Լեռնային Հայաստանում. Աստվածածին վանքը և Արագածոտնի մարզի տեսարժան վայրերը

Federalcity.ru-ն գրում է, որ Աստվածածին վանքը ներառված չէ Հայաստան ժամանած զբոսաշրջիկների պարտադիր ծրագրում: Այդ ցանկում կան բազմաթիվ այլ եկեղեցիներ և վանքեր: Սակայն մեր վարորդ ու էքսկուրսավար Հայկը հինավուրց հայկական հողում գտնվելու վերջին օրը առաջարկեց գնալ գյուղ, որը սովորաբար շրջանցվում է զբոսաշրջային երթուղիներով։

Մեր ճանապարհն անցնում էր Արագածոտնի մարզով, որի տարածքում կան բազմաթիվ տեսարժան վայրեր, հուշարձաններ և տաճարներ։ Քշում ենք Երևանից դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Ապարան տանող մայրուղով։

Ճանապարհից աջ՝ Արագած լեռան արևմտյան լանջին, Արտաշավան գյուղի ելքի մոտ կա հայոց գրերի հուշարձան։ Քանդակագործական խումբը գտնվում է անմիջապես բաց երկնքի տակ և ներառում է 39 տարր, որոնք կրկնում են հայոց այբուբենի տառերի ձևը։ Գրեթե մարդկային հասակի հասնող տառերի ֆիգուրները փորագրված են տարբեր երանգների տեղական տուֆից՝ վարդագույն, նարնջագույն, մոխրագույն, սև։

Պարտադիր զննելուց ու լուսանկարելուց հետո մենք ավելի հեռուն ենք գնում, և շուտով լեռան ստորոտում մեր աչքերին հայտնվում է մի հսկայական խաչ։ Կառույցը բաղկացած է խոռոչավոր խողովակներից, և քամոտ եղանակին կառույցի մասերը հնչում են որպես երգեհոն։

Խաչը կոչվում է Սուրբ Խաչ, այն իր համամասնություններով սուրբ նշանակություն ունի, կառույցի բարձրությունը Հիսուս Քրիստոսի երկրային տարիների թվով է՝ 33 մետր է, իսկ պատվանդանը՝ 301 սանտիմետր է, քանի որ 301 թվականին է Հայաստանն ընդունել քրիստոնեությունը։ Ամեն տարի Սուրբ Խաչին ավելացվում է մեկ խաչ: Հուշարձանի բացման ժամանակ (2012 թ. հոկտեմբեր) այն բաղկացած էր 1712 փոքր խաչերից, այսինքն՝ քրիստոնյա Հայաստանի դարաշրջանից։ Սուրբ Խաչը գտնվում է Արարատ, Արագած և Արա լեռների միջև ընկած եռանկյունու մեջ և տեսանելի է շատ կիլոմետրերի վրա։ Մենք թողնում ենք խաչն ու հայտնագործության զոհասեղանը և գնում ավելի հեռու՝ Քասախ գետի հովիտ։

Այստեղ, Երնջատափ գյուղից ոչ հեռու, բարձր գետի ափին կանգնած է վաղ միջնադարյան Աստվածածին վանքը, որի կառուցման սկիզբը թվագրվում է 5-րդ դարով։

Եկեղեցու ներսում կա 1244 թվականի արձանագրություն, որտեղ ասվում է, որ տաճարը կառուցողները եղել են իշխան Վաչուտյանը կնոջ՝ Խորիշախի հետ։ Հարավարևմտյան առանձին սյան վրա պահպանվել է մի արձանագրություն, ըստ որի ճարտարապետի անունը Հովհաննես է։ Բակում պահպանվել են բերդի պարսպի ավերակներ, 12-15-րդ դարերի խաչքարեր, տապանաքարեր։ Որպես դամբարան է ծառայել 13-րդ դարի փոքրիկ մատուռը՝ խաչքարերով։ Բլրի տակ, որի վրա բարձրանում է Աստվածածին վանքը, հոսում է պարզ լեռնային գետ, որի մեջ կարելի է ապահով լվանալ մրգերը։ Քասախ գետի հովիտն ինքնին շատ գեղատեսիլ է և գրավում է ոչ միայն զբոսաշրջիկներին, այլ նաև տեղի բնակիչներին: Սարեր, գետ և միջնադարյան տաճար, որը կարծես այս դարչնագույն-կարմիր ժայռերի բնական շարունակությունն է, հավերժության և հավերժի մասին մտքեր են արթնացնում:

Այդպիսին են նրանք՝ Հայաստանի լեռները։ Թվում է, թե դրախտն այստեղ հատկապես մոտ է։

Նյութը հրապարակման պատրասատեց Կամո Խաչիկյանը