Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ…հաց Պիտա

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Պիտա հացը կլոր, տափակ բաղարջ հաց է, որը թխում են բարձր, այնպես էլ առաջին տեսակի ցորենի ալյուրից: Այն չափազանց տարածված է Միջերկրական ծովի ափին և Մերձավոր Արևելքի երկրներում:

Նման հացի մասին առաջին հիշատակությունները առկա են Հին Կտակարանում: Եբրայերեն բնագրերում նշումներ կան «pat lechem» հացի մասին, որը կարող է թարգմանվել որպես «մեծ պիտա հաց», կամ «մեծ բլիթ»: Այս արտահայտությունը ռուսերեն թարգմանվում է որպես պարզապես «հաց»: «Պիտա»-ն ժամանակակից իմաստով «պատ» բառի փոքրացնող արտահայտությունն է:

Ավանդական արաբական պիտայի տարբերակիչ առանձնահատկությունն այն է, որ պիտան թխելիս խմորի մեջ առաջացած ջրային գոլորշին կուտակվում է փխրուն հացի կենտրոնում գտնվող փուչիկի մեջ և բաժանում է հացը երկու շերտի: Նման կերպ հացի ներսում ձևավորվում է «գրպան», որը կարելի է սուր դանակով պիտայի եզրը կտրելով բացել, և լցոնել աղցաններով կամ մսով:

Պիտայի պատմությունը սկսվել է Մերձավոր Արևելքի նախապատմական հացերից: Մոտավորապես 14 500 տարի առաջվա քարե դարի ապացույցներ կան, որ ժամանակակից Հորդանանի տարածքում գտնվող Նաթուֆյաններ վայրում հացահատիկային հատիկներից պատրաստել են հացեր: Հնագույն ցորենն ու գարին առաջին ընտելացված մշակաբույսերի շարքում են եղել նեոլիթի ժամանակաշրջանում՝ մոտ 10 000 տարի առաջ: Չորս հազար տարի առաջ հացը կարևոր նշանակություն է ունել այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Բաբելոնյան Միջագետքը, որտեղ էլ սկիզբ են առել հաց թխելու ամենավաղ գրավոր գրառումները և բաղադրատոմսերը, և որտեղ պիտանման հացեր են թխել թոնիրներում: Այնուամենայնիվ, հին տեքստերում կամ արաբական միջնադարյան խոհարարական գրքերում չեն հիշատակված երկշերտ «գրպանիկային պիտա»-ները, և ըստ խոհարարական պատմաբանների, ինչպիսիք են Չարլզ Փերին և Գիլ Մարկսը, դա հետագայում է հորինվել և հնարավոր է այլ վայրերում: Ավանդական միջերկրածովյան կամ Հեռավոր Արևելքի պիտան ունի մոտ 20 սանտիմետր տրամագիծ: Կա՞ն տարբերակներ: Այո, դրանք բազմաթիվ են: Առավել հայտնի են թուրքական պիտան,  իրաքյան լաֆան,  դրուզային պիտան, հնդկական չապատին: Պիտան յուրաքանչյուր երկրում ունի իր առանձնահատկությունները: Իսրայելում պիտան ամենատարածված ուտեստներից մեկն է: Այդ երկրում այն հնից են օգտագործել: Թուրքական պիտան այդ երկրի ավանդական ցորենի հացատեսակներից մեկն է. այն թխվում է ըստ դարերի ընթացքում չփոփոխված տեխնոլոգիայի:

Նշենք, որ այնուամենայնիվ պիտա հացը շատ տարածված չի եղել այն թխելու դժվարությունների պատճառով։ Շատերի համար պիտա հացի գրպանիկն իրոք զարմանալի է թվում: Մտածելով դրա ծագման մասին կարելի է գլխացավ ստանալ: Ամեն ինչ բացատրվում է նրանով, որ այս հացի արտադրության մեջ գործնականում օգտագործվել են եզակի տեխնոլոգիաներ: Պիտան հիանալի սնունդ է իր դրական որակներով: Այն  հիանալի փաթեթավորում է այլ սննդամթերքի համար: Ինչո՞վ կարելի է այն լցոնել: Ցանկացած սննդամթերքով: Կան շատ ավանդական բաղադրատոմսեր, բայց ստեղծագործելը և ինքնուրույն ինչ-որ բան փորձելը ևս լավ է: Փորձառու ճանապարհորդները պիտա են գնել արշավների համար: Դա պայմանավորված է նրանով, որ այն թույլ է տալիս ուտել բազմազան սնունդ առանց գդալ-պատառաքաղների և այլ սպասքի օգտագործման: Ամեն ինչ պարզ է և հարմար:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Վրաստանի կառավարությունը որոշել է արգելել փոխնակ մայրությունըԲալթիկ ծովում հարձшկման է ենթարկվել ռուսական «Sparta II» բեռնատար նավըՊարեկներն ու երիտասարդները մեքենայում բռնկված կրակից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու ընտանիքի անդամներինԻնձ համար ամենակարևորն այն է, որ մեր նախագահն ինձ չնախատի. ՊեսկովԵՄ երկրներում կայանալիք ընտրությունների արդյունքները կարող են խաթարել միավորման կայունությունը և հանգեցնել առանցքային որոշումների ընդունման «կաթվածի». The GuardianԱդրբեջանից Հայաստան արտահանումը շուրջ 246 անգամ գերազանցում է հակառակ հոսքը. միակողմանի կախվածnւթյունը կարող է վերածվել տնտեսական և քաղաքական ճնշմшն լրացուցիչ գործիքի. ՍուրենյանցԹրամփը գովեստի խոսքեր է հնչեցրել Պեսկովի հասցեին, վերջինս արձագանքել էՌազմական ոստիկանությունը կուժեղացնի պայքարը քրեական ենթամշակույթի և կարգազանց զինծառայողների դեմ. ՊՆԿոստանյանը Նեապոլում քննարկել է Իտալիայի հետ միջխորհրդարանական համագործակցության ընդլայնումըԲելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքըՄարգարա-Վանաձոր ավտոճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և հայտնվել դաշտում․ կա 4 վիրավnրՀրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակներըԱյն, ինչ տեղի է ունենում Մուսիալայի շուրջ, նման չէ «Բավարիա»-ին․ Ռիո ՖերդինանդԱհազանգեր են ստացվել ուժեղ քամու հետևանքով տապալված և տապալման վտանգ ներկայացնող ծառերի, վնասված տանիքների, արևային վահանակների վերաբերյալԲելգիայի օդային տարածքը կփակվի․ բոլոր չվերթները չեղարկվում ենՀայաստանը խաչմերուկում. Ինչո՞ւ է Փաշինյանի քաղաքականությունը ստիպում հարևաններին արտակարգ միջոցներ ձեռնարկելՈւժգին երկրաշարժ` ԻրանումՌԴ ՊՆ․ «Գերան» ԱԹՍ-ները հարվածել են Ուկրաինայի նավթավերամշակման գործարանինԿալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել էՍտեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է«Ռուսաստանը չի՞ վճարում, կտրականապես համաձայն չենք». Փաշինյանը զայրացել է, երբ Եվրասիական տնտեսական միությունը (ԵԱՏՄ) հայտարարել է Հայաստանի համար կազմակերպությունից դուրս գալու գինը«Իմ ընկերը»․ Թրամփը Պուտինի հետ լուսանկար է հրապարակելՎթարային ջրանջատում Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանումՀայաստանը մեծապես կարևորում է Լիբանանի հետ քաղաքական բարձր մակարդակի երկխոսության ամրապնդումը. Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձը՝ Լիբանանի վարչապետինՖրանսիայում թանկացումների դեմ բողոքի ցույցերի ընթացքում 144 մարդ է ձերբակшլվելԻրանը Բահրեյնում ամերիկյան «Patriot» համակարգերի երկու ռադարի է հարվшծել. ԻՀՊԿՂազախստանը, Վրաստանը և Հայաստանը խստացնում են ռուսների համար սահմանափակումներըՀրաչյա Քոչարի փողոցում բախվել են «Zeekr»-ը, «Mercedes»-ը և «Volkswagen»-ը. կան վիրավnրներԱրտաշատում բախվել են «ՎԱԶ 2107»-ը և «Volkswagen»-ը. հոսպիտալացված կաՖիդան․ Թուրքիան ԱՄՆ-ին և Եվրոպային նախազգուշացրել է Սիրիայում Իսրայելի հնարավոր գործողության մասինԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Բահրեյնում ամերիկյան Patriot համակարգերի ռադարներին հարվածելու մասինԻնչ իրավիճակ է ՀՀ ավտոճանապարհներինԱշխարհաքաղաքական խափանման եզրին. Կարո՞ղ է Հայաստանը մերձենալ Եվրամիությանը առանց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները խզելուՏարադրամի փոխարժեքները նոյեմբերի 22-ինԺամանակ առ ժամանակ սպասվում են տեղումներ և քամու ուժգնացումՀայաստան՝ Բանկային աշխատողների օր. պատմության այս օրը (Նոյեմբերի 21)Լույս չի լինելուԹրամփը նախազգուշացրել է ԱՄՆ սնանկացման վտանգի մասին և կոչ է արել վերացնել պետական պարտքի վերին շեմըՇվեդիան շենգենյան վիզաներ չի տրամադրի ռուս մարզիկներինԻրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբԻրանի ՀՕՊ-ը ամերիկյան F-16 կործանիչ է խոցելԿիրակնօրյա Սուրբ պատարագներ՝ Արագածոտնի թեմումՄի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց են
Ամենադիտված