Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ … պլաներիզմ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Հին ժամանակներից մարդիկ փորձել են այնպիսի սարք հորինել, որը թույլ կտա նրանց թռչել երկնքում, ինչպես թռչունները։ Թռչելու մասին առաջին հիշատակումը կարելի է համարել հին հունական առասպելը, որում գյուտարար Դեդալոսն ու նրա որդի Իկարոսը որոշել են փախչել Կրետե կղզուց: Դեդալոսը նախագծել է թռչող մեքենա՝ օգտագործելով թռչունների փետուրները որպես թևեր՝ նախապես ամրացնելով դրանք մոմով։ Նա որդուն զգուշացրել է, որ չմոտենա արևին, որ մոմը չհալչի։ Բայց Իկարոսը չի լսել հորը և վճարել է դրա համար կյանքով. արևի ճառագայթները հալեցրել են մոմը և նա ընկել է Միջերկրական ծովը։ Իսկ Դեդալոսը հաջողությամբ թռել է Սիցիլիա: Նման բազմաթիվ առասպելներ կարելի է գտնել գրեթե բոլոր հնագույն քաղաքակրթությունների տարեգրությանների մեջ, սակայն թռչելու մասին իրական փաստերը հայտնի են միայն մ.թ.ա. 4-3-րդ դարերի Հին Չինաստանում: Պահպանվել է բամբուկի փայտից պատրաստված օդապարիկի նկարագրությունը, որը ծածկված է կտորով և կարող է ինքնուրույն մնալ օդում։

Հետո առաջ է քաշվել այնպիսի օդապարիկ ստեղծելու գաղափարը, որը կարող է մարդուն երկինք բարձրացնել։ Ներկայումս պարզված է, որ մեծ թվով չինացի բանտարկյալներ են ուղարկվել մահացու փորձերի, նրանց փորձել են օդ բարձրացնել, բայց նրանք վթարի են ենթարկվել: Եվ դա տևել է  ավելի քան մեկ դար, մինչև կոնստրուկտորները կարողացել են ստանալ ճշգրիտ մոդելը: Մարկո Պոլոն, ճանապարհորդելով Ասիայի երկրներով, իր օրագրում գրել է, որ տեսել է, թե ինչպես են մարդիկ երկինք բարձրանում հսկայական ութանկյուն օդապարիկներով:
15-րդ դարում օդապարիկները հասել են Եվրոպա, սակայն թռչելու գաղափարը լայնորեն ընդունված չի եղել աերոդինամիկայի հիմնական սկզբունքների վատ ընկալման պատճառով: Հետագա զարգացմանը լուրջ խթան է տվել իտալացի գիտնական և գյուտարար Լեոնարդո դա Վինչին, ով մեծ հաջողությունների է հասել աերոդինամիկ գիտության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա շնորհիվ 1495 թվականին հայտնվել է բրգաձև թռչող սարքի գծանկարը, որը կարելի էր օդում կառավարել թևերը թեքելով։ Այժմ այն ​​հայտնի է որպես պարաշյուտ:1804 թվականին բրիտանացի կոնստրուկտոր Ջորջ Քեյլին ստեղծել է մոդելային պլաներ, որը դարձել է պատմության մեջ ֆիքսված թևով այն առաջին սարքը, որը կարող է ազատ թռչել: Նման պլաների քաշը եղել է 108 գրամ։ Ավելի ուշ՝ 1853 թվականին, դրա հիման վրա նա ստեղծել է օդանավ, որն ընդունակ էր մարդուն օդ բարձրացնել։


19-րդ դարի սկզբից պլաներների ստեղծման նկատմամբ աննախադեպ հետաքրքրություն է նկատվել։ 1891 թվականին գերմանացի ինժեներ Օտտո Լիլիենթալը մի քանի հազար հաջող թռիչքներ է կատարել իր ստեղծած հավասարակշռող պլաներներով: Գործողության սկզբունքն այն էր, որ օդաչուն սկզբում տեղ էր գրավում ծանրության կենտրոնի կետում, իսկ հետո մարմնի ողջ քաշը տեղափոխում տարբեր ուղղություններով դրանով իսկ կառավարելով իր թռիչքը։ Լիլիենթալից հետո Ռայթ եղբայրներն են վերցրել նման պլաների գաղափարը և ստեղծել իրենց առաջին ինքնաթիռը 1901 թվականին:


Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո բեկում է տեղի ունեցել պլաներիզմի զարգացման մեջ։ Սկսել են ստեղծվել պլաներների և ինքնաթիռների ավելի ու ավելի նոր մոդելներ, որոնք հնարավորություն են ունեցել շարժվել մեծ տարածություններով։ Հենց այդ շրջանն է համարվում պլաներիզմ սպորտաձևի ձևավորման ժամանակաշրջանը։ 1936 թվականի Բեռլինի օլիմպիական խաղերում պլանեերիզմը ներառվել է ցուցադրական ծրագրում, իսկ պլաներիզմի Աշխարհի առաջին առաջնությունն անցկացվել է Վասերկուպպեում 1937 թվականին։


Պլաներիզմի և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ակտիվ զարգացման շնորհիվ հազարավոր օդաչուներ արդեն պլաներներով թռչում են 1000 կմ-ը գերազանցող տարածություններ, իսկ շատ երկրներում կանոնավոր կերպով անց են կացվում պլաներիզմի մրցաշարեր և առաջնություններ։
 
Կ.Խաչիկյան

Վանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՏրանսպորտային երթևեկության վերականգնումը Ղրիմի կամրջով կտևի մոտ 2 տարի. WSJԵրևանի և Բաքվի միջև կայուն խաղաղությունը առանցքային գործոն է Հարավային Կովկասի բարգավաճման համար․ ԶախարովաՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ինԲացահայտվել է 247,100 տուփ ծխախnտային արտադրանքի անօրինական տեղափոխման դեպքԱզգերի լիգայի 2026/27 մրցաշրջանի փլեյ-օֆֆի և եզրափակիչ փուլի զույգերը հայտնի ենՈւկրաինացիները պետք է հասկանան, թե ինչ է թաքնված Արևմուտքի աջակցության հետևում. ՊուտինՍամվել Մկրտչյանը նշանակվել է ՌԴ-ում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանԲեռլինում երիտասարդությունը դուրս է եկել ցույցի՝ բnղոքելով զորակոչի դեմՎահան Հունանյանը նշանակվել է Լեհաստանում ՀՀ արտակարգ ու լիազոր դեսպանՖրանսիայի նախկին վարչապետը հայտարարել է 2027 թվականի նախագահական ընտրություններին իր մասնակցության մասինԵվրահանձնաժողովն Ուկրաինային հատկացրել է 7.9 միլիարդ եվրոՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. ԶախարովաՆոյեմբերի 21-ին երթևեկության համար ժամանակավոր փակ է լինելու Արարատի մարզի Արևշատ-Դիտակ ճանապարհըՊուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. ՄերցԹույլ տվեք չհավատալ հրաժարական տալու ազնիվ խոսքին. այդ մարդը ստախnս է. Աննա Գրիգորյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասինՏեխասյան ողբերգություն. դատարանի որոշումից ժամեր անց մայրը սպանել է 4-ամյա դստերն ու վերջ տվել իր կյանքինԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Այսշտոկ խաղՀայկական բանակում նորամուծություններ են․ ինչ է փոխվում զինծառայողների համարՄասիսում «Dodge»-ը վրաերթի է ենթարկել 2 հետիոտնի, ապա բախվել կայանված «Opel»-ինՆորվեգիան ու ՄԹ-ն պարեկային նավեր կտրամադրեն ՈւկրաինայինԵրևանում «Pitstop Burger»-ի արտադրատեսակներից մեկի արտադրությունը կասեցվել էԴավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարըՌԴ-ն զանգվածային hրթիռային hարված է հասցրել Կիևին. կան զnhեր և վիրավnրներ«Հայաստանի նորագույն պատմությունը քաղաքական առասպելներում ու խորհրդանշաններում»15 երկրի ԱԳ նախարարները ողջունել են Իսրայելի դեմ պատժամիջnցներըՏնային կալանքի տակ գտնվող ամուսինը, 5-ամյա որդու ներկայությամբ, ծեծել է կնոջը, փորձել է խեղդելՄեսսին և Պելեն՝ ցանկից դուրս. The Guardian-ը ներկայացրել է 1-ից 50 խորհրդանշական համարների լեգենդներինԳրեթե 300,000 կանադացի ստորագրել է ԱՄՆ դեսպանին երկրից վտարելու պահանջով խնդրագիրՎթար է․ ջուր չի լինելու«Հայաստանին զրկել են ՀԱՊԿ-ում քվեարկելու իրավունքից. Սպասենք հետևանքներին»Գեղարքունիքում «Mercedes Sprinter»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց, բախվել ծառերին և կողաշրջվել. կա վիրավnրՏարածաշրջանային բախումների եզրին. Արշակ Կարապետյանը՝ անվտանգության մեխանիզմների, 102-րդ ռազմաբազայի և արժանապատիվ պայքարի մասին․ «Փաստ»Տեղի է ունեցել Երևանի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու օծման հանդիսավոր արարողությունը․ պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 20)Քաղաքում առկա բոլոր խնդիրները իշխանության համակարգային տապալnւմների հետևանքն են. Տիգրան ԱբրահամյանՁյուն է տեղում, մառախուղ է․ իրավիճակը՝ ՀՀ ավտոճանապարհներինԻնչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրԲանակցությունները եղել են անկեղծ և արդյունավետ. Ուիտկոֆը` Ուկրաինայի հարցով Բեռլինում տեղի ունեցած հանդիպման մասինԵրևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվելՊակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախման հետևանքով 10 մարդ է մահшցելԳեղարքունիքի ոստիկանները թմրանյութ տեղադրելու պահին երկու տղամարդու են ձերբակալվել․ առգրավվել է 44 փաթեթ մարիխուանա«Ռեալ»-ը հայտարարել է կիսապաշտպանի հետ պայմանագրի ժամկետը երկարաձգելու մասինՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. ՊուտինՈսկու գինը սեպտեմբերի 19-ից ի վեր առաջին անգամ նվազել է՝ մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց 3 700 դոլարից ցածրԳազի գնի 10% բարձրացումը կարող է հանգեցնել 0,6% գնաճի․ ԳալստյանԹուրքիայի պատճառով հետաձգվել է Գերմանիայի ԱԳ նախարարի թռիչքը ԵրևանիցՄիջոցներ են հատկացվել TRIPP նախագծի իրականացման շրջանակում նախապատրաստական աշխատանքների համարԺամանակ առ ժամանակ սպասվում է անձրև. օդի ջերմաստիճանը 3-5 աստիճանով կնվազի«Սոցիալական փաթեթ» ծրագիրը կդադարեցվի. շահառուները կուտակված գումարները կկարողանան տնօրինել իրենց հայեցողությամբՊատրաստ եմ վերադառնալ բանակ և հարկ եղած դեպքում կռվել Ռուսաստանի դեմ. արքայազն Հարի
Ամենադիտված