իշխանությունը հակադարձում է. «Փաստ»Վանո Սիրադեղյանը նիստերին անհարգի բացակայությունների պատճառով զրկվել է Հայաստանի ԱԺ պատգամավորի մանդատից․ պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 19)«Փորձում ենք ուժեղ լինել, Վոլոդյաս այդպես կցանկանար». Վոլոդյա Մխիթարյանն անմահացել է նոյեմբերի 9-ին Քարվաճառում. «Փաստ»Խաղաղության պատրանքը և ուժի գործոնն առաջ մղող միջազգային իրավիճակը. «Փաստ»Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրՑերեկվա տեւողությունը կրճատվել է 5 ժամ 11 րոպեով. ՍուրենյանՓոփոխություններ դեպի մի շարք երկրներ արտահանումների մասով արտոնությունների ծրագրում. «Փաստ»«Փորձում է «շպագատ» իջնել, բայց չի կարողանալու, իսկ արդյունքում միակ տուժողը մեր ժողովուրդն է լինելու». «Փաստ»Հավերժական «համեղ գործընկերները». ինչպես են դառնում իշխանությունների «սիրելին». «Փաստ»Ինչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախը. «Փաստ»Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումը. «Փաստ»Նոր աշխարհակարգի շեմին. ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին ազդեցության գոտիների վերաբաժանման պայմաններում. «Փաստ»Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը. «Փաստ»Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունըԱրգենտինայի երիտասարդ աստղերը 7:0 հաշվով հաղթել են Կոստա Ռիկայի հավաքականինՍլովակիայում տեղի են ունեցել հակակառավարական զանգվածային հանրահավաքներԱԷՄԳ-ն հույս ունի, որ շատ շուտով կկարողանա վերսկսել Իրանի օբյեկտների ստուգումները․ ԳրոսսիՀայտնի են Globe Soccer Awards 2026-ի բոլոր անվանակարգերի թեկնածուները
Ամենադիտված