Բնապահպանները ճեղքման են գնում. Բաքուն չի համբերում սկսել Ղարաբաղի իրացումը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kommersant.ru-ն գրում է, որ Լաչինի միջանցքը փակելու կոչը, որը նախկինում հնչեցրել են ադրբեջանցի ամենաարմատական քաղաքական գործիչները, դե ֆակտո իրականացվել է դեկտեմբերի 3-ին։ Միջանցքով երթևեկությունը դադարեցվել է ընդամենը երեք ժամով, սակայն ճանապարհի այդ փակումը, որով Ղարաբաղի շուրջ 100 հազար հայեր Հայաստանից ստանում են իրենց անհրաժեշտ ամեն ինչ, թույլ տվեց Բաքվին ցույց տալ, թե որքան խոցելի է հայկական կողմի դիրքերը։
Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ տեղական ժամանակով մոտ 11:00-ին մի խումբ ադրբեջանցիներ Շուշիի ուղղությամբ մոտեցել են Երևան-Ստեփանակերտ մայրուղու ռուս խաղաղապահների անցակետին։ Ոմանք կոմբինեզոնով էին, մյուսները սովորական քաղաքացիական հագուստով։ Ինչպես հետագայում բացատրեց Բաքուն, նրանք տարբեր պետական մարմինների ներկայացուցիչներ էին։ Նրանք եկել էին ադրբեջանական կողմի մտահոգությունը հայտնելու, որ հայերը Ղարաբաղում ոսկի են արդյունահանում առանց Ադրբեջանի սանկցիայի և խախտելով շրջակա միջավայրի պահպանության միջոցառումները։ «Ադրբեջանի Հանրապետության բնապահպանության և բնական պաշարների նախարարության, Էկոնոմիկայի նախարարության գույքային հարցերի պետական ծառայության և «ԱզերԳոլդ» ՓԲԸ-ի աշխատակիցները մտել են Ադրբեջանի այն տարածք, որտեղ ժամանակավորապես տեղակայված են ռուսական խաղաղապահ ուժերը, և բանակցություններ վարել Խոջալուի խաղաղապահ ուժերի շտաբի հրամանատարության հետ,- հաղորդել է պետական APA գործակալությունը,- քննարկումների ընթացքում լուրջ մտահոգություն և դժգոհություն է արտահայտվել հանքանյութերի ապօրինի շահագործման վերաբերյալ, որպես անօրինական տնտեսական գործունեության մի մաս, որն իրականացվում է Ադրբեջանի տարածքում»։
Դատելով ադրբեջանական հեռուստաալիքների կադրերից ինչ որ պահի խաղաղապահները մեքենաներ են կանգնեցրել մայրուղու վրա և շարվել նրանց դիմաց։ Ադրբեջանցիները կանգնել են դեմ դիմաց: Նրանց հաշտարար տոնով մոտեցել է ռուս գնդապետը, ով սպասում էր բարձրագույն իշխանությունների ժամանմանը։ «Մենք հիմա կառուցողական ձևով կշարունակենք զրույցը ձեզ հետ,- ասել է նա միանգամից մի քանի ադրբեջանական հեռուստաալիքների տեսախցիկներին,- մենք տեղյակ ենք այն խնդրի մասին, որը դուք հենց նոր բարձրաձայնեցիք, և մենք պատրաստ ենք աջակցել այդ խնդրի լուծմանը: Բայց ևս մեկ անգամ ասում եմ՝ եկեք հիմա ապահովենք բոլորի անվտանգությունը»։
Հենց այն փաստը, որ դեպքից առաջ մի քանի լրագրողներ էին ժամանել անցակետ, վկայում էր այն մասին, որ իրավիճակը նախապես է ծրագրված եղել այն հանրայնացնելու նպատակով։ Եվ դա բավականին հաջողվել էր. հայկական հեռագրային ալիքներն անմիջապես ողողվել էին բազմակիլոմետրանոց խցանման լուսանկարներով ու տեսանյութերով, և միանշանակ բացատրությամբ առ այն, որ Ադրբեջանի իշխանությունները փակել են ճանապարհը։
Այդ ընթացքում ադրբեջանական կողմի հետ բանակցելու համար շտապ մայրուղի էր ժամանել զորամիավորման հրամանատար, գեներալ-մայոր Անդրեյ Վոլկովը։ Խոսակցությունը տեղի էր ունեցել հրապարակային, և ադրբեջանցի լրագրողներին հաջողվել է ֆիքսել դրա որոշ կտորներ։ «Ես պատրաստ եմ այդ հարցերը քննարկել ոչ թե այստեղ, այլ բանակցությունների սեղանի շուրջ,- ասել էր ռուս հրամանատարը,- հիմա ձեզ հրավիրում եմ իմ մոտ: Մենք նստում ենք սեղանի շուրջ և քննարկում բոլոր հարցերը։ Ամբողջ ճանապարհին դեպի քաղաք խցանում է, թողեք մարդիկ անցնեն»։ Միաժամանակ, մայրուղու վրա բանակցությունների ձևաչափը, ըստ պարոն Վոլկովի, «չի նպաստում» արդյունքին։ «Հիմնական որոշումը կապված է ձեզանից՝ խաղաղապահներից»,- նրան պատասխանել էր Բաքվի ներկայացուցիչը։
Արդյունքում ճանապարհը բացվել էր, և ադրբեջանցի պաշտոնյաները ռուս զինվորականների ուղեկցությամբ ուղեկցվել էին հայաբնակ Խոջալուում (հայկական անունը Իվանյան) գտնվող խաղաղապահների շտաբ։ «ԱՀ բնապահպանության և բնական պաշարների նախարարության մասնակցությամբ Խոջալուի խաղաղապահ ուժերի շտաբում տեղի ունեցած քննարկումներից հետո սկսվել է բնապահպանության և բնական պաշարների նախարարության գործունեության նշված ոլորտներում աշխատանքների իրականացման ճանապարհային քարտեզի պատրաստում»,- հայտարարել է Բաքուն։ Այլ կերպ ասած, բնապահպանության և բնական պաշարների նախարարությունը կարող է դառնալ Ադրբեջանի առաջին պետական գործակալությունը, որը կսկսի աշխատանքը Բաքվի կողմից չվերահսկվող տարածքում, նույնիսկ եթե այն լինի կարճատև այցերի ձևաչափով։
Բաքվում «kommersant.ru»-ի զրուցակիցները չեն հերքել, որ Լաչինի միջանցքում տեղի ունեցած միջադեպը հիմնականում նպատակ ունի դրդել Երևանին Ղարաբաղը հանձնել Ադրբեջանի վերահսկողությանը և ցույց տալ ռուս խաղաղապահներին, որ նրանք չպետք է միջամտեն դրան։ «Սա կուտակված խնդիրները բացառապես խաղաղ, ոչ ռազմական ճանապարհով և բնապահպանների օգնությամբ լուծելու ցանկություն է»,- «kommersant.ru»-ին ասել է ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեն։ Նա նաև նշել է, որ անցյալ տարին Բաքուն համարում է «իրավիճակի պահպանման» տարի։ «Դա անընդունելի է։
Մեզ պետք է փոխակերպում, ոչ թե պահպանում»,- ասել է փորձագետը:
«Բնապահպանների ակցիայի» նպատակները հասկանում են նաև Ղարաբաղում: Ըստ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանի, նման միջադեպերը «ազդում են Արցախում մնալու և ապրելու մարդկանց ցանկության և նպատակների վրա»: «Հենց դրան է ձգտում Ադրբեջանը,- վստահ է Գեղամ Ստեփանյանը,- բնապահպանության խնդիրն ընդամենը պատրվակ է։ Թերևս սա առաջին քայլն է հասնելու Ադրբեջանի երկարաժամկետ նպատակին, որն է Լաչինի միջանցքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելը»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
