Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ավստրալիական գարեջուր
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Ավստրալիայում բնակություն հաստատելուց հետո առաջին տասնամյակներում վերաբնակիչները նախընտրում էին ռոմ խմել: Եվ բան այն է, որ նրանք այլընտրանք չունեին։ Գարեջրի այն փոքր առաքումները, որոնք լինում էին դրսից, չարժե հաշվի առնել։ Մնում է միայն կռահել, թե ինչ որակի էր դառնում նավախցում ամիսներով օրորովող չպաստերիզացված այդ գարեջուրը։ Այնուամենայնիվ, Բրիտանական կայսրության այդ գաղութը երկար ժամանակով չի մնացել առանց սեփական փրփուրուն ըմպելիքի:
Այն ժամանակ, երբ Թոմաս Կուպերը որոշում է եփել իր սեփական գարեջուրը, իսկ դա 1862 թվականին էր, ամբողջ Հարավային Ավստրալիայում ընդամենը երեք գարեջրի գործարան կար: Դրանցից երկուսը բացվել էին մայրցամաքում դեռ 1837-38 թվականներին, մեկ այլ գարեջրի գործարան՝ Cascade-ն, գտնվում էր Թասմանիա կղզում: Ինքը՝ Թոմաս Կուպերը, ով վաճառական և ֆերմեր էր, ի սկզբանե ցանկանում էր պարզապես տոնիկ ըմպելիք պատրաստել իր և իր կնոջ համար: Ստացված տնական գարեջուրը նրանց սրտով է ստացվել, և Թոմասը առանց երկու անգամ մտածելու որոշել է իր հողում փոքրիկ գարեջրի գործարան կառուցել։ Նրա նպատակը ոչ այլ ինչ էր, քան ներկրվող գարեջրի հետ մրցակցելը։
Պետք է ասել, որ Թոմասը բացել էր իր բիզնեսը հենց այն պահին, երբ Ավստրալիայում սկսվել էր գարեջրային բումը։ Եղել են ավելի քան բավարար մրցակիցներ, բայց Կուպերի նվիրվածությունը եվրոպական ավանդական բաղադրատոմսերին հաջողություն է ապահովել նրան, աստիճանաբար նրա գարեջուրը դարձել է հանրաճանաչ: Մի անգամ Թոմասը եղբորն ուղղված նամակում բացահայտել է իր հաջողության գաղտնիքը: Ըստ նրա իր գարեջուրը բացի ջրից, ածիկից և գայլուկից ուրիշ ոչինչ չի պարունակում, մինչդեռ մյուս գարեջրագործները գարեջուր ստանալու համար մեծ քանակությամբ շաքար են օգտագործում։
Թոմասի գարեջրի ժողովրդականությունը տարածվում է ամբողջ մայրցամաքում և 1870-ականների վերջին նա որոշում է վերջնականապես դառնալ գարեջուր արտադրող: Արդեն 1881 թվականին նրա փոքրիկ գործարանը տեղափոխվում է ավելի ընդարձակ տարածքներ, և խմիչքի ժողովրդականությունը շարունակում է աճել։ 1897 թվականին Թոմաս Կուպերը մահանում է, և ընտանեկան բիզնեսն ընկնում է նրա որդիների ձեռքը։ Կուպեր եղբայրները միայն չորս տարի են բիզնեսով հանգիստ զբաղվելու հնարավորություն ունեցել։ 1901 թվականին ընդունվել է «վայրի» ակցիզային օրենքը, որը Ավստրալիայում ալկոհոլ արտադրող շատ ձեռնարկատերերի հասցրել է սնանկացման եզրին։ Լինելով փոքր գարեջրի գործարան (տարեկան 30 հազար լիտրից պակաս) Coopers-ը ստիպված էր գանձարան վճարել շահույթի մինչև 60%-ը։ Հարկային բեռը նվազեցնելու համար եղբայրները որոշում են մեծացնել արտադրությունը, չնայած իրացում դեռ չկար։ Coopers գարեջուրը անգամ վաճառվում էր զեղչված գնով ողջ հարավային ափին, բայց դա էլ չէր փրկում իրավիճակը։
Եղբայրները պատրաստվել են վաճառել ընտանեկան բիզնեսը, երբ ելք են գտել ծանր վիճակից դուրս գալու։ 1905 թվականին նրանց հաջողվել է պայմանավորվել հյուրանոցներին գարեջրի մատակարարման շուրջ։ Դա այն է, ինչը թույլ է տվել ընկերությանը գոյատևել հաջորդ տասնամյակներում։ Իր հեռավորության պատճառով Ավստրալիան գրեթե չի զգացել համաշխարհային պատերազմների սարսափը, և գարեջրագործներն իրենց բավականին հանգիստ են զգացել։ Հետևաբար, այդ և հետագա տարիների ընթացքում Coopers-ը հաջողությամբ զարգացել է դառնալով տեղական շուկայում նշանակալի խաղացող, բայց միևնույն ժամանակ մնալով ընտանեկան բիզնեսի մակարդակին։
Կ.Խաչիկյան
