Անդրկովկաս. հայ-ադրբեջանական բանակցությունների մասին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
sevastopol.su–ն գրում է, որ Լեռնային Ղարաբաղը տարածք է, որտեղ ամեն ինչ երևում է իր իրական լույսի ներքո։ Մեկ պարզ պատճառով. նրանց ֆիզիկական գոյատևումը կախված է տրվող գնահատականների սթափությունից:
Այդուհանդերձ, Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների շուրջ տարաբնույթ գործունեությունը շարունակվում է։
Շարունակելով Արևմուտքի հովանու ներքո Պրահայում վերջին բանակցությունների թեման կարելի է նշել, որ շատերի համար արևմտյան միջնորդությունն անկեղծորեն տարակուսանք է առաջացնում, քանի որ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի արդյունքներից հետո հենց Ռուսաստանն է հանդես եկել որպես խաղաղության գործընթացի հիմնական մոդերատոր, և ամենևին էլ ոչ Ամերիկան կամ ԵՄ-ն։
Եվ հենց Ռուսաստանն է հակամարտության անմիջական մասնակիցների հետ միասին հրադադարի համաձայնագրի ստորագրողներից մեկը։ Էլ չենք խոսում այն մասին, որ այդ պայմանագրով ռուս խաղաղապահներ են մտցվել Արցախի տարածք։
Սակայն երկու տարվա ընթացքում իրավիճակը զգալիորեն փոխվել է։ Վաշինգտոնում հաճախակի են լինում երեւանցի պաշտոնյաները, և առաջին հերթին Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավարը, խորհրդարանի ղեկավարը, տարբեր նախարարներ ու պատգամավորներ։
Իր հերթին, ԿՀՎ ղեկավարները և շատ օդիոզ Ազգային Ժողովրդավարության հիմնադրամը*, որը Ռուսաստանում անցանկալի է ճանաչվել դիվերսիոն գործունեության համար, լինում են Հայաստանում։ Բանն այդքանով չի սահմանափակվում. Հայաստանի կառավարությունը համագործակցության պայմանագիր է կնքել մեկ այլ օդիոզ կառույցի՝ Միջազգային զարգացման ամերիկյան գործակալության (USAID) հետ, որին նույնպես վտարել են Ռուսաստանից։ Նրանք առատաձեռնորեն Հայաստանին 120 մլն դոլար են հատկացվել «ժողովրդավարական արժեքների ամրապնդման» նպատակով։
Բացի այդ, իմաստ ունի հիշել, որ պարոն Փաշինյանը միանգամայն անսկզբունք քաղաքական գործիչ է, որը մշտապես ձգտում է նստել միանգամից առավելագույն թվով աթոռների վրա։ Նա անընդհատ փորձում է սիրախաղ անել Ռուսաստանի, Եվրամիության, ԱՄՆ-ի, Իրանի և նույնիսկ Վրաստանի հետ միաժամանակ։ Հինգ տարի առաջ, մինչ իշխանության գալը, պարոն Փաշինյանը, լինելով պատգամավոր, հանդես էր գալիս ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու օգտին։
Միաժամանակ, երբ մեկ ամիս առաջ հայ-ադրբեջանական սահմանին արդեն որերորդ անգամ սրվեց ռազմական առճակատումը, պարոն Փաշինյանի կողմից վերահսկվող Հայաստանի Ազգային ժողովը կոչով դիմեց հատուկ ՀԱՊԿ-ին պահանջելով ապահովել երկրի անձեռնմխելիությունը և տարածքային ամբողջականությունը։ Նրանք փաստորեն պահանջում էին, որ Ռուսաստանը հակամարտություն մեջ մտնի Հայաստանի կողմից ընդդեմ Ադրբեջանի, որը փաստացի նշանակում է Թուրքիայի դեմ։ Այնուամենայնիվ, Մոսկվան չեզոք մնաց հայտարարելով, որ ցանկանում է համագործակցել երկու կողմերի հետ հնարավորինս արագ իրավիճակը լիցքաթափելու համար։ Եվ պարզվեց, որ դա ավելին էր, քան պարզապես խոսքեր:
Հավանաբար դրա արդյունքում Երևանը, որը չկարողացավ սադրել Մոսկվային հիմարությունների, որոշեց հայացքն ուղղել դեպի Վաշինգտոն ու Բրյուսել, որոնք նրան ինչ որ աջակցություն են առաջարկում։ Ռուսաստանի դիրքորոշման խոցելիությունը հենց նրանում է, որ նա հակամարտությունում ոչ մեկի կողմը չի բռնել, չնայած կողմերից մեկը ֆորմալ առումով դաշնակիցն է ՀԱՊԿ-ում, իսկ հակառակ կողմը, ընդհակառակը, ՆԱՏՕ-ի երկրներից մեկի դաշնակիցն է։ Այնուամենայնիվ, դա միայն առաջին հայացքից է այդպես: Իրականում ամեն ինչ այնքան էլ պարզ չէ։ Ռուսաստանը շահագրգռված է հենց «հաշտարարի» դիրքով։ Նրա ուղղակիորեն հակամարտության մեջ ներքաշելը տարածաշրջանային պարտություն է: Հենց դա է հիմնականում հրահրվում է Փաշինյանի ռեժիմի կողմից (ահա այդպիսի «դաշնակից», ասելու բան չկա):
Նրա գործողությունների պատճառով է, որ Մոսկվայի ազդեցությունը տարածաշրջանում թուլանում է։ Եվ հենց դրան էր ուղղված Պրահայի բանակցությունները, որոնք, սակայն, ոչ մի կոնկրետ բանի չհանգեցրին։ Ու չէին էլ կարող հանգեցնել։ Միայն ափսոս, որ հենց Հայաստանի համար այդ խաղերը կարող են վատ ավարտ ունենալ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
