Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ… ձիթապտղի յուղ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ձիթապտղի յուղը բուսական ձեթ է, որը ստացվում է եվրոպական ձիթապտղի պտուղներից ( լատիներեն Olea europaea): Այն ունի շագանակագույն-դեղինից կանաչավուն դեղին գույն և մի փոքր դառնահամ: Հնուց ի վեր այդ յուղը միջերկրածովյան սննդակարգի բաղկացուցիչ մասն է եղել: Հին ժամանակներից այն օգտագործվել է նաև տաճարներն ու մզկիթները լուսավորելու համար, ինչպես նաև քրիստոնեական և հրեական ծեսերի ժամանակ: 

Վայրի ձիթապտուղը աճում է Միջերկրական ծովի հյուսիս-արևելքում, ներառյալ Փոքր Ասիայում: Այդ ծառի ընտելացման տեղն ու ժամանակը երկարատև վեճերի առարկա է եղել տարբեր երկրների գիտնականների միջև: Ճշգրտորեն հայտնի է, որ ձիթապտղի յուղի արտադրությունը ծառայել է որպես Մինոսյան քաղաքակրթության բարգավաճման հիմք: Ձիթապտղի յուղի պրոտո-ամֆորա հնագույն անոթները, որոնք հայտնաբերվել են Կրետեում, թվագրվում են մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակի կեսերով: 

Հին Եգիպտոսը ձիթապտղի յուղ է գնել Կրետեից և Քանանից: Այս յուղը նշված է Էբլայի (մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի կեսեր) արխիվային փաստաթղթերում: Յուղն օգտագործվել է ոչ միայն սննդի, այլ նաև մաշկի խնամքի (օճառի հիմք) և երկրպագության համար (յուղային լամպերի վառելիք): Մ.թ.ա. 8-րդ դարում Կարթագենի փյունիկացիները ձիթապտուղը տարել են Իսպանիայի ափեր, իսկ հին հույները Իտալիա: 

Ձիթապտղի ծառը հույների ազգային ծառն է: Ենթադրվում է, որ այդ ծառը ստեղծվել է Աթենայի կողմից: Աթենք քաղաքը, ինչպես ասում է լեգենդը, կոչվել է այդ աստվածուհու անունով, քանի որ Ատտիկայի բնակիչները նախընտրել են ձիթայուղը աղի աղբյուրից, որով Պոսեյդոնը փորձել է հրապուրել նրանց: Ձիթապտղի յուղի բուժիչ հատկությունները ճանաչվել են Հիպոկրատի կողմից: Այդ յուղը օգտագործել են հելլենիստական ​​աշխարհի մարզիկները:Այնուամենայնիվ Պլինոսը այդ նպատակի համար նախընտրել է իտալական նավթը:

Ֆրանսիացի Պիեռ-Ժոզեֆ Ամորյուն իր «Traité de l'olivier» (Մոնպելյե, 1784) գրքում ամփոփել է այդ ժամանակ կուտակված տվյալները ձիթապտղի ծառի պատմության և ձեթ ստանալու տարբեր եղանակների վերաբերյալ: Ներկայումս Ֆրանսիայում, Իսպանիայում, Հունաստանում և Միջերկրածովյան այլ երկրներում գործող մասնագիտացված թանգարանները մանրամասն տեղեկություններ են տրամադրում այդ յուղի պատմության մասին:

Ներկայումս աշխարհում ամբողջ ձիթապտղի յուղի գրեթե 44% -ն արտադրվել է Իսպանիայում, հիմնականում Անդալուսիայի հարավային շրջանում: Իտալիան, որը ձիթայուղի երկրորդ արտադրողն է սպառում է իր արտադրած յուղի հիմնական մասը, ինչպես նաև այն ներմուծում է այլ երկրներից: Հունաստանը ձիթապտղի յուղի երրորդ խոշոր արտադրողն է: Հույները զգալիորեն ավելի շատ ձիթապտղի յուղ են օգտագործում, քան իտալացիներն ու իսպանացիները՝ տարեկան ավելի քան 20 լիտր մեկ անձի հաշվարկով: Եվրոպայից դուրս ձիթապտղի յուղի հիմնական արտադրողներն են Թունիսը, Մարոկկոն և Սիրիան:

Ձիթապտղի միջազգային խորհուրդը (ՄՕԿ), որի կենտրոնակայանը գտնվում է Մադրիդում, վերահսկում է ամբողջ ձիթապտղի յուղի 95% -ի արտադրությունը: ԵՄ-ի աջակցությունը վայելող այդ կազմակերպությունը նպատակ ունի հանրահռչակել արտադրանքը ամբողջ աշխարհում: Այդ ամենի արդյունքում ամեն տարի Եվրոպայից դուրս ձիթապտղի յուղի սպառումը կայուն աճում է: 

Ձիթապտղի յուղը բնութագրվում է մոնոհագեցած ճարպաթթուների, հատկապես օլեաթթվի բարձր պարունակությամբ: Գիտնականները ենթադրում են, որ այդ թթուները իջեցնում են «վատ» խոլեստերինի մակարդակը և միաժամանակ պահպանում «լավ»-ի մակարդակը, բայց գործողության ճշգրիտ մեխանիզմը դեռ հաստատված չէ: Հաստատված փաստ է, որ միջերկրածովյան դիետան նվազեցնում է սրտանոթային հիվանդությունների, և գիտնականները դա բացատրում են  ձիթապտղի յուղում ֆիտոստերոլների, պոլիֆենոլների, օլեոկանտալի պարունակությամբ: Այնուամենայնիվ ձիթապտղի յուղը ոչ միշտ է ճիշտ ներկայացվում համեմատած այլ բուսական յուղերի հետ: Օրինակ կտավատի յուղի համեմատ ձիթապտղի յուղում օմեգա -3 հագեցած ճարպաթթուների պարունակությունն աննշան է, իսկ վիտամին E-ի պարունակության առումով այդ յուղը շատ ավելի ցածր պարունակություն ունի, քան արևածաղկի յուղը: Բացի դա բոլոր ճարպերի նման, ձիթապտղի յուղը ևս շատ կալորիական է, ուստի յուղ օգտագործելիս խորհուրդ է տրվում չափը պահել:

Нет описания.

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am 

 

UFC-ն պայմանագիր կկնքի Նուրմագոմեդովի եղբոր հետ, նրանց նոր աստղեր են պետք․ ԾառուկյանԻտալական ֆուտբոլային ակումբը պայմանագիր է կնքել շան հետ. պաշտոնականԲուդապեշտում «Total Chess» մրցաշարում Հայկ Մարտիրոսյանը հաղթել է Ռապորտին, Լևոն Արոնյանը՝ ՄամեդյարովինԻսպանիայի գավաթ․ Ռանոսի դուբլն օգնել է 10 հոգով մնացած «Տեներիֆե»-ին հաղթել «Բադախոս»-ինԿառավարությունը 68 հազար դոլար է հատկացրել Ռուսաստանում անցկացված Հայ մշակույթի օրերի կազմակերպմանըՎան Գոգի «Ծաղկած շագանակենիները» կտավն աճուրդում վաճառվել է 190,4 մլն դոլարովՀաստատվել է կառավարության 2026-2031 թվականների գործողությունների ծրագիրըՄիջոցներ են հատկացվել դպրոցներում երկու դասագրքի ներդրման համարԻրազեկում․ փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներԿյանքից հեռացել է Մարինե Մարինոսյանը«Nissan»-ը Երևանի Սեբաստիա փողոցում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինՓաշինյանի գոռգոռnցը, վիրավnրանքները, այդ թվում՝ Սերժ Սարգսյանի հանդեպ, ոչ թե ուժի, այլ բացառապես սեփական դիրքորոշման խոցելիության վկայությունն են. Արմեն ԱշոտյանՀամեստ տղա էր, ուզում էր շարունակել ծառայությունը․ երեկ կյանքից հեռացած Նարեկը Գավառից էրՎրացի քաղաքագետ. «ԵՄ-ն աշխարհաքաղաքական թզուկ է, և լավագույնը Կրեմլին չզայրացնելն է»Թբիլիսիի բազմահարկ շենքում պայթյnւն է տեղի ունեցել. կան տnւժածներՀայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում. Արդյո՞ք եղանակը փոխվում էԿասեցվել է «Սիթի» ընկերության հացի արտադրամասի արտադրական գործունեությունը«Հայաստանի քաղաքական կարանտինը»Մեկնարկել է հետվճարների գործընթացը․ մանրամասներՄոսկվան նախազգուշացում է հղել ԵրևանինԹվային դարաշրջանի սրացող «համավարակը». ի՞նչ վտանգներով է հղի էկրանների առջև չափից ավելի երկար ժամանակ անցկացնելը. «Փաստ»Ձեր ստեղծածը թղթե տնակ է՝ գունազարդված ու գեղեցիկ փաթեթավորված․ ադրբեջանցnւ անխոչընդոտ անցումն ու բանակում շարունակվող մահվшն ելքերը՝ վկա. Տիգրան ԱբրահամյանՋուր չի լինի մինչեւ 18:00-նԸնդդիմությունը մեծ ռիսկեր է տեսնում, իշխանությունը հակադարձում է. «Փաստ»Վանո Սիրադեղյանը նիստերին անհարգի բացակայությունների պատճառով զրկվել է Հայաստանի ԱԺ պատգամավորի մանդատից․ պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 19)«Փորձում ենք ուժեղ լինել, Վոլոդյաս այդպես կցանկանար». Վոլոդյա Մխիթարյանն անմահացել է նոյեմբերի 9-ին Քարվաճառում. «Փաստ»Խաղաղության պատրանքը և ուժի գործոնն առաջ մղող միջազգային իրավիճակը. «Փաստ»Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրՑերեկվա տեւողությունը կրճատվել է 5 ժամ 11 րոպեով. ՍուրենյանՓոփոխություններ դեպի մի շարք երկրներ արտահանումների մասով արտոնությունների ծրագրում. «Փաստ»«Փորձում է «շպագատ» իջնել, բայց չի կարողանալու, իսկ արդյունքում միակ տուժողը մեր ժողովուրդն է լինելու». «Փաստ»Հավերժական «համեղ գործընկերները». ինչպես են դառնում իշխանությունների «սիրելին». «Փաստ»Ինչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախը. «Փաստ»Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումը. «Փաստ»Նոր աշխարհակարգի շեմին. ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին ազդեցության գոտիների վերաբաժանման պայմաններում. «Փաստ»Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը. «Փաստ»Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունը
Ամենադիտված