Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ… գիպսաստվարաթուղթ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Խոսելով գիպսաստվարաթղթի՝ գիպսակարդոնի, մասին, կարելի է հիշել նրա հիմնական բաղադրիչի` գիպսի պատմությանը: Այդ շինանյութը օգտագործվել է դեռևս 5 հազարամյակ առաջ Եգիպտոսում: Այն օգտագործվել է պատերը հարդարելու ապա ներկելու նյութ: Այդ դեպքում ինչո՞ւ է այսքան տարիներ անց գիպսը դեռևս օգտագործվում է որպես շինանյութ: Բանն այն է, որ գիպսը ջրի հետ խառնելուց հետո խառնուրդին կարելի է տալ բացարձակապես ցանկացած ձև և, որը արագ չորանում է: Գիպսի այդ հատկությունը օգտագործվել է ինչպես հին եգիպտացիների կողմից այնպես էլ ներկայումս օգտագործվում է ժամանակակից շինարարների կողմից: Գիպսը օգտագործվել է ինչպես որպես սվաղ, այնպես էլ քանդակման հիմնական նյութ: Գիպսաստվարաթղթի պատմությունը սկսվել է միայն 19-րդ դարի վերջերին, երբ Ավգուստինն Սակկետը արտոնագրել է մի մեքենա, որը արտադրում է գիպսաստվարաթղթե թերթեր:
Գիպսաստվարաթուղթը իրենից ներկայացրել է ստվարաթղթի մի քանի շերտեր, որոնք սոսնձված են գիպսով: Մեկ թերթիկի հաստությունը 0,5 սանտիմետր է: Նոր հայտնագործված «շինարարական տախտակը» մի շարք առավելություններ է ունեցել: Դրա օգնությամբ հնարավոր է եղել ստեղծել բացարձակապես հարթ մակերես, որի կարիքը չունի ծեփոնման կամ սվաղի: Գիպսաստվարաթուղթից պատրաստված պատը պատրաստ է եղել նկարելու կամ պաստառապատելու համար: Բացի այդ, նոր նյութն օժտված է եղել հակահրդեհային հատկությամբ, և ամենակարևորը, որ շատ հարմար ու հեշտ է աշխատել նման շինանյութով: Ժամանակի ընթացքում գիպսաստվարաթուղթի արտադրության տեխնոլոգիան փոփոխությունների է ենթարկվել: Այն տեսքով, որով այդ նյութը այսօր ծանոթ է մեզ հայտնվել է 20-րդ դարի սկզբին: Ոչ թե հինգ, այլ երկու շերտերից գիպսաստվարաթուղթ պատրաստելու գաղափարը պատկանում է Ստեֆան Քելլիին: Նման շինանյութ ստանալու այս մեթոդը որոշ չափով պարզեցրել է արտադրական գործընթացը: Իսկ ամերիկացի ինժեներ Քլարենս Ուստմանը առաջարկել է փակել պատրաստի գիպսաստվարաթղթի եզրերը: Ժամանակակից արտադրողները արտադրում են 2,5-ից գրեթե 5 մետր երկարությամբ, և մոտավորապես 1,2 - 1,3 մետր լայնությամբ գիպսաստվարաթղթեր: Դրանց հաստությունը տատանվում է 0,8-ից 2,5 սմ-ի սահմաններում: Արտադրության համար օգտագործվում են կոմպոզիտային նյութեր, ինչը հնարավորություն է տալիս բարելավել այնպիսի ցուցանիշներ, ինչպիսիք են հրդեհակայունությունը, խտությունը և պնդությունը: Բացի դա գիպսաստվարաթուղթը համարվում է բացարձակապես ոչ տոքսիկ նյութ: Այն պատրաստվում է էկոլոգիապես մաքուր բաղադրիչներից և չունի տհաճ հոտ: Նրա հատկություններից ևս մեկը խոնավությունը կլանելու ունակությունն է, կամ հակառակը օդը խոնավացնելը՝ կախված օդի խոնավությունից: Եվ բացարձակապես եզակի է գիպսաստվարաթղթի թթվայնության մակարդակը, որը համընկնում է մարդու մարմնի թթվայնության հետ: Այդ առանձնահատկությունը թույլ է տալիս գիպսաստվարաթուղթ օգտագործել ինչպես սովորական, այնպես էլ բժշկական կամ այլ հատուկ սենյակներում: Կարելի է ասել, որ այս շինանյութը օգտագործվում է գրեթե ամենուր: Այն ունակ է հավասարեցնել ցանկացած մակերևույթ, թաքցնել կոմունիկացիոն գծերը, ստեղծել գեղեցիկ դեկորացիա և այլն: Այն թեթև է, և հետևաբար ակտիվորեն օգտագործվում է երկնաքերերի կառուցման մեջ, որտեղ նյութի ծանրությունը մեծ դեր է խաղում: Աշխարհի շինարարներն ու դեկորատորները սիրում են այս նյութը իր ճկուն հատկությունների համար: Գոյություն ունեն գիպսաստվարաթղթի երկու հիմնական տեսակներ: Առաջինը խոնավության նկատմամբ դիմացկուն է, և օգտագործվում է խոնավ օդ ունեցող շենքերում և սենյակներում, մասնավորապես՝ բաղնիքում, զուգարանում, խոհանոցում, լողավազանում և այլն: Երկրորդ տեսակը հրակայուն գիպսաստվարաթուղթ է: Այն օգտագործվում է այն սենյակներում, որտեղ հրդեհի մեծ վտանգ կա՝ վերնահարկեր, նկուղներ, կաթսայատներ և այլն: Նայելով պատրաստի գիպսաստրավարթղի կոնստրուկցիաներին, այն կեղծ տպավորություն է ստեղծվում, որ ամեն մարդ կարող է հեշտությամբ դա անել: Այնուամենայնիվ, դա այդպես չէ: Ստեղծել բարդ կառուցվածք կամ կապակցել անկունները այնպես, որ աչքով տեսանելի թերություններ չլինեն՝ շատ դժվար է, և հետևաբար ճիշտ է, որ այդ ամենը կատարեն պրոֆեսիոնալ շինարարները:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
