Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ…երաժշտական գործիք գուսլիներ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Շատ պատմաբաններ համաձայն են այն կարծիքին, որ գուսլիները սլավոնական ծագում ունեն: Նրանց անունն ասոցացվում է աղեղնալարի հետ, որը հին սլավոնները անվանում էին «գուսլա», և որը խփելիս արձակում էր հնչեղ ձայն: Նման օրինակով ստացվել է ամենապարզ երաժշտական գործիքը, որը դարերի ընթացքում բարելավվել է և, ի վերջո, վերածվել է յուրօրինակ հնչյուններ արձակող երաժշտական գործիքի:
Օրինակ Վելիկի Նովգորոդում հնէաբանները գտել են փայտից պատրաստված գուսլիներ՝ ցնցող հեթանոսական զարդանախշերով: Մեկ այլ գտածո գործիքի երկարությունը ընդամենը 37 սմ էր, և այն զարդարված է սրբազան խաղողի որթի փորագրություններով և նկարազարդումներով:


Գուսլիների մասին առաջին հիշատակությունները թվագրվում են 6-րդ դարով: Դրանք սլավոնների մասին պատմող հունական ձեռագրերում են: Բայց բուն Հունաստանում այդ գործիքը կոչվել է այլ կերպ՝ կիֆարա կամ պսալտերիմ: Վերջինս հաճախ է օգտագործվել աստվածային ծիսակատարությունների ժամանակ:


Գուսլիների նման երաժշտական գործիքներ ունեցել են տարբեր ժողովուրդներ և այն  նրանք անվանել են տարբեր կերպ: Ֆինլանդիայում դա եղել է կանտելեն, Իրանում և Թուրքիայում կանունը, Գերմանիայում ցիտրան, Չինաստանում գուցինը, Հունաստանում քնարը, Իտալիայում տավիղը, Հայաստանում քանոնը և այլն: Հետաքրքիր է այն, որ հիմնականում ամեն երկրում այդ գործիքի անվանումը գալիս է «շչալ» և «բվվալ» բառերից: Եվ դա միանգամայն տրամաբանական է, քանի որ գուսլիների ձայնը նման է բվվոցի:


Գուսլիները Ռուսաստանում չափազանց սիրված են եղել: Յուրաքանչյուր էպիկական հերոս կարողացել է նվագել դրա վրա՝ Սադկոն, Դոբրինյա Նիկիտիչը, Ալյոշա Պոպովիչը և այլն: Գուսլիները եղել են սկոմորոխների՝ թափառական երաժիշտների, հուսալի ուղեկիցները: Այդ երաժշտական ​​գործիքով նվագել են ինչպես թագավորների այնպես էլ հասարակ ժողովրդի համար: 17-րդ դարի կեսերին դժվար ժամանակներ
են եկել սկամորոխների համար, քանի որ նրանց հաճախ ծաղրում էր թագավորական ազնվականությանը և եկեղեցական հեղինակությանը: Նրանց սկսել է սպառնալ մահապատիժ կամ աքսոր, իսկ երաժշտական գործիքները, ներառյալ գուսլիները, սկսել են ոչնչացնել որպես սատանայական իրեր:


Գուսլյարի՝ գուսլիներ նվագողի, կերպարը սլավոնական բանահյուսության և գրականության մեջ եղել է երկիմաստ: Մի կողմից, գուսլյարը կարող էր պարզապես զվարճացնել ժողովրդին, իսկ մյուս կողմից, շփվել այլ աշխարհի հետ և գաղտնի գիտելիքներ ունենալ: Այդ ամենի շուրջ կան շատ գաղտնիքներ և
խորհուրդներ, ուստի դա շատ հետաքրքիր թեմա է: Ժամանակակից աշխարհում ոչ ոք գուսլիները չի կապում հեթանոսության հետ: Եվ եկեղեցին ևս ինքնին դեմ չէ այդ գործիքին:

Գուսլիները երկար ճանապարհ են անցել և գոյատևել մինչ օրս: Եղել են քաղաքականության, հասարակության, հավատքի փոփոխություններ, բայց այդ գործիքը գոյատևել է և կարողացել մնալ պահանջարկված: Այժմ գրեթե յուրաքանչյուր սլավոնական ժողովրդական նվագախումբ ունի այդ երաժշտական ​​գործիքը: Գուսլիները ստեղծում են անմոռանալի երաժշտություն իր հնագույն ձայնով և նվագելու պարզությամբ: Այն ունի հատուկ սլավոնական համ ու հոտ:


Չնայած այն փաստին, որ գուսլիները ներկայումս տարածված են մարդկանց շրջանում, դրանք սովորաբար պատրաստվում են փոքր արհեստանոցներում: Դրա շնորհիվ գրեթե յուրաքանչյուր գործիք անհատական ​​և եզակի ստեղծագործական նմուշ է:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Մի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենԵս տեղափոխվում եմ Հայաստան. Դենիս Ջորկաեֆը առաջադրվել է որպես ՀՖՖ նախագահի թեկնածուԼևոն Աբրահամյանն ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահՁախ ոտքից են վեր կացել. Զախարովայի կոշտ արձագանքը ԵվրոպայինՀրդեհ է բռնկվել Վանաձորի Բազում թաղամասում, տեղում աշխատում են հրշեջներըՖուտբոլի Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի 14-րդ տուրում «Ուրարտուն» հաղթեց «Սյունիքին»Հունաստանի Ակրոպոլիսի թանգարանում բացվել է հին Հայաստանին նվիրված բացառիկ ցուցահանդեսԻՀՊԿ-ն հայտնել է Հորմուզի նեղուցի մոտակայքում 58-րդ ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ-ը խոցելու մասինՍպերցյանը վնասվածքից հետո վերադարձել է մարզադաշտ և հաղթել Ռոնալդուի ակումբի դեմ խաղումԹեհրանը ներկայացրել է իր ստորգետնյա «հրթիռային քաղաքը»Դանիան ԵՄ-ին առաջարկել է դադարեցնել Ռուսաստանի քաղաքացիներին զբոսաշրջային վիզաների տրամադրումըԻՀՊԿ գլխավոր հրամանատարը այցելել է կորպուսի նոր ստորգետնյա հրթիռային քաղաքը13-ամյա աղջիկ էր կյանքից հեռացել, էներգետիներ էր խմել. ի՞նչ է հայտնիՖուտբոլի Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի 14-րդ տուրում «Ուրարտուն» հաղթեց «Սյունիքին»Դմիտրիև․ Պուտինն ու Թրամփը պաշտպանում են ավանդական քաղաքակրթական արժեքներըԻրանը ներկայացրել է ստորգետնյա «հրթիռային քաղաք»Չինաստանի հյուսիսարևմտյան մասում 5,6 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցելՆոյեմբերի 21-ը հեռուստատեսության համաշխարհային օրն էԻրանը ԱՄՆ-ի հետ հակամարտության շրջանակներում բարձրացնում է լարվածության սանդղակը՝ պատրաստվելով մեկ տասնյակից ավել խոշոր նավթատար նավերով ճեղքելու ԱՄՆ-ի շրջափակումը․ ՈսկանյանՀորմուզի նեղուցում տանկերը բախվել է ականիԴեպքի օրը տուն պետք է գար, մի օր առաջ զանգել էր մորը. Գավառում սգում են զինվորի մահըԵղվարդ քաղաքի Անդրանիկի 1-ին փողոցի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվելՏատյանա Կիմը լքել է Wildberries-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնըՇվեյցարիայում հանրաքվե կանցկացվի «Ռազմական նյութերի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու վերաբերյալՄինչև նոյեմբերի 20-ը ժամը 24։00-ն ներկայացվել է ՀՖՖ նախագահի երկու և գործադիր կոմիտեի անդամի 29 թեկնածություն․ ՀՖՖԱնկեղծ ասած՝ մեր վիճակը շատ լավ չէ․ Իրանի նախագահԱդրբեջանի Կովկասի մուսուլմանների վարչությունը մեղադրել է Երևանին սադրանքի մեջՎաղը պաշտոնապես կազդարարենք TRIPP նախագծի մեկնարկը․ վարչապետԻնդոնեզիայում 7,2 մագնիտուդով երկրաշարժ է տեղի ունեցելԻրանը լիովին պատրաստ է պшտերազմի, և եթե ԱՄՆ-ն չընդունի Թեհրանի կողմից ավելի վաղ ձևակերպված կարգավորման պայմանները. իրանցի պաշտոնյաՍպասվում է անձրև․ օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 3-5 աստիճանովԻրաքում գազատարի պայթյnւնի հետևանքով 4 մարդ է զnhվելԱՄՆ-ը պետք է փոխի իր դիրքորոշումը և հստակ մտադրություն հայտնի Իրանի հետ խաղաղության գործարք կնքելու վերաբերյալ․ ԱրաղչիՀայաստանը ցանկանում է նստել երկու աթոռի վրա«Բավարիան» մի քանի ամսով զրկվեց առաջատարից. ակումբը հայտարարություն է տարածելԲրազիլիայի հարավում փոթորկի հետևանքով զnhվել է 3 մարդ, վիրավnրվել՝ շուրջ 60 բնակիչՄեդիայից կարծիք. Ինչո՞ւ Թուրքիան չի բացի իր սահմանը Հայաստանի հետԶելենսկին վերջին շրջանում ԵՄ երկրների հետ սկսել է խոսել այնպես, կարծես դրանք իր սեփական վասալներն են. ԶախարովաԻրանի ԶՈւ-ն խnցել է ամերիկյան թվով 58-րդ MQ-9 ԱԹՍ-ն«Գյումրին մեր քաղաքն է». Նոր սկանդալ է հասունանում Հայաստանում գտնվող ռուսական ռազմաբազայի շուրջԱշխարհաքաղաքական հսկաների Շենժենի բենեֆիսն ու անկայուն աշխարհակարգի խորհրդանշական արտացոլումը. «Փաստ»Վթարային ջրանջատում Երևանի Աջափնյակ վարչական շրջանումԵս ձեռքերս լվանում եմ. Մոուրինյուն հեռացել է մամուլի ասուլիսից՝ Ռոնալդուի մասին հարցից հետոՌԴ զինուժը ոչնչացրել է ուկրաինական 275 անօդաչու թռչող սարքԳերմանիայում շուրջ 87,000 մարդ է մասնակցել երիտասարդական բողոքի ցույցերինԱռասպելացված հին պատմությունների ու գաղափարախոսությունների տարասեռ համադրությունը. «Փաստ»Զինվորականի համազգեստը, ուսադիրները, պատիվը խայտառակ անողները դարձել են բանակի դեմքն ու հրաման տվողները․ Տիգրան ԱբրահամյանՀայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Լիտվայի հետ. պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 21)Ժամանակի ընթացքում Հայաստանը դուրս կգա և՛ ԵԱՏՄ-ից, և՛ ՀԱՊԿ-ից. ի՞նչ հետևանքների է պետք սպասել. «Փաստ»«Նարեկիցս հետո հանուն մեր աղջիկների ապրեցինք». կրտսեր սերժանտ Նարեկ Սարգսյանն անմահացել է հոկտեմբերի 9-ին Ջրականում. «Փաստ»
Ամենադիտված