Ղարաբաղը Ռուսաստանի համար կարող է դառնալ երկրորդ Կոսովո
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Pravda.ru-ն գրում է, որ Հայաստանը մինչև վերջերս կտրականապես հրաժարվում էր խաղաղության պայմանագիր կնքել Ադրբեջանի հետ առանց Ղարաբաղի կարգավիճակի խնդիրը լուծելու։ Հիմա կարծես թե Երևանը նոր պայմաններ ունի, իսկ ավելի ճիշտ ոչ մի պայման չունի։
Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը վերջերս ասել է. «Ղարաբաղի հարցը մեզ համար տարածքային խնդիր չէ, այդ առումով մեզ համար սկզբունքային նշանակություն ունեն Ղարաբաղի հայերի անվտանգությունն ու իրավունքները։ Ազգային ժողովում իր ելույթներից մեկում վարչապետ Փաշինյանը նշել է, որ կա ԼՂ հիմնահարցը հայ-ադրբեջանական հարաբերություններից տարանջատելու գաղափարը, և հիմա պետք է ակտիվորեն քննարկել այդ տարբերակը և որոշել, թե ինչպես վարվել»:
Այսինքն Հայաստանի քաղաքական ղեկավարությունը վերջնականապես որոշել է հրաժարվել այն անդրդվելի սկզբունքից, որը 30 տարի նրան խանգարել է հարաբերություններ հաստատել իր թյուրքական հարևանների՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ։
Կասկած չկա, որ հայ հասարակության մեջ նման դիրքորոշումը երկիմաստ է ընկալվելու։ «Միացում» (Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ժողովուրդների միավորում մեկ պետության մեջ) կարգախոսը երկար ժամանակ է եղել հայ հասարակության հիմնական ազգային գաղափարը։
Այո՛, ժամանակի ընթացքում այդ գաղափարի ժողովրդականությունը սկսել է մարել, և Հայաստանի նոր ղեկավարությունը՝ ի դեմս Փաշինյանի և նրա համախոհների, ոչ մի կերպ չի ձգտում թարմացնել այն։ Ավելի շուտ, ընդհակառակը, նրանք փորձում են հասարակությանը նախապատրաստել Ղարաբաղի կորստի անխուսափելիության մտքի հետ։ Այդուհանդերձ, Հայաստանում կան բազմաթիվ տաքգլուխներ, ովքեր պատրաստ են այդ դաշտում «պայքարել» պաշտոնական իշխանությունների դեմ։
Բայց դա բուն Հայաստանում է։ Իսկ ի՞նչ է սպասում ղարաբաղահայերին։
Ահա թե ինչ է ասել Արմեն Գրիգորյանն այդ մասին.
«Լեռնային Ղարաբաղի հայերի անվտանգության միջազգային երաշխիքը Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ ուժերի առկայությունն է: Մենք պետք է աշխատենք այդ երաշխիքի հետագա կատարելագործման վրա, սակայն Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի ապառազմականացումը կարևոր գաղափար է»:
Խոսքերով ամեն ինչ գեղեցիկ և վեհ է հնչում. Ռուսաստանը խաղաղության երաշխավորն է։ Բայց «պատասխանատվություն» բառի մեջ վտանգ կա։ Արդյո՞ք Ռուսաստանը հայ հասարակության աչքում կդառնա յուրօրինակ քավության նոխազ և մեղավոր անվտանգության խնդիրների համար, որոնք հեշտությամբ կարող են ծագել Ղարաբաղում։
Ղարաբաղյան գոտում անգամ ամենափոքր սադրանքը շահագրգիռ ուժերի կողմից կարող է հանգեցնել հակամարտության խաղաղ կարգավորման հարցում Ռուսաստանի դերի վարկաբեկմանը, իսկ հետո որպես տարբերակ կլինի խաղաղապահ ուժերի անդամությունը այլ պետությունների հաշվին ընդլայնելը։ Իսկ վերջում կլինի Ռուսաստանի ազդեցության կորուստը տարածաշրջանում։
Իրադարձությունների այդ վարկածը կարելի է պատկերացնել 1999 թվականին Հարավսլավիայում ռուս խաղաղապահների՝ Պրիշտինայի հայտնի հայտնվելու օրինակով։ Այն ժամանակ Ռուսաստանն առաջինն էր խաղաղապահներից, որը ժամանեց Կոսովո։ Այնքան վաղ, որ ոչ ոք նույնիսկ չէր սպասում, և թվում էր, թե Ռուսաստանը հեշտությամբ կկարողանա տապալել Կոսովոյի Սերբիայից անջատման ՆԱՏՕ-ի ծրագիրը։ Բայց Ռուսաստանը ձախողվեց: ՆԱՏՕ-ի երկրները կանխեցին ռուս խաղաղապահների համար առանձին հատվածի ստեղծումը: Պարզվեց, որ տարբեր պատճառներով անհնար է լրջորեն մեծացնել խմբավորումը, այդ թվում Ռուսաստանից տարածաշրջանի հեռավորության և հարևան երկրների թշնամական դիրքորոշման պատճառով։
Արդյունքում, ռուս դեսանտայինների սրընթաց արշավը ամիսներ անց վերածվեց ռուսական դիվանագիտության պյուրոսյան հաղթանակի։ Ռուսաստանը չկարողացավ լուծել ոչ մի աշխարհաքաղաքական խնդիր, և 2003 թվականին այդ կոնտինգենտը լքեց Կոսովոն։ Ինչպես այն ժամանակ ասաց Ռուսաստանի նախագահը, «այնտեղ մեր զորախմբի ներկայությունը, որը ոչինչ չի որոշում և չի կարող որևէ բանի վրա ազդել, անիմաստ է»։
Արդյո՞ք Ղարաբաղում ռուսական զորախումբը հիմա ինչ-որ բան կորոշի, և արդյո՞ք դա դրականորեն կազդի տարածաշրջանի իրավիճակի վրա, դրանք են առաջիկա ամիսների գլխավոր հարցերը: Չէ՞ որ Ռուսաստանի պատմության մեջ հաճախ է ստացվել, որ շատ ջանքեր են գործադրվել, մեծ զոհողություններ եղել, բայց մյուսներն են օգտագործել հաղթանակի արդյունքները։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
