Իրանը շեշտադրումներ է արել. ով Հայաստանին «կպնի» Սյունիքի համար, գործ կունենա Թեհրանի հետ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
eadaily.com-ը գրում է, որ Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Սեյյիդ Ալի Խամենեին անցած երեքշաբթի Թեհրանի իր նստավայրում ընդունել է նախ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին, ապա Ռուսաստանի պետության ղեկավար Վլադիմիր Պուտինին։ Երկու հանդիպումների ժամանակ էլ Իսլամական Հանրապետության հոգևոր առաջնորդը (ռահբար) մատնանշել է, որ շիա պետության համար անընդունելի են Իրանի և Հայաստանի միջև սահմանը փակելուն ուղղված ցանկացած գործողություն։ Ակնհայտ է, որ հիմնական ազդանշանն ուղարկվել է Անկարային և տարածաշրջանում նրա մերձավոր դաշնակից Բաքվին։ Իսկ Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ ռահբարը փաստացի հրավեր է ուղարկել Ռուսաստանին համատեղ ջանքերով կանխելու իր մատնանշած հայ-իրանական սահմանի արգելափակումը։ «Այս սահմանը երկար տարիներ միջանցք է եղել»,- շեշտել է Խամենեին ընդունելով Էրդողանին։
Իրանի պետության ղեկավարի ուղերձը հետաքրքրել և միևնույն ժամանակ ոգեշնչել է հայ քաղաքական գործիչներին ու փորձագետներին, քանի որ 2020 թվականի Ղարաբաղում տեղի ունեցած 44-օրյա պատերազմից հետո, նոր ստատուս-քվոյի պայմաններում երկիրը գտնվում է ծանր վիճակում:
«Իրանը, ըստ էության, արձագանքել է թուրքական հայտարարություններին կամ թուրքական մեկնաբանություններին, որոնք վերաբերում են այսպես կոչված Զանգեզուրի միջանցքի իրենց ընկալմանը,- ասել է քաղաքագետ Արեգ Քոչինյանը, - վերջին անգամ Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն է անդրադարձավ «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցին, և կրկին կոչ արել Երևանին բացել այն Բաքվի պայմաններով։ Ադրբեջանը ձգտում է տրանսպորտային կապ ապահովել Նախիջևանի անկլավի հետ հայկական տարածքով այնպիսի ռեժիմով, ինչպիսին ներկայումս գործում է Լաչինի միջանցքի հետ կապված. քաղաքացիներն ու ապրանքները շարժվում են այս միջանցքով առանց ստուգման, մաքսային ընթացակարգերի և տուրքերի։ Բաքուն նույն արտատարածքայինությունն է ցանկանում Զանգեզուրի միջանցքի համար, ինչին կտրականապես դեմ է Երևանը»։
Հայ-իրանական սահմանը Իրանի համար տնտեսական և անվտանգության մեծ նշանակություն ունի, նշել է Քոչինյանը հավելելով, որ այնուամենայնիվ Թեհրանը խնդրահարույց չի համարում ճանապարհների ապաշրջափակումը, և նրա մտահոգությունը վերաբերում է միայն հարևան երկրի ինքնիշխանությունը ոտնահարող «միջանցքի արտատարածքայինության սկզբունքը»:
«Չեմ կարծում, որ Իրանը միջանցքի հետ կապված շատ լուրջ խնդիր ունի, եթե այդ միջանցքը չի պարունակում արտատարածքայինության սկզբունք և ոչ մի կերպ չի սպառնում Իրանի հայկական Սյունիքով դեպի Սև ծով տանող ճանապարհին։ Սա, ըստ էության, Իրանի պատասխանն է իր շահերի գոտում անցնող ճանապարհի ապագայի վերաբերյալ»,- կարծիք է հայտնել Քոչինյանը:
Նշենք, որ Այաթոլլահ Խամենեիի հայտարարությունը շատ ավելին է, քան Թեհրանի համար հետպատերազմյան տարածաշրջանում Ադրբեջանի կողմից որևէ միակողմանի գործողությունների անընդունելիությունը միջպետական մայրուղիներում տրանսպորտային շրջափակումներ իրականացնելու առումով։ Իրանը փաստացի ազդանշան է ուղարկել Թուրքիային և նրա «կրտսեր եղբորը», որ հայկական Սյունիքի նկատմամբ ցանկացած ոտնձգություն իր կողմից կդիտվի որպես սպառնալիք իր ազգային անվտանգությանը։ Քաղաքական ամենաբարձր մակարդակով Իրանի ղեկավարությունը նաև ՆԱՏՕ-ի մերձավորարևելյան անդամի և Անդրկովկասի ամենամեծ հանրապետության ուշադրությունն է հրավիրել այն, որ տարածաշրջանում Հայաստանի ռազմաքաղաքական դիրքերի հետագա վատթարացումն անընդունելի է, քանի որ դա կդիտվի որպես ուղղակի վնաս նույն Իրանի ազգային անվտանգությանը։ Պարզ ասած, ով այսուհետ Սյունիքի համար «կպնի» Հայաստանին, գործ կունենա ոչ միայն Ռուսաստանի, այլ նաև Իրանի հետ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյան
