Արդյո՞ք Հայաստանին ստիպում են միանալ Միութենական պետությանը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ritmeurasia.org-ը գրում է, որ դեկտեմբերի վերջին ՌԴ նախագահի մամուլի ծառայությունը հերքել էր Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի հայտարարությունը, թե իբր ՌԴ-ն ստիպում է Հայաստանին միանալ Ռուսաստան-Բելառուս միութենական պետությանը, ինչպես նաև այն, որ ստիպում է իր տարածքով միջանցք տրամադրել Ադրբեջանին։
Նրանց համար, ովքեր բաց են թողել այդ պատմությունը, հիշեցնենք, որ դրանից մեկ շաբաթ առաջ Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերությանը տված հարցազրույցում, պատասխանելով միութենական պետությանը երկրի անդամակցության հնարավորության մասին հարցին, Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարն ասել էր. «Բնականաբար Հայաստանի վրա ճնշումը գալիս է նաև այդտեղից։ Եվ երբ հայկական ժողովրդավարությունն ու ժողովրդավարական համակարգը դիմադրում են դրան, բացահայտվում են այլ տեսակի ճնշումներ՝ ռազմական ձևով»։ Բացի այդ, Ա.Գրիգորյանն ասել էր, որ սեպտեմբերի 13-ին Ադրբեջանի ներխուժումը Հայաստանի ինքնիշխան տարածք, ինչպես նաև Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանի հետ կապող Լաչինի միջանցքի արգելափակումը «Երևանի վրա ճնշումների մի մասն է»։
Գրեթե միևնույն ժամանակ, Նիկոլ Փաշինյանն էր կեղտաջրի հերթական չափաբաժինը նետել իր «ռազմավարական» գործընկերոջ նկատմամբ կառավարության նիստում ասելով, որ «ռուսական խաղաղապահ առաքելությունը չի կատարում Լաչինի միջանցքը վերահսկելու իր պարտավորությունները»։
Վարչապետը և Հայաստանի մյուս պաշտոնյաները նման հայտարարություններ անելով խորամանկում և խեղաթյուրում են ամեն ինչ։ Օրինակ, չգիտես ինչու մոռանում են ասել, որ դեռ նոյեմբերին էր Հայաստանը ֆրանսիային միջնորդի դեր առաջարկել Ադրբեջանի հետ բանակցություններում, հետևաբար Լաչինի միջանցքի հարցը պետք է իր վրա վերցնի Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնը։ Արևմտյան մամուլը, օրինակ, բրիտանական Guardian-ը, այդ առնչությամբ, մասնավորապես նշել է, որ Փաշինյանը դիմել է Ֆրանսիայի նախագահին երևանյան ՀԱՊԿ գագաթնաժողովից անմիջապես հետո, երբ Հայաստանը հրաժարվեց ստորագրել հանդիպման վերջնական փաստաթղթերը։ Խոսքը այն փաստաթղթերի մասին է, որոնց ստորագրումը մեծապես կօգներ Հայաստանին, այդ թվում Ռուսաստանի կողմից նրա շահերը պաշտպանելու տեսանկյունից։
Միևնույն ժամանակ, ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ Մակրոնը հրապարակավ մեղադրել էր Ռուսաստանին հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը միտումնավոր սրելու մեջ։ Նաև Ֆրանսիայի նախագահը առանձնապես չջղակծկվելով ասել էր, որ «Ռուսաստանն օգտվել է հակամարտությունից, միջամտել և հստակ խաղացել Ադրբեջանի խաղը Թուրքիայի մեղսակցությամբ, իսկ հետո վերադարձել այնտեղ թուլացնելու Հայաստանը»:
Միևնույն ժամանակ, Մակրոնը ստել էր, թե իբր սահմաններին 5000 ռուս զինվոր կա (որոնք իրականում 2,5 անգամ քիչ են) դրանով իսկ հստակ հասկանալով, թե «ում դեմ» է այսպես կոչված եվրոպացի ներկայացուցիչների դիտորդական առաքելություն հայ-ադրբեջանական սահմանին, որի ստեղծման մասին հոկտեմբերի երկրորդ կեսին հապճեպ հայտարարեց ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար Ժոզեպ Բորելը։
Հատկանշական է նաև այն, որ Փաշինյանը դիմել է Մակրոնին գրեթե անմիջապես այն բանից հետո, երբ նոյեմբերի 17-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը ընդունելով պատվիրակությանը, որը գլխավորում էր ԱՄՆ զինված ուժերի եվրոպական հրամանատարության պլանավորման, քաղաքականության և ռազմավարության տնօրեն, գեներալ-մայոր Դանիել Լասիկան, ամերիկացի գեներալների հետ «քննարկել էր ռազմական ոլորտում երկկողմ համագործակցության հարցերը»։
Պակաս ուշագրավ չէ այն անհեթեթ շտապողականությունը, որով Հայաստանի համար հավաքվել էր ԵՄ վերոնշյալ դիտորդական առաքելությունը, դիտորդները հիմարաբար դուրս էին բերվել Վրաստանից, ուր նրանց ուղարկել են դեռ 2008 թվականին տարածաշրջանում «ռուսական ագրեսիաի» վերահսկողություն նպատակով: Ուստի պարզ է, թե կոնկրետ ինչով է զբաղվելու դա Հայաստանում։
Ռուսաստանի վերաբերմունքը նման խիստ սադրիչ գործողություններին հասկանալի է: Դա արտահայտվել է 2022 թվականի օգոստոսի 31-ին ՌԴ ԱԳՆ-ի կողմից Մարիա Զախարովայի բերանով, ով կասկած էր հայտնել ԵՄ-ի որպես խաղաղապահ միջնորդի արդյունավետությանը և ողջամտորեն հիշեցրել, որ հենց այդ դերում է ԵՄ-ն գործել 8 տարի փորձելով լուծել ուկրաինական հակամարտությունը։ Արդյունքն ակնհայտ է:
Մակրոնի անհիմն հայտարարություններն այնուհետև մեկնաբանել է անգամ Վլադիմիր Պուտինը, ով նշել է, որ «նրանք չունեն հակամարտության բուն ընթացքի մասին ըմբռնում ... հետևաբար, այդ խոսքերը ոչ կոռեկտ են, ես նույնիսկ կասեի այլասերված, անընդունելի»:
Սակայն կարծես թե այդ համատեքստում երևանյան ներկայիս ռեժիմին դեռ ամեն ինչ ձեռնտու է։ Եվ այդ առումով նա պատրաստ է համաձայնել Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի ցանկացած զառանցանքային հայտարարության, թեկուզ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները ավելի սրելու գնով։ Հարկ է հիշեցնել, որ վերջերս Փաշինյանն ուղղակիորեն խոսել է Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարարության առաքելության մասին և կողմ արտահայտվել հայ-ադրբեջանական սահմանին դրա մշտական ներկայությանը։ Ընդգծենք, որ տվյալ դեպքում խոսքը բացարձակապես ոչ քաղաքացիական «առաքելության» մասին է։
ՀԱՊԿ երկրների ԶԼՄ-ներում, այդ բոլոր փաստերի հիման վրա, արդեն մի քանի ամիս է, ինչ գրում են, որ Փաշինյանի ռեժիմը կարծես թե վերջապես որոշել է, թե ում կողմն է, և շուտով կարող ենք լսել ցավալիորեն ծանոթ «Հայաստանը Եվրոպա է» արտահայտությունը։ Պարզ ասած, ներկայիս հայ պաշտոնյաներն ամեն ինչ անում են եվրոպացիներին և ամերիկացիներին տարածաշրջան ներքաշելու համար, որոնք էլ միայն շահագրգռված են Սահակաշվիլիի Վրաստանի մոդելով Հայաստանի արյունալի վերափոխմամբ, արևմտամետ անկլավի և պանթուրքիստների աշխարհաքաղաքական խաղերում ծախսվող նյութի վերածվելուն։ Փաշինյանի ռեժիմն արդեն զգում է դրա բոլոր բացասական հետևանքներն ու փորձում է մեղքը տեղափոխել Ռուսաստանի վրա, որը երկար տարիներ բավական արդյունավետ կերպով զսպում է Երևանին և Բաքվին լայնամասշտաբ պատերազմից։
Այսօր և՛ հայկական, և՛ ադրբեջանական կողմերի հակառուսական հայտարարություններով բավականին որոշակի ուժեր փորձում են ակտիվորեն առաջ տանել Ռուսաստանի եռակողմ համաձայնագրի իրականացումն ապահովելու անկարողության գաղափարը։ Բելառուսի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միութենական պետության վարկաբեկումն այստեղ ընդամենը երկրորդական նպատակներից մեկն է, քանի որ սադրիչների նախաձեռնած ցանկացած ռազմական գործողություններ կօգտագործվեն առաջին հերթին Ղարաբաղում ռուսական խաղաղապահ առաքելությունը վարկաբեկելու համար։ Միութենական պետության թեման այս համատեքստում հնչեցվում է միայն Փաշինյանի և համախոհների հայտարարություններին միջազգային ասպարեզում ավելի մեծ կշիռ և նշանակություն տալու համար։ Լաչինի միջանցքի և տեղական այլ վեճերի թեման ինքնին չափազանց փոքր է Արևմուտքի և նրա տաբլոիդների ուշադրության համար: Բայց «կայսերական» Ռուսաստանի դաշնակցային նախաձեռնություններին հակադրվելու համատեքստում այն ձեռք է բերում թե՛ նոր հնչեղություն, թե՛ շատ ավելի էական աշխարհաքաղաքական կշիռ։
Բացի այդ, այս ամբողջ աղմուկը նպատակ ունի զսպել իրանական իշխանությունների աջակցությունը Ռուսաստանին և միևնույն ժամանակ հայանպաստ ձևաչափով Իրանին ներքաշել Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցող իրադարձությունների մեջ, և դա չափազանց շահավետ է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համար։ Վերջինս Ադրբեջանում գտնվող լեռնային հրեաների միջոցով ակտիվորեն աջակցում է Բաքվին Իրանի հյուսիս-արևմուտքում, որտեղ ապրում են էթնիկ ադրբեջանցիներ, իրավիճակը խարխլելու հարցում։ Միևնույն ժամանակ, Արցախում ներկայիս սրացումը համընկնում է գրեթե միաժամանակ Կոսովոյի շուրջ լարվածության առաջացման հետ, որտեղ այս պահին լուրջ նախադրյալներ կան ակտիվ բախումների համար, ինչը հաջողությամբ փոխկապակցվում է հավաքական Արևմուտքի ընդհանուր հայեցակարգի հետ, որի շահերը տարածաշրջանում թե՛ կամավոր, թե՛ ակամա ներկայացնում է Փաշինյանի ռեժիմը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
