Գալուստ Ուհայեցի... Ուռահայոց փիլիսոփայական դպրոցի հիմնադիր, մատերիալիստ

Գագիկ Մամուլյանը իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է.

Ուռհայական դարաշրջանը միջին դարերի և ժամանակակից մտածելակերպերի միջև մի ժամանակաշրջան էր, երբ դասական տեքստերի վերականգնումը օգնեց տրամաբանական տեխնիկական գիտությունների, մետաֆիզիկական և աստվածաբանական փիլիսոփայական հետաքրքրությունները դարձնել բարոյականության մեջ ընտրողական հետաքրքրություններ, բանասիրություն ու միստիցիզմ:

Ընդհանուր առմամբ դասական և մարդասեր արվեստների ուսումնասիրույթունը, ինչպիսիք են պատմությունը կամ գրականությունը, հետազոտական հետաքրքրություն ձեռք բերեցին մինչ այժմ Քրիստոնեությանը անհայտ մի ձգտման՝ հումանիզմի հանդեպ։ Մետաֆիզիկայի ու տրամաբանության հանդեպ միջնադարյան հետաքրքրությունները փոխելով հումանիստները հետևեցին Ֆրանչեսկո Պետրարկայի՝ մարդու կառուցման և փիլիսոփայական արժանիքներին։

Ճիշտ է նա ընտրեց մատերիալիզմն ու իր փիլիսոփայության մասսայականացման համար ընտրեց սենատորի ուղին ու այդ ամբիոնից սկսեց բարձրաձայնել այնպիսի մտքեր, որոնք ոչ բոլորին են հասու, բայց հաստատ կգտնվեն ժամանակի մեջ այնպիսիք, ովքեր ի զորու կլինեն մրա մտքի թռիչքի բարձունքից վերծանել այս հանճարեղ հայորդու սուր ու սյուռ մտքի տողատակերը:

Նա արդեն բավականին մատերիա է կուտակել լքելու ԱԺ ամբիոնն ու իրեն նվիրելու գրելուն ու իր հավերժափայլ մտքի գոհարները հանրությանը կտակելու համար...

ու թեև մեզ`հասարակ մահկանացուներիս դժվար կլինի նրա հետ այդքան էլ հաճախ չառնչվելը, միևնույնն է, կսպասենք նրա գրքերին, թեկուզ քիչ, մի տաս տոկոսով կլանելու նրա մտքի վերամբարձ բարձունքից թափվող տողերը...