Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ…խոզաճարպ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Սալը՝ խոզաճարպը միշտ եղել է աղքատ մարդկանց սննդամթերք, քանի որ խոզի մսի լավագույն կտորները բաժին են ընկել նրանց, ովքեր կարող էին վճարել կամ խլել այն: Այսպիսով, աղքատները սովորել են աղով, երբեմն ծխեցնելով և հետագա հասունանացմամբ սալ պատրաստել ապագա օգտագործման համար: Գրեթե յուրաքանչյուր ժողովուրդ կպնդի, որ իրենց խոզաճարպը ամենալավն է աշխարհում: Ռուսներն ու ուկրաինացիները կգովեն իրենց «սալո»-ն, բելառուսները ՝ իրենց «սալա»-ն, գերմանացիները «շպեկ»-ը, բալկանյան սլավները  «սլանինու»-ն, լեհերը  «սլոնինուն», ամերիկացիները ՝ «ֆետբեկ»-ը  և այլն: Բայց եթե ինչ որ մեկը երբևէ փորձել է «Lardo di Colonnata» - ն կամ «Valle dAosta Lardo dArnad» - ը դժվար թե համարձակվի վիճարկել վերջին երկուսի գերազանցությունը:

«Lardo di Colonnata» ստեղծվել է մի փոքրիկ լեռնային քաղաքում՝ Կոլոնատայում, որը գտնվում է Տոսկանայի հյուսիսում գտնվող Ապուանյան Ալպերի Կարարայի հայտնի մարմարի հանքավայրերի հարևանությամբ: Տեղի տղամարդիկ, որոնք հիմնականում աշխատում էին քարհանքերում, ավանդաբար ճաշում էին խոզաճարպով՝ «լարդո»-ով, այն օգտագործելով իտալական բնորոշ այլ սննդի՝ հացի և ձիթապտղի հետ: Մեր օրերում «լարդո»-ն դադարել է լինել աղքատների կերակուր, և անգամ վերածվել է տեղական այնպիսի խորհրդանիշի, որն իր փառքով խավարեցրել է նույնիսկ Կարարայի մարմարը: «Լարդո»-ն շատ հին արտադրանք է: Նույնիսկ Հուստինիանոս կայսրն է օրենքով պարտավորեցրել այդ խոզաճարպը մատակարարել բանակին, որպեսզի լեգեոներները բավականաչափ էներգիա ունենային արշավներում և մարտերում:

«Լարդո»-ի պատրաստման գործընթացի ինքնատիպությունը հիմնականում  տեղական մարմարից փորված տաշտերի օգտագործումն է: Ինչպես գիտեք, քանդակագործները քարի ընտրության հարցում շատ բծախնդիր են, և եթե որևէ թերություն է հայտնաբերվում՝ նրանք հրաժարվում են այդ մարմարի բլոկից: Իսկ տեղացիները որոշել են օգտագործել մերժված մարմարե բլոկները դրանցից խոռոչները փորելով լոգարաններ կամ խոզի ճարպը աղ դնելու ու հասունացնելու համար տաշտեր ստեղծելով: Մարմարն ունի եզակի հատկություններ սննդի պահպանման համար: Այն ապահովում է պահանջվող ջերմաստիճանը և խոնավությունը և բնական «կոնսերվանտ» է: Բնակիչները օգտագործել են Պարմայից և Սան Դիեգոյից բերված խոզի ճարպը: Խոզերը պետք է լինեն առնվազն 9 ամսական, իսկ քաշը `առնվազն 160 կգ: Խոզապուխտ արտադրողները վերցրել են իրենցը, իսկ խոզճարպը ուղարկվել է Կոլոնատա: Բայց բացի ճարպը և աղը պարտադիր օգտագործվել է  սև պղպեղ, սխտոր, մշկընկույզ: Կան նաև լրացուցիչ համեմունքներ։ Համեմունքների տարբեր համամասնությունները և համակցությունները յուրաքանչյուր արտադրողի թույլ են տվել ունենալ իրենց սեփական «ստորագրությունը»՝ ընտանեկան բաղադրատոմսը, տարբեր բույրերով և համային տեսականիով: «Լարդո»-ն հասունացվում էմինչև վեց ամիս և արդյունքը լինում է հրաշալի, նուրբ, բերանում հալվող, հարուստ բույրերով սալը:

Իտալացիները կարող են հպարտանալ նաև «Լարդո»-ի մեկ այլ տեսակով, որը պատրաստվում է հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Դ՝Արնադ կոմունայում։ Այստեղ ևս պատրաստման սկզբունքը գրեթե նույնն է, ինչ Կոլոնատայում, միայն մարմարե տաշտերի փոխարեն օգտագործում են փայտե՝ կաղնու, ընկույզի կամ շագանակաձայտի տաշտեր: Ըստ ամենայնի, այս խոզաճարպին համ են տալիս փայտի մեջ պարունակվող տաննիններն ու դաբաղիչները: Իտալիայից հետո հազար տարի անց Իսպանիան է ընդունել խոզաճարպը, որը այնտեղ անվանում են «համոն», որը թարգմանաբար նշանակում է ՝ խոզապուխտ, խոզաճարպ: «Համոն»- ը գործնականում առանց խոլեստերինի է և այդ օրվանից Իսպանիայում դարձել է սիրված մսամթերք: Ենթադրվում է, որ Կոլումբոսը կարողացել է հասնել Ամերիկա այն բանի շնորհիվ, որ պաշարների մեջ  ունեցել է մեծ քանակի խոզաճարպ, որը կարող է պահվել մինչև վեց ամիս, և պարունակում է շատ կալորիաներ: Նույն նպատակով էլ միջնադարի մարդիկ մեծ քանակությամբ խոզաճարպ են օգտագործել: Ինքը՝ սուրբ Բենեդիկտը, Բենեդիկտյան օրդենի հիմնադիրը, թույլ է տվել վանականներին ուտել սալ: Վարդապետներն ասում էին, որ «խոզերը և խոզաճարպը միմյանց հետ կապված են այնքան, որքան որթատունկն ու գինին»:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Լեհաստանի իշխանությունները հայտնել են երկրի տարածքում ռուսական 2 հրթիռի և մեկ ԱԹՍ-ի ընկնելու մասինՎանաձորում բեռնատարը 15-ից ավելի մեքենաներ է ջարդել, վիրավորներից 2-ն անչափահաս ենՏրանսպորտային երթևեկության վերականգնումը Ղրիմի կամրջով կտևի մոտ 2 տարի. WSJԵրևանի և Բաքվի միջև կայուն խաղաղությունը առանցքային գործոն է Հարավային Կովկասի բարգավաճման համար․ ԶախարովաՀՊԼ․ «Արարատ-Արմենիա»-ն հաղթել է «Վան»-ինԲացահայտվել է 247,100 տուփ ծխախnտային արտադրանքի անօրինական տեղափոխման դեպքԱզգերի լիգայի 2026/27 մրցաշրջանի փլեյ-օֆֆի և եզրափակիչ փուլի զույգերը հայտնի ենՈւկրաինացիները պետք է հասկանան, թե ինչ է թաքնված Արևմուտքի աջակցության հետևում. ՊուտինՍամվել Մկրտչյանը նշանակվել է ՌԴ-ում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանԲեռլինում երիտասարդությունը դուրս է եկել ցույցի՝ բnղոքելով զորակոչի դեմՎահան Հունանյանը նշանակվել է Լեհաստանում ՀՀ արտակարգ ու լիազոր դեսպանՖրանսիայի նախկին վարչապետը հայտարարել է 2027 թվականի նախագահական ընտրություններին իր մասնակցության մասինԵվրահանձնաժողովն Ուկրաինային հատկացրել է 7.9 միլիարդ եվրոՀարգում ենք Բաքվի և Երևանի ուղիղ երկխոսություն վարելը. կարգավորման ներկայիս փուլը մեկնարկել է հենց ռուսական կողմի նախաձեռնությամբ. ԶախարովաՆոյեմբերի 21-ին երթևեկության համար ժամանակավոր փակ է լինելու Արարատի մարզի Արևշատ-Դիտակ ճանապարհըՊուտինը պшտերազմ է մղում ամբողջ Եվրոպայի դեմ. ՄերցԹույլ տվեք չհավատալ հրաժարական տալու ազնիվ խոսքին. այդ մարդը ստախnս է. Աննա Գրիգորյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասինՏեխասյան ողբերգություն. դատարանի որոշումից ժամեր անց մայրը սպանել է 4-ամյա դստերն ու վերջ տվել իր կյանքինԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Այսշտոկ խաղՀայկական բանակում նորամուծություններ են․ ինչ է փոխվում զինծառայողների համարՄասիսում «Dodge»-ը վրաերթի է ենթարկել 2 հետիոտնի, ապա բախվել կայանված «Opel»-ինՆորվեգիան ու ՄԹ-ն պարեկային նավեր կտրամադրեն ՈւկրաինայինԵրևանում «Pitstop Burger»-ի արտադրատեսակներից մեկի արտադրությունը կասեցվել էԴավիթ Բեկի փողոցում բшխվել են «SHACMAN»-ը և «Mitsubishi»-ին. մի քանի րոպե անց կրկին բшխվել են մեկ այլ բեռնատարն ու մարդատարըՌԴ-ն զանգվածային hրթիռային hարված է հասցրել Կիևին. կան զnhեր և վիրավnրներ«Հայաստանի նորագույն պատմությունը քաղաքական առասպելներում ու խորհրդանշաններում»15 երկրի ԱԳ նախարարները ողջունել են Իսրայելի դեմ պատժամիջnցներըՏնային կալանքի տակ գտնվող ամուսինը, 5-ամյա որդու ներկայությամբ, ծեծել է կնոջը, փորձել է խեղդելՄեսսին և Պելեն՝ ցանկից դուրս. The Guardian-ը ներկայացրել է 1-ից 50 խորհրդանշական համարների լեգենդներինԳրեթե 300,000 կանադացի ստորագրել է ԱՄՆ դեսպանին երկրից վտարելու պահանջով խնդրագիրՎթար է․ ջուր չի լինելու«Հայաստանին զրկել են ՀԱՊԿ-ում քվեարկելու իրավունքից. Սպասենք հետևանքներին»Գեղարքունիքում «Mercedes Sprinter»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց, բախվել ծառերին և կողաշրջվել. կա վիրավnրՏարածաշրջանային բախումների եզրին. Արշակ Կարապետյանը՝ անվտանգության մեխանիզմների, 102-րդ ռազմաբազայի և արժանապատիվ պայքարի մասին․ «Փաստ»Տեղի է ունեցել Երևանի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու օծման հանդիսավոր արարողությունը․ պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 20)Քաղաքում առկա բոլոր խնդիրները իշխանության համակարգային տապալnւմների հետևանքն են. Տիգրան ԱբրահամյանՁյուն է տեղում, մառախուղ է․ իրավիճակը՝ ՀՀ ավտոճանապարհներինԻնչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրԲանակցությունները եղել են անկեղծ և արդյունավետ. Ուիտկոֆը` Ուկրաինայի հարցով Բեռլինում տեղի ունեցած հանդիպման մասինԵրևանում՝ խմորեղենի արտադրամասում հրդեհ է բռնկվելՊակիստանում ավտոբուսի և ավտոցիստեռնի բախման հետևանքով 10 մարդ է մահшցելԳեղարքունիքի ոստիկանները թմրանյութ տեղադրելու պահին երկու տղամարդու են ձերբակալվել․ առգրավվել է 44 փաթեթ մարիխուանա«Ռեալ»-ը հայտարարել է կիսապաշտպանի հետ պայմանագրի ժամկետը երկարաձգելու մասինՂրիմի կամրջի վրա hարձակումներին ՌԴ պատասխան գործողությունները շատ ավելի ցավnտ կլինեն. ՊուտինՈսկու գինը սեպտեմբերի 19-ից ի վեր առաջին անգամ նվազել է՝ մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց 3 700 դոլարից ցածրԳազի գնի 10% բարձրացումը կարող է հանգեցնել 0,6% գնաճի․ ԳալստյանԹուրքիայի պատճառով հետաձգվել է Գերմանիայի ԱԳ նախարարի թռիչքը ԵրևանիցՄիջոցներ են հատկացվել TRIPP նախագծի իրականացման շրջանակում նախապատրաստական աշխատանքների համարԺամանակ առ ժամանակ սպասվում է անձրև. օդի ջերմաստիճանը 3-5 աստիճանով կնվազի«Սոցիալական փաթեթ» ծրագիրը կդադարեցվի. շահառուները կուտակված գումարները կկարողանան տնօրինել իրենց հայեցողությամբ
Ամենադիտված