Երևանի այցեքարտը. Ինչո՞ւ է երկրի գլխավոր խորհրդանիշը գտնվում այլ պետության տարածքում

vk.com-ը գրում է, որ պարզ օրերին, երբ Արարատը մշուշոտ չէ, Երևանի գրեթե բոլոր բարձունքներից կարելի է տեսնել հնագույն լեռան շքեղությունը։ Բայց ամենազարմանալի տեսարանը Հաղթանակի զբոսայգուց է, որը ժողովրդականորեն կոչվում է Մոնումենտ: Այնտեղից դուք կարող եք տեսնել ամբողջ քաղաքը: Արարատ լեռը երկրի գլխավոր խորհրդանիշն է և Երևանի այցեքարտերից մեկը։

Բարձրությունից նայում ես քաղաքի փոքրիկ կենտրոնին՝ Կասկադին, գլխավոր պողոտային, Օպերային և, որպես նկարի ապոթեոզ գեղեցիկ շրջանակ է հավերժական ձյունով պատված Արարատի տեսքով։ Այնտեղ՝ Անմար կրակից ոչ հեռու, նաև տեղադրված է աստղադիտակ, որով կարելի է մոտիկից տեսնել Արարատի ձյունառատ գագաթները։

Մոտ ու միևնույն ժամանակ այդքան հեռավոր լեռ է Արարատը:

Ինչու՞ հեռավոր, կհարցնեք: Փաստն այն է, որ 1921 թվականին այն փոխանցվել է Թուրքիայի տնօրինությանը։ Այն ժամանակ ստորագրվել են Մոսկվայի եւ Կարսի պայմանագրերը, որոնց համաձայն լեռը եւ հայկական մի շարք պատմական տարածքներ անցել են Թուրքիային։

Այս ամբողջ 100 տարիների ընթացքում Արարատը շարունակել է մնալ երկրի գլխավոր խորհրդանիշը, բայց որպես այլ պետության մաս։ 

Ուզու՞մ եք իմանալ պատմության մեջ պահպանված հետաքրքիր փաստը։ Թուրքիայի կառավարությունը դեմ է արտահայտվել այն փաստին, որ Արարատը պատկերված է ՀԽՍՀ զինանշանի վրա։ Հայցը վերաբերել է այն հանգամանքին, որ Արարատը Հայաստանի մաս չէ։ Ինչին Խորհրդային Միության արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Չիչերինն առարկել է. «Թուրքիայի դրոշը կիսալուսին ունի, բայց Լուսինը Թուրքիայի մաս չէ»:

Արարատը աշխարհի ամենաբարձր լեռն է, նրա բացարձակ բարձրությունը 5165 մետր է։ Հիմա ձեզանից շատերը կմտածեն՝ չէ՞ որ Էվերեստն է ամենաբարձր լեռը։ Արարատն ուղղակի հարաբերական բարձրությամբ է աշխարհի ամենաբարձր լեռը։ այն 4365 մետր է։ Հարաբերական բարձրությունը հաշվարկվում է հիմքից մինչև դրա գագաթը: Համեմատության համար՝ Էվերեստի հարաբերական բարձրությունը 3550 մ է։

Ըստ Աստվածաշնչի՝ Ջրհեղեղից հետո Նոյյան տապանը խարսխված է Արարատ լեռան վրա։ Այդ սարից Նոյն իջել է Արարատյան հողերը և սկսել ապրել այնտեղ։ Հնում Արարատ լեռը համարվում էր սուրբ, որի գագաթ անհնար էր բարձրանալ։

Ավանդության համաձայն՝ 13-րդ դարում ապրած սուրբ Հակոբը ցանկացել է բարձրանալ վերև խոնարհվելու  տապանին, որը տեսանելի էր արևոտ եղանակին։ Նա 3 փորձ է արել, բայց ամեն անգամ, մի փոքր բարձրանալուց հետո քնել է, ապա արթնանալով հայտնվել լեռան ստորոտում։ Երրորդ անհաջող փորձից հետո Հակոբին երազում հայտնվել է հրեշտակը և ասել, որ Տերն արգելել է մահկանացուներին բարձրանալ սուրբ գագաթը: Սակայն վանականի համառության և ցանկության համար հրեշտակը նրան տվեցլ է պատանի փայտի կտոր: Որոշ ժամանակ անց Ախուրի գյուղում Սուրբ Հակոբի համար վանք է կառուցվել։ Ցավոք, 1840 թվականին գյուղն ու վանքը հիմնովին ավերվել են։

Իսկ ինչպե՞ս է առաջացել Արարատ և Մասիս անվանումները։

Կան մի քանի վարկածներ այն մասին, թե որտեղից է առաջացել Արարատ անունը։ Պատմեմ ամենահայտնիների մասին:

«Արարատ» բառը գալիս է «Ուրարտու» անունից։ Ուրարտուն անցյալի այն հզոր պետություններից էր, որտեղից էլ Հայաստանը ստացել է իր ակունքները։ «Ար» արմատը հանդիպում է հայկական բազմաթիվ անուններում։ Արը հայերի գերագույն աստվածն էր հեթանոս աստվածների պանթեոնում։ «Ար» արմատով անուններ շատ կան՝ Արագած, Արաքս, Արտաշատ, Արա և այլն։ 5-րդ դարի պատմիչ Մովսես Խորենացու մեկնաբանությամբ տեղանունն այլ ծագում ունի: Արայ-Արատ նշանակում էր «Արատի մահը» ասորիների հետ ճակատամարտում։ Վերջինս հայոց յոթերորդ արքան էր։

Հայաստանում երկգլխանի լեռը կոչվում է Մասիս (մեծ լեռ) և Սիս (փոքր լեռ): Մասիս բառը, ըստ գիտնականների, պարսկական արմատներ ունի։ Նշանակում է «մեծ, հզոր», բայց հայ պատմիչ Մովսես Խորենացին մեզ բացահայտել է բառը այլ ստուգաբանությամբ։ Ըստ նրա արձանագրությունների Մասիս բառը ծագել է հայոց թագավոր Ամասիայի անունից։