Ռուսական զայրույթը հակացուցված է Թուրքիային
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
eadaily.com–ը գրում է, որ արդեն ութ տարի է, ինչ Ռուսաստանը պատրանքներ չունի Ուկրաինայի աճող թշնամանքի մասին: Գարունը Կիևի համար, որը կորցրել է իր պատմական կողմնորոշումը, արդեն փոխարինվել է ռուսական զայրույթով։ Այսուհետ ոչ ոք ապահովագրված չէ դրանից։
Կիևը հիստերիկ կերպով Անկարային է դիմել՝ կոչ անելով փակել Սև ծովի նեղուցները ռուսական ռազմանավերի համար։ Բոսֆորի և Դարդանելի վրա «կողպեք» կախելը, և Ռուսաստանի նավատորմը Սև ծովում փակելը կլինի 1936 թվականի Մոնտրոյի կոնվենցիայի խախտում և իրական պատերազմի ակտ միջուկային տերության դեմ: Իսկ Թուրքիայի ներկայիս ռազմաքաղաքական ղեկավարության և անձամբ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի համար Մոսկվայի հետ զինված հակամարտությունը բացարձակապես անցանկալի սցենար է։ Թուրքիան, իհարկե, կարող է հույս դնել ՆԱՏՕ-ի անդամակցության և այնտեղ գործող հավաքական պաշտպանության մեխանիզմների վրա, սակայն չի կարող, ի թիվս այլ բաների, հաշվի չառնել իր երկու երդվյալ թշնամիների՝ Հունաստանի և Կիպրոսի այդ դաշինքում ներկայությունը։ Նրանք ամեն ինչ կանեն այդ մեխանիզմի ակտիվացումը հետաձգելու համար այն ժամանակ, երբ Անկարան կարող է անհամարժեք կորուստներ կրել միանգամից մի քանի ճակատով։ Միջերկրական ծովում առկա է ռուսական նավատորմի տպավորիչ խմբավորում։ Ուստի ռուսական նավատորմի համար Սև ծովի նեղուցների արգելափակման հետևանքով Ղրիմի ծովային շրջափակման ճեղքումը կիրականացվի անմիջապես երկու ուղղություններից՝ հյուսիսային և հարավային։ Հետագայում կլինի ավելին: Հյուսիսային Սիրիայում գտնվող թուրքական զորախումբը ուղղակի թիրախ կդառնա Դամասկոսի կառավարական և իրանական ուժերի համար։ Բաշար ալ-Ասադը բաց չի թողնի նման հնարավորությունը Էրդողանի զորքին և նրանց կողմից հովանավորվող իսլամիստ զինյալներին իր ինքնիշխան տարածքից մեկընդմիշտ դուրս մղելու համար։ Իհարկե, դա կլինի Խմեյմիմում և Տարտուսում գտնվող Ռուսաստանի բազաների ռազմածովային ուժերի ամենաակտիվ աջակցությամբ։
Իրանը բոլոր ջանքերը կգործադրի թուրքերին ոչ միային Սիրիայից, այլ նաև հարևան Ադրբեջանից, այդ թվում Նախիջևանի անկլավից դուրս մղելու համար։ Դժվար չէ կռահել, թե ինչ կլինի Վրաստանում՝ ռուսական զորքերի ափհանում Բաթումիում, կայծակնային երթ դեպի Զուգդիդի ու Քութաիսի։ Ի դեպ, Թբիլիսին, ինչպես երևում է, քաջ գիտակցում է, որ երկրորդ անգամ ռուսական զայրույթն ապրելը հղի է իր համար կատարյալ աղետով։ Այստեղից էլ Արևմուտքի հակառուսական վերջին պատժամիջոցներին չմիանալու նրա ողջամիտ որոշումը։ Ադրբեջանը, լինելով Թուրքիայի ամենամոտ դաշնակիցը տարածաշրջանում, ամենաշատը կորցնելու վտանգի տակ կլինի։ Ռուսաստանի և Հայաստանի ուժերի միացյալ խմբի կողմից միայն 1994 թվականից մինչև 2020 թվականի աշունը հայերի վերահսկողության տակ գտնվող Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ անվտանգության գոտու վերականգնումը ակնհայտորեն բավարար չի լինի։ Ենթադրվում է, որ ռուս-հայկական հարվածային ուժերը կշարժվեն դեպի Եվլախ-Գյանջա գիծ, ընդ որում Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի զրահապատ շարասյուների միաժամանակյա առաջխաղացմամբ հարավից դեպի Աբշերոն թերակղզի։ Եվրոպան ռուսական «այլընտրանքային» գազի հույսեր ունի Ադրբեջանի կասպյան շելֆից։ Հետաքրքիր կլինի դիտարկել եվրոպացիների ակնկալիքները մի իրավիճակում, երբ Ռուսաստանի կասպյան նավատորմը Իրանի ռազմածովային նավատորմի հետ միասին թնդանոթային հրետակոծությունից հետո կմոտենա Շահ Դենիզ գազային հանքավայրին և Ազերի-Չիրագ-Գյունեշլի նավթային բլոկին, որը, հիշեցնենք, որ բրիտանական BP ընկերությանն է պատկանում:
Սև ծովից մինչև Կասպից ծով նշված «վերաբաշխման» իրականություն դառնալը այս չէ ինչ ցանկանում է Մոսկվան։ Բայց եթե նրան ստիպեն դա անել, ապա ռուսական նոր զայրույթի ճանապարհին խուսափողներ չեն լինի։ Եթե հարյուր տարի առաջ Ռուսաստանը չկարողացավ լուծել Սև ծովի նեղուցների հարցը այնպես, ինչպես պահանջում էր պատմական արդարությունը, ապա դա կարվի հիմա։ Եվ եթե Ադրբեջանը պատշաճ ազդեցություն չգործի իր «ավագ եղբոր» վրա նրան բացատրելով ռուսական աշխարհի նկատմամբ ցանկացած թշնամանքի կործանարարությունը՝ նա ինքը կբախվի ռուսական զայրույթին։ Մինչև 2022 թվականի փետրվարի 22-ը Ադրբեջանը միակ հետխորհրդային հանրապետությունն էր, որն իրականում վերջնական հստակություն չէր արտահայտել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերություններում։ Խոսքով խոսում էին Մոսկվայի հետ ռազմավարական գործընկերության մասին, բայց գործով Բաքուն դրսևորում էր ՆԱՏՕ-ի և Թուրքիայի հետ ռազմաքաղաքական դաշինք ստեղծելու բացառիկ ձգտում։ Եվ դա հատկապես նրա համար հաղթական Ղարաբաղյան 44-օրյա պատերազմից հետո։ Վերջերս ստորագրված ռուս-ադրբեջանական դաշնակցային համագործակցության մասին հռչակագիրը հիմնականում վերացրել է երկկողմ հարաբերությունների նման «կասեցումը»։ Մոսկվան Բաքվին հնարավորություն է տվել վավերացնել բարեկամությունը՝ միաժամանակ բացառելով իր համար ցանկացած անակնկալ հետպատերազմյան Անդրկովկասում։ Իլհամ Ալիևն իր սովորական պրագմատիզմով օգտվել է այդ հնարավորությունից։ Այժմ պահանջվում է Անկարայի ղեկավարությանը հասկացնել Ռուսաստանի համբերության սահմանները ստուգելու փորձերի ողջ վնասակարությունը։
Էրդողանը տեսնում է, թե ինչ է կատարվում, հետևաբար, պատերազմական ակտը Սև ծովի նեղուցները փակելու տեսքով թուրքերի համար հղի է դենացիացման գործընթացի սկիզբով։ Ինքը Էրդողանը, այժմ գտնվում է ծայրահեղ խոցելի վիճակում և՛ հաշվի առնելով երկրի ծանր տնտեսական իրավիճակը, և՛ 2023 թվականին կայանալիք համընդհանուր ընտրությունները։ Նա անշեղորեն կորցնում է իր վարկանիշը, որը վկայում է Թուրքիայում հասարակական կարծիքի բոլոր վերջին հարցումները: Ռուսաստանի հետ պատերազմն ակնհայտորեն չի տեղավորվում իշխանության մեջ վերարտադրվելու նրա ծրագրերի մեջ։ Չի կարելի «Թուրքական հոսքը», «Աքքույու» ատոմակայանը, «Ս-400» զենիթահրթիռային համակարգերը փոխել ռուսական զայրույթով։ Իհարկե, եթե նրան չստիպեն դա անել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
