Ոչ միայն կոնյակ, պատերազմ և շախմատ. 10 հետաքրքիր փաստ աշխարհի հնագույն երկիր Հայաստանի մասին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kulturologia.ru–ն գրում է, որ Հայաստանը աներևակայելի հնագույն երկիր է, առանձնահատուկ մշակույթով, շունչը կտրող գեղեցիկ բնապատկերներով և ընկերասեր մարդկանցով: Քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունած առաջին երկիրը։ Կան գեղատեսիլ խոր ձորեր, հնագույն եկեղեցիներ, անսովոր հաց, բազմաթիվ ողբերգական ու ուրախ լեգենդներ։ Շատերը գիտեն, որ Հայաստանը լավագույն կոնյակի, շախմատային գերտերության ծննդավայրն է, և որ այնտեղ ռազմական հակամարտություն է։ Ի"նչ այլ հետաքրքիր փաստեր պետք է իմանաք այդ հրաշալի երկրի մասին:
1. Հայաստանը երեք տասնամյակ պատերազմի մեջ է
Կախված նրանից, թե ում եք հարցնում, դուք կարող եք պարզել շատ հակասական փաստեր հակամարտության վերաբերյալ: Ոմանք ասում են, որ ամեն ինչում մեղավոր են երկակի և տոտալիտար ադրբեջանցիները։ Նրանք կանխում են հայերի պատմական վերամիավորումը Լեռնային Ղարաբաղի իրենց եղբայրների հետ։ Մյուսները կասեն, որ ստոր և անվստահելի հայերն են աջակցում բռնի անջատողականներին ընդդեմ Ադրբեջանի օրինական և ազնիվ կառավարության: Ցանկացած երկրում, որտեղ հակամարտություն է, ամեն ինչ ինչպես միշտ է։ Միակ անվիճարկելի փաստն այն է, որ դեռևս երկաթե վարագույրի անկումից առաջ Լեռնային Ղարաբաղը եղել է բռնության սպորադիկ և հանկարծակի գործողությունների վայր: 1988 թվականին տարածաշրջանը հռչակեց անկախություն։ Շատերը չգիտեն, որ 1994 թվականին ռազմական բախումը խլեցլ է30 հազար մարդու կյանք: Հայերն այդ ինքնավար պետության մեջ ապրում են կրկնակի սպառնալիքի տակ։ Սա բռնության ինչ որ անվերջանալի ցիկլ է, որտեղ խաղաղ բանակցություններն անընդհատ տապալվում են, և տուժում են հասարակ մարդիկ։
2. Հեթանոսությունը գլուխ է բարձրացնում
Հայաստանում բնակչության 90 տոկոսը քրիստոնյաներ են։ Այդ ֆոնին շատ տարօրինակ են թվում հեթանոսությունը վերակենդանացնելու փորձերը։ Երկրի Հանրապետական կուսակցության ներկայիս նախագահն, օրինակ, այսպես կոչված «գետանին» է, և նրա փիլիսոփայությունը սերտորեն կապված է հետխորհրդային ժամանակաշրջանում հայկական ինքնության և ազգության որոնումների հետ։ Նման զարթոնքի հիմքը Գառնիի տաճարն է։ Դա շատ հին սուրբ վայր է։ Այն կանգնեցվել է հռոմեական դարաշրջանում՝ Քրիստոսի ծնունդից երեք հազար տարի առաջ։ Դարերը դրան չեն դիպել, անգամ երբ 3-րդ դարում Հայաստանը քրիստոնեություն է ընդունել՝ տաճարը չի ավերվել։ Նա ինչ-որ կերպ անձնավորում է հայ ժողովրդի ազգային ինքնությունը։
3. Աշխարհը դեռ անտեսում է ցեղասպանությունը
Շատերը գիտեն, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրությունը բնաջնջել է 1,5 միլիոն էթնիկ հայերի։ Բացի երիտթուրքերի դաժան հաշվեհարդարից, շատ հայեր պարզապես ստիպված են եղել փախչել սիրիական անապատ, միայն թե այնտեղ մեռնեին ծարավից և սովից։ Շատ տարօրինակ է, որ միայն 28 տերություններ են ճանաչել, որ ցեղասպանություն է տեղի ունեցել։ Թուրքիան և շատ այլ առանցքային քաղաքական խաղացողներ լիովին հերքում են այդ փաստը։ Իհարկե, դա ընդունելու դեպքում պետք է խախտել որոշ պարտավորություններ ու ֆինանսապես տուժել։ Փողն է կառավարում է աշխարհը։ Ոչ մի անձնական բան:
4. Քրիստոնեության արշալույսին
Դժվար է իմանալ մանրամասներ կամ ստույգ տվյալներ, թե ինչպես է հեռավոր 3-րդ դարում Գրիգոր Լուսավորիչը քրիստոնյա դարձրել Հայաստանի հեթանոս թագավորին։ Այդ ամենը պատված է առեղծվածի մթության մեջ և արդեն իսկ պատված է առասպելներով: Պարզ է միայն մեկ բան. Երկրի վրա գտնվող ամենահին քրիստոնեական տաճարը (Սուրբ Էջմիածինը) գտնվում է Հայաստանում։ Ամեն ինչ սկսվել է այնտեղից։
5. Չերչիլը բարձր է գնահատել հայկական կոնյակը
Բոլոր ժամանակների մեծագույն վարչապետն իր հետ հինգ հարյուր սիգար է տարել Յալթայի կոնֆերանսին։ Հանդիպումը պետք է երկար տևեր, և, հետևաբար, պետք էր զինվել ոչ միայն համբերությամբ։ Մյուս կողմից, Ստալինը իր հետ տարել էր հայկական կոնյակի տպավորիչ պաշար, որը, ըստ լուրերի, շատ ավելի լավն է, քան ֆրանսիականը։ Պատմությունը լռում է այն մասին, թե ինչ է ասել Չերչիլն այդ մասին, հայտնի է միայն, որ նա հարբած է եղել ինչպես կոշկակար։ Ուրիշ կերպ չէր էլ կարող լինել, երբ որոշում ես մոլորակի ճակատագիրը:
6. Կոմունիզմն այնքան էլ չար չէր, որքան այժմ ներկայացված է
Հայաստանն առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո այնպիսի սարսափելի վիճակում էր, որ կոմունիզմն ու խորհրդայնացումը նրա համար բարիք դարձան։ Բնակչության մեծ մասն այն ժամանակ ցեղասպանությունից հրաշքով փրկված անգրագետ գյուղացիներ էին։ Մարդիկ սովամահ էին լինում։ Խորհրդային իշխանության գալուց հետո կառուցվեցին դպրոցներ, հիվանդանոցներ, ձեռնարկություններ։ Ի թիվս այլ բաների, Հայաստանը պահպանեց իր ազգային ավանդույթները, ինքնատիպ մշակույթն ու մայրենի լեզուն։
7. Ինչպես պարզ նկուղը վերածել շքեղ սենյակների
1985 թվականին Տոսյա Առաքելյան անունով մի հայուհի ամուսնուն խնդրել էր իրենց տան տակ նկուղ փորել՝ կարտոֆիլի, այլ բանջարեղենի և պահածոների պաշարներ պահելու համար։ Ամուսինը պարզվեց, որ տաղանդավոր շինարար է։ Նա ավելի քան երկու տասնամյակ անցկացրեց իր ստեղծագործության վրա: Միայն ձեռքի գործիքներով և սեփական երևակայության օգնությամբ մռայլ ու ձանձրալի նկուղը վերածվեց ճարտարապետության իսկական գլուխգործոցի։ Թունելների մի ամբողջ ցանց՝ մատուռով, աստիճաններով ու սրահներով, որոնց պատերը զարդարված են խճանկարային որմնանկարներով։ Եվ արդյունքում կնոջ փնթփնթոցի շնորհիվ զարմանալի գեղեցկուհի ծնվեց։
8. Շախմատը սուրբ է
Վերջին վեց տարիների ընթացքում շախմատը Հայաստանի դպրոցական ծրագրում պարտադիր կետ է: Նրանք իրավացիորեն կարծում են, որ շախմատ խաղալը ձևավորում է բնավորություն, բարելավում է ճանաչողական կարողությունները, խթանում է իմպրովիզացիան և երկարաժամկետ պլանավորումը: Դա նաև չափազանց զվարճալի է, քանի որ, օրինակ, ֆուտբոլում թագուհուն չես կարող սպանել։ Կատակները մի կողմ, բայց այդ փորձն արդեն սկսում են որդեգրել այլ երկրներ։ Օրինակ Իսպանիայում 2015 թվականից շախմատը նույնպես դարձել է դպրոցական առօրյայի մաս։
9. Կանաչ էներգիան հեշտ է
Հայաստանը մտահոգված է վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում զարգացումներով: Արդեն չորս հիդրոէլեկտրակայան կա երկու ջերմային և միայն մեկ միջուկային կայանի դիմաց։ Այժմ կանաչ էներգիայի զարգացման ծրագրերն աջակցվում են Համաշխարհային բանկի և Ասիական զարգացման բանկի կողմից: Դա զգալի ներդրում է ենթակառուցվածքներում։ Հայաստանը շուտով կդառնա տարածաշրջանում մաքուր էներգիայի առաջատար:
10. Խնդիրներ իրական և հեռավոր
Ավանդաբար ողջ տարածաշրջանում, այդ թվում՝ մահմեդական Ադրբեջանում, շատ քիչ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք Արևմուտքը առանձնահատուկ նշանակություն է տալիս մեզ։ Այնտեղ խնդիրներ ունի ոչ միայն մամուլի ազատությունը, այլ նաև ԼԳԲՏ համայնքը։ Անեկդոտային է Երևանի զբոսայգում հնագույն արհեստի երկու տրանսգենդեր աշխատավորների (բանվորների) ծեծի դեպքը, երբ նույնիսկ անվտանգության աշխատակիցները հրաժարվեցին օգնել նրանց։ Ուրիշ բան, որ արգելված տարածքում ընտանեկան բռնության և երեխաների շահագործման համար պատիժների մեջ ակնհայտ բաց կա: Այստեղ դա զվարճալի չէ: Բայց եթե ինչ-որ մեկը վիրավորում է հերթապահ ոստիկանին, ապա պատիժը սպառնում է ավելի խիստ լինել, քան աշխարհի ցանկացած այլ երկրում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
