«Ադրբեջանի ղեկավարը դեռ հետպատերազմյան էյֆորիայի մեջ է»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Eadaily.com–ը գրում է, որ Ադրբեջանի նախագահի ելույթը Ղարաբաղի երկրորդ ամենամեծ քաղաքում՝ հայկական ներկայությունից «ազատագրված» Շուշայում, վերահաստատել է տարածաշրջանում նպատակներին հասնելու համար ուժ կիրառելու տրամադրվածություն մասին և ծանր նստվածք է առաջացրել։
Հատկանշական է այն, որ այդ ելույթից մեկ շաբաթից էլ քիչ ժամանակ էր անցել Սոչիի եռակողմ հանդիպումից, որտեղ Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները համատեղ հայտարարություն էին ընդունել, որի կետերից մեկը Բաքվի և Երևանի պարտավորությունն էր զերծ մնալ ուժի կիրառումից և դրա կիրառման սպառնալիքից: Դրանից անցնում է մեկ շաբաթից էլ մի փոքր ժամանակ և ադրբեջանական պետության ղեկավարը դիմել է Հայաստանի ղեկավարությանը և հարևան հանրապետության ժողովրդին իրեն ծանոթ պատերազմական լեզվով։ Ալիևը նշել է, որ 44-օրյա պատերազմի ռազմական գործողությունների ավարտից անցած երկու տարում Ադրբեջանի զինված ուժերը միայն հզորացել են և կարող են կրկնել հարձակողական գործողությունները տարածաշրջանում։ Միաժամանակ նա հիշեցրել է հայերի պարտավորությունը «Զանգեզուրի միջանցքի» նկատմամբ և նախատել նրանց զորքերը «ադրբեջանական տարածքից» դեռ դուրս չբերելու համար։ Դրա տակ, իհարկե, նա նկատի է ունեցել Լեռնային Ղարաբաղը, ավելի ճիշտ այն, ինչ մնացել է այդ չճանաչված հանրապետությունից 2020 թվականի աշնանային պատերազմից հետո։
Ղարաբաղյան հակամարտության տարածաշրջանում ռուսական խաղաղապահ առաքելության հնարավոր երկարաձգման վերաբերյալ Ադրբեջանի նախագահը թափանցիկ ակնարկել է, որ իրավիճակի զարգացման նման սցենար չի տեսնում և մնում է այն կարծիքին, որ ամեն ինչ կսահմանափակվի «Ադրբեջանի տարածքում» ռուս խաղաղապահների «ժամանակավոր տեղակայման» առաջին հնգամյա ժամկետով։ «Ղարաբաղը մեր հողն է: Այնտեղ ժամանակավորապես տեղակայված են ռուս խաղաղապահները, 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի հայտարարության մեջ նշվում է նրանց գտնվելու ժամկետը, և եթե նրանք (հայերը) հույսը դնեն ինչ որ մեկի վրա, նորից կբախվեն ողբերգության»,– Շուշայում իր ելույթի ժամանակ հայտարարել է Ալիևը:
Ելույթում եղել են նաև թափանցիկ ակնարկներ ուղղված Հայաստանի որոշ «հովանավորներին», որոնց շարքում, ինչպես կարելի է հանգիստ ենթադրել, հաստատապես Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնն է։ Անցյալ ամիս Ալիևը բառացիորեն նկատողություն էր արել իր ֆրանսիացի գործընկերոջը, ով ավելի վաղ հրապարակավ հայտարարել էր, որ Ֆրանսիան երբեք Հայաստանին դժվարությունների մեջ չի թողնի։ Սա հիշեցնում է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հայտարարությունները, ով նույնքան կոշտ է իր դատողություններում, երբ խոսքը վերաբերում է օտար երկրների առանձին ղեկավարների «անարժան» պահվածքին։
Օրինակ, այս տարվա սկզբին Թուրքիայի ղեկավարը հրապարակավ հայտարարել է, որ Հունաստանի վարչապետ Կիրիակոս Միցոտակիսն իր համար «այլևս գոյություն չունի»:
Սոչիում Անդրկովկասի ամենամեծ հանրապետության ղեկավարը Վլադիմիր Պուտինին ասել է, որ «ղարաբաղյան հակամարտությունն արդեն պատմություն է», և գործնականում այդ հարցով քննարկելու ոչինչ չկա։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ռուս խաղաղապահների մանդատը ևս հինգ տարով կամ առավել տպավորիչ ժամկետով երկարացնելու առաջարկին Ադրբեջանի նախագահը պատասխանել է նույն կատեգորիկ ոճով, թեև ոչ տեսախցիկների առջև, այլ եռակողմ բանակցությունների փակ հատվածում:
Ինչ վերաբերում է իր հովանավորին, ապա բուն Ադրբեջանում նա ներկայացվում է չափազանց անկեղծ, առանց որևէ երկիմաստության։ Դա Թուրքիան է։ Նրա ներդրումը երկու տարի առաջ Ղարաբաղում 44-օրյա դիմակայության Բաքվի հաղթական ելքի մեջ շատ առումներով վճռորոշ է եղել՝ հաշվի առնելով Ադրբեջանին մատակարարված հարյուրավոր հարվածային անօդաչու թռչող սարքերը և մոտ երկու հազար սիրիացի վարձկաններին, որոնք տեղափոխվել են ղարաբաղյան ճակատ որպես թնդանոթի միս: Եվ այդ ամենը կասկածից վեր է:
Ալիևը չի մոռացել ապտակել ոչ միայն Մակրոնին, այլ նաև իր հարավային հարևանին: Իրանը դա ստացել է նրանից, քանի որ շիա տերությունը իր հյուսիսային սահմաններում լայնածավալ զորավարժություններ է անցկացնում և Անդրկովկասյան ուղղությամբ ամեն կերպ ցուցադրում է Ֆրանսիայի նման վարքագիծ, այսինքն նա ևս հայտարարում է, որ Երևանին չի թողնի դժվարությունների մեջ։ Ավելի վաղ հայկական փորձագիտական շրջանակներում լուրեր էին շրջանառվում, որ իրանցիներն առաջարկել են Փաշինյանին Իսլամական Հանրապետության զորքերը տեղակայել հայկական Սյունիքում, որտեղով Բաքուն և Անկարան ճեղքում են «Զանգեզուրի միջանցքը», որպեսզի լուծեն իրենց պատմական խնդիրը՝ փակել Թուրանի աղեղը Ստամբուլից մինչև չինական Սինցզյան: Երևանը մերժել է Թեհրանի նախաձեռնությունը պատճառաբանելով, որ Մոսկվան կարող է դա չհասկանալ։ Եվ միանգամայն ակնհայտ կլինի նաև Հայաստանի արևմտյան գործընկերների բացասական արձագանքը։ Ալիևը չէր կարող անտեղյակ չլինել Փաշինյանին ուղղված Իրանի առատաձեռն առաջարկից, և այդ պատճառով էլ Ադրբեջանի մայրաքաղաքից հնչել են ամենակոշտ կշտամբանքներ միախառնված Թեհրանի հասցեին հնչող սպառնալիքներով։
Իհարկե, կարելի է հանգիստ լողալ հաղթողի դափնիների վրա։ Բայց դա չի կարող անվերջ շարունակվել, առավել ևս, երբ չափից դուրս մեծամտության և սեփական անսխալականության հանդեպ հավատի նման հոսք է բխում հարևան տերությունների նկատմամբ։ Նավթ ու գազ ունեցող Ադրբեջանը, որը շարունակում է մնալ հետպատերազմյան էյֆորիայի մեջ, ունի քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական և էթնոդավանանքային բնույթի բազմաթիվ ներքին խնդիրներ։ Հաղթանակը պատերազմում խլացրել է այդ խնդիրների նախկին սրությունը, հետին պլան մղել դրանց։ Այնուամենայնիվ, ոչ ոք ապահովագրված չէ խնդիրների արդիականացումից, և դա հատկապես Ադրբեջանի ղեկավարի ռազմատենչ տոնայնության ֆոնին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
