Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ…Սիրամարգ գահ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Սիրամարգ գահը  Մեծ մոնղոլների ոսկե գահն է, որը 1739 թվականին է պարսից Նադիր շահի կողմից դուրս բերվել Հնդկաստանից և հետագայում ոչնչացվել:

Սիրամարգ գահը ստեղծվել է 17-րդ դարում Մոնղոլների կայսրության փադիշահ Շահ Ջահանի համար։ 1635 թվականի մարտի 12-ին, Ամանորի տոնակատարությունների ժամանակ, ավարտված գահը կանգնեցվել է Ագրայի ստորին բակի հարավային պատին: Շահ Ջահանն այնտեղ նստել է մինչև 1648 թվականի մարտի վերջը, երբ կայսերական արքունիքը տեղափոխվել է Դելլի։ Այնտեղ գահը տեղադրվել է Կարմիր բերդի մասնավոր հանդիպումների սրահում (Դիվան-ի Խաս): Հաջորդ կայսրը՝ Աուրանգզեբը (1658-1707), նույնպես օգտագործել է Սիրամարգ գահը որպես շքեղության, հարստության և իր իշխանության ուժի խորհրդանիշ։ Եվրոպացիների, մասնավորապես՝ Տավերնիեի, բնութագրումներով դա աշխարհի ամենաշքեղ գահն է եղել։ Հպատակները մոտեցել են դրան արծաթե աստիճաններով։ Գահի ոտքերը եղել են ոսկեգույն և զարդարված գոհարներով։ Հետևում բարձրացել են սիրամարգի երկու ոսկուց պատրաստված պոչեր՝ զարդարված էմալով ադամանդներով ու սուտակներով։ Սակայն մոնղոլական գեղանկարչության նմուշները վկայում են, որ ի տարբերություն Տավերնիեի նկարագրության, մոնղոլական գահը (թախտ) մեջք չի ունեցել, դրա փոխարեն եղել է բարձ (մութակ)։ Թանկարժեք քարերից պատրաստված սիրամարգերը, դատելով Շահ Ջահանի նկարիչների թողած մանրանկարներից, զարդարել են հովանոցը։

Սիրամարգ գահը (Tkht-e Taus) ստեղծվել է յոթ տարի։ Գահի մեջ տեղադրված թանկարժեք քարերից են եղել մարգարիտները, զմրուխտները, սուտակները, սպինելները, շափյուղաները և ադամանդները: Այդ քարերը նման են եղել սիրամարգի բազմագույն փետուրների՝ շրջապատված զարդանախշերով։ Սիրամարգ գահի ամենանշանավոր քարերն են եղել Շահ-Աքբար ադամանդը, Մեծ Մոնղոլ ադամանդը, Թիմուրի սուտակը, Մեծ Պլանշետ ադամանդը և Շահ ադամանդը: 1739 թվականին Նադիր շահի կողմից Դելիի գրավումից հետո գահը տարվել է Պարսկաստան, որտեղից ոսկի և թանկարժեք քարեր են հանվել, որոնց մի մասն օգտագործվել է Խաջար Ֆեթհ Ալի Շահի (1797-1834) գահը ստեղծելու համար։ Նադիր շահի մահից հետո գահը ապամոնտաժվել է, և դրա շատ մանրամասներ կորել են։ Քաջարների դինաստիան, որն Իրանում իշխանության է անցել Աֆշարիդներից հետո վերստեղծել է գահը մի քանի տարբերակներով։ Սիրամարգ գահի բոլոր տարբերակները, որոնք պահպանվել են մինչ օրս, պահվում են Թեհրանի գանձերի թանգարանում: Ներկայում գոյություն ունեցող «սիրամարգ գահերից» ամենաշքեղը պատրաստվել է 1812 թվականին Ֆեթհ Ալի շահի պատվերով։ Այն բանից հետո, երբ Մոնղոլների կայսրությունը զրկվել է իր ամենափայլուն խորհրդանիշներից մեկից, այնտեղ ստեղծվել է Սիրամարգ գահի ավելի էժան, ոճավորված պատճենը, որի վրա նստել են պետության անկման ժամանակ իրենց իշխանությունը կորցրած փադիշահները:

Դելիի կողոպուտի ժամանակ Նադիր Շահը Իրան է բերել ոչ միայն Սիրամարգ գահը, այլ նաև սիրամարգի ատրիբուտներով թանկարժեք բազմոցը։ Պարսկաստանում գահը տեսած անանուն գործակալը Սպահանում Ռուսաստանի հյուպատոս Կադուշկինին հայտնել է, որ նման առասպելական հարստությունը խելագարվելու պատճառ է: Սիրամարգ գահը ինքնին կշռել է երկու տոննա մաքուր ոսկուց մի փոքր պակաս: Միայն ոսկու մեջ տեղադրված ռուբինները, զմրուխտները և ադամանդները դուրս են բերվել 21 ուղտերի վրա դրված և կշռել են ավելի քան հինգ տոննա, մանր ադամանդները մինչև կես տոննա, իսկ մարգարիտներն ընդհանրապես չեն հաշվվել։ Հետո պարսից տիրակալը քրդերի հետ կռիվների ժամանակ կորցրել է իր բազմոցը։ Վերջինս, ամենայն հավանականությամբ, առանձնացրել է գահից և վաճառել մասերի բաժանվելով:

 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Վանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՏրանսպորտային երթևեկության վերականգնումը Ղրիմի կամրջով կտևի մոտ 2 տարի. WSJԵրևանի և Բաքվի միջև կայուն խաղաղությունը առանցքային գործոն է Հարավային Կովկասի բարգավաճման համար․ ԶախարովաՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ինԲացահայտվել է 247,100 տուփ ծխախnտային արտադրանքի անօրինական տեղափոխման դեպքԱզգերի լիգայի 2026/27 մրցաշրջանի փլեյ-օֆֆի և եզրափակիչ փուլի զույգերը հայտնի ենՈւկրաինացիները պետք է հասկանան, թե ինչ է թաքնված Արևմուտքի աջակցության հետևում. ՊուտինՍամվել Մկրտչյանը նշանակվել է ՌԴ-ում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանԲեռլինում երիտասարդությունը դուրս է եկել ցույցի՝ բnղոքելով զորակոչի դեմՎահան Հունանյանը նշանակվել է Լեհաստանում ՀՀ արտակարգ ու լիազոր դեսպանՖրանսիայի նախկին վարչապետը հայտարարել է 2027 թվականի նախագահական ընտրություններին իր մասնակցության մասինԵվրահանձնաժողովն Ուկրաինային հատկացրել է 7.9 միլիարդ եվրոՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. ԶախարովաՆոյեմբերի 21-ին երթևեկության համար ժամանակավոր փակ է լինելու Արարատի մարզի Արևշատ-Դիտակ ճանապարհըՊուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. ՄերցԹույլ տվեք չհավատալ հրաժարական տալու ազնիվ խոսքին. այդ մարդը ստախnս է. Աննա Գրիգորյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասինՏեխասյան ողբերգություն. դատարանի որոշումից ժամեր անց մայրը սպանել է 4-ամյա դստերն ու վերջ տվել իր կյանքինԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Այսշտոկ խաղՀայկական բանակում նորամուծություններ են․ ինչ է փոխվում զինծառայողների համարՄասիսում «Dodge»-ը վրաերթի է ենթարկել 2 հետիոտնի, ապա բախվել կայանված «Opel»-ինՆորվեգիան ու ՄԹ-ն պարեկային նավեր կտրամադրեն ՈւկրաինայինԵրևանում «Pitstop Burger»-ի արտադրատեսակներից մեկի արտադրությունը կասեցվել էԴավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարըՌԴ-ն զանգվածային hրթիռային hարված է հասցրել Կիևին. կան զnhեր և վիրավnրներ«Հայաստանի նորագույն պատմությունը քաղաքական առասպելներում ու խորհրդանշաններում»15 երկրի ԱԳ նախարարները ողջունել են Իսրայելի դեմ պատժամիջnցներըՏնային կալանքի տակ գտնվող ամուսինը, 5-ամյա որդու ներկայությամբ, ծեծել է կնոջը, փորձել է խեղդելՄեսսին և Պելեն՝ ցանկից դուրս. The Guardian-ը ներկայացրել է 1-ից 50 խորհրդանշական համարների լեգենդներինԳրեթե 300,000 կանադացի ստորագրել է ԱՄՆ դեսպանին երկրից վտարելու պահանջով խնդրագիրՎթար է․ ջուր չի լինելու«Հայաստանին զրկել են ՀԱՊԿ-ում քվեարկելու իրավունքից. Սպասենք հետևանքներին»Գեղարքունիքում «Mercedes Sprinter»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց, բախվել ծառերին և կողաշրջվել. կա վիրավnրՏարածաշրջանային բախումների եզրին. Արշակ Կարապետյանը՝ անվտանգության մեխանիզմների, 102-րդ ռազմաբազայի և արժանապատիվ պայքարի մասին․ «Փաստ»Տեղի է ունեցել Երևանի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու օծման հանդիսավոր արարողությունը․ պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 20)Քաղաքում առկա բոլոր խնդիրները իշխանության համակարգային տապալnւմների հետևանքն են. Տիգրան ԱբրահամյանՁյուն է տեղում, մառախուղ է․ իրավիճակը՝ ՀՀ ավտոճանապարհներինԻնչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրԲանակցությունները եղել են անկեղծ և արդյունավետ. Ուիտկոֆը` Ուկրաինայի հարցով Բեռլինում տեղի ունեցած հանդիպման մասինԵրևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվելՊակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախման հետևանքով 10 մարդ է մահшցելԳեղարքունիքի ոստիկանները թմրանյութ տեղադրելու պահին երկու տղամարդու են ձերբակալվել․ առգրավվել է 44 փաթեթ մարիխուանա«Ռեալ»-ը հայտարարել է կիսապաշտպանի հետ պայմանագրի ժամկետը երկարաձգելու մասինՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. ՊուտինՈսկու գինը սեպտեմբերի 19-ից ի վեր առաջին անգամ նվազել է՝ մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց 3 700 դոլարից ցածրԳազի գնի 10% բարձրացումը կարող է հանգեցնել 0,6% գնաճի․ ԳալստյանԹուրքիայի պատճառով հետաձգվել է Գերմանիայի ԱԳ նախարարի թռիչքը ԵրևանիցՄիջոցներ են հատկացվել TRIPP նախագծի իրականացման շրջանակում նախապատրաստական աշխատանքների համարԺամանակ առ ժամանակ սպասվում է անձրև. օդի ջերմաստիճանը 3-5 աստիճանով կնվազի«Սոցիալական փաթեթ» ծրագիրը կդադարեցվի. շահառուները կուտակված գումարները կկարողանան տնօրինել իրենց հայեցողությամբՊատրաստ եմ վերադառնալ բանակ և հարկ եղած դեպքում կռվել Ռուսաստանի դեմ. արքայազն Հարի
Ամենադիտված